Kilise ve Manastır
Kilittaşı Kilisesi
Kars / Digor
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Digor'da Arpaçay kıyısındaki Kilittaşı köyünün tepesinde çatısız Orta Çağ kilisesi. Haç ve kartal kabartmaları var; sınır bölgesi, önce izin sor.
Hakkında
Kısaca
Kilittaşı Kilisesi, Digor’a bağlı Kilittaşı köyünün en yüksek noktasında. Köy, Türkiye ile Ermenistan arasındaki sınırı çizen Arpaçay’ın kıyısında. Kilise çatısız ama duvarları ve kabartmaları büyük ölçüde ayakta. Gitmeden bilmen gereken tek şey: köy sınırın hemen yanında; Digor’da askeri yasak bölge kararı bulunduğu için yola çıkmadan erişim durumunu Kaymakamlığa ya da jandarmaya sor.
Neden gitmeli
Kars’ın sınır köylerinde çoğu yapı ya yok oldu ya da erişilemez durumda; Kilittaşı, kabartmalarını hâlâ taşıyan ve bir köyün içinden görülebilen nadir örneklerden. Kars İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün 2009 tarihli İl Kültür Envanteri yapıyı ayrıntılı tarif ediyor: temeli siyah bazalt, üst kısımları kırmızı kesme taş. Güneydeki giriş, sağır bir yuvarlak kemerin içinde basık sivri kemerli bir kapı. Kapının iki yanında geometrik çerçeveler içinde kabartma haç motifleri, kemerin kilit taşlarında ise haç, kartal ve kanatlı melek motifleri bulunuyor.
İçeride doğuda yarım kubbeli bir apsis, apsisin iki yanında birer hücre ve avlunun kuzeydoğu köşesinde bir vaftiz nişi yer alıyor. Çevresi de sıradan değil: köy eski bir yerleşim alanının üzerine kurulmuş ve kayalıklarda eski yapıların kalıntıları görülüyor.
Olumsuz tarafı: yapı resmî bir koruma ya da düzenleme kapsamında değil gibi görünüyor. 2017’deki bir haberde, yıllar önce konmuş Türkçe ve İngilizce tanıtım tabelasının solmak üzere olduğu yazıyor.
Kritik bilgi: sınır ve erişim
Köy sınıra sıfır noktada. Arpaçay burada uluslararası sınır. Nehir tarafına inme, sınır hattına yaklaşma, askeri tesislerin ve sınır hattının fotoğrafını çekme.
Askeri yasak bölge kararı var. Digor İlçe İdare Kurulu, 21 Mart 2018 tarihli ve 94 sayılı kararla ilçedeki birinci derece kara askeri yasak bölgeleri belirledi. Kilittaşı köyünün ya da kilisenin bu bölgenin içinde kalıp kalmadığını doğrulayamadık.
Erişim durumu doğrulanmadı. Yola çıkmadan Digor Kaymakamlığı’na ya da İlçe Jandarma Komutanlığı’na danış.
Nasıl gidilir
Digor üzerinden. 2017 tarihli bir haberde köyün Digor’a yaklaşık 32 kilometre olduğu yazıyor; aynı haberde 27,7 kilometre değeri de geçiyor. İkinci değer büyük olasılıkla kuş uçuşu mesafe. Yolun asfalt ve stabilize kısımları doğrulanmadı.
Köye vardığında kiliseyi bulmak zor değil: köyün en yüksek noktasında.
Mesafe ve yol durumu doğrulanmadı.
Ne zaman gidilmeli
Kar kalktıktan ve köy yolu kuruduktan sonra. Kilit taşlarındaki kabartmalar güneşin yandan vurduğu saatlerde daha belirgin görünür. Resmî bir mevsim önerisi yok.
Ne kadar zaman ayırmalı
Kiliseyi ve kabartmaları görmek için kısa bir ziyaret yeter; köyün çevresindeki kalıntılara bakacaksan zamanı uzat. Digor çıkışlı yarım günlük bir plan yap ve erişim izni için zaman payı bırak.
Süre önerisi planlama amaçlıdır, ölçülmüş bir değer değildir.
Pratik sorular
- Giriş ücreti: Doğrulanmadı.
- Çocukla gidilir mi? Kilise tepede ve çatısız; duvar diplerinde taş düşme riski olabilir. Çocukları yanından ayırma.
- Tekerlekli sandalye: Erişilebilir kabul etme.
- Kamp: Sınır bölgesinde kamp yapma.
- Dron: Sınır bölgesinde izinsiz dron uçurma.
- Rakım 1188 m
- Öne çıkan Kilit taşlarında haç, kartal ve kanatlı melek kabartmaları; bazalt temel üzerinde kırmızı kesme taş
- Kategori Kilise ve Manastır
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Kilittaşı Kilisesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Kilittaşı Kilisesi
Kaynaklar
- Gazete Kars Digor (Tekôr) Kilittaş Köyü (22.10.2017
- 2009 Kars İl Kültür Envanteri’nden alıntı)
- T.C. Digor Kaymakamlığı Birinci Derece Kara Askeri Yasak Bölgeler (21.03.2018 tarihli, 94 sayılı İlçe İdare Kurulu kararı) Resmî Yayın
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Kilittaşı Kilisesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Kilittaşı Kilisesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Kilittaşı Kilisesi Hakkında Sık Sorulanlar
Kilittaşı Kilisesi’nin çatısı var mı?
Hayır, üzeri açık. 2009 envanter metninde çatı için hem “çatısız” hem “beşik çatılı” ifadeleri geçiyor; ikincisi büyük olasılıkla özgün örtüyü tarif ediyor.
Köyde başka kilise var mı?
Köy halkının anlatımlarında bir zamanlar köyde dokuz kilise ve dokuz su kaynağı bulunduğu söyleniyor. Resmî envanter yalnızca bu kiliseyi kaydediyor.
Dokuz kilise anlatısı sözlü aktarıma dayanıyor, doğrulanmadı.
Kilise ne zaman yapıldı?
Yapım tarihine dair bir kaynak bulamadık.
Mren Katedrali yakın mı?
Mren’in bulunduğu Karabağ köyü, 2017 tarihli habere göre Kilittaşı’na yaklaşık 5 kilometre. Ancak Mren askeri yasak bölgede ve özel izin olmadan ziyaret edilemiyor.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.