Kilise ve Manastır
Beşkilise Manastırı
Kars / Digor
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Digor'a 5 km, Ani'nin 25 km güneybatısında vadideki kayalıklara kurulu manastır. Kiliselerinden yalnızca harap Aziz Sarkis Kilisesi ayakta duruyor.
Hakkında
Beşkilise Manastırı, Digor ilçe merkezine yaklaşık 5 km, Ani’nin 25 km güneybatısında, bir vadinin içindeki üç kaya çıkıntısı üzerine kurulmuş bir manastır topluluğudur. Adını, hepsi kubbeli ve kesme taştan yapılmış beş kilisesinden alır. Bugün bunlardan yalnızca Aziz Sarkis Kilisesi harap hâlde ayakta. Gitmeden bilmen gereken tek şey şu: yapı hızla bozuluyor ve korunmuyor. Duvarlarına yaklaşma, içine girme.
Neden gitmeli
Buraya bir yapıyı değil, bir yerin nasıl seçildiğini görmek için gelirsin. Manastır vadinin içinde, birbirine yakın üç kaya çıkıntısının üzerine yayılmış; kiliseler kayalıkların doğal biçimini izliyor. Aziz Sarkis Kilisesi’nin önünde durduğunda, bir zamanlar karşı çıkıntılarda başka kubbelerin de yükseldiğini hayal etmek zor değil.
Digor Kaymakamlığı’nın aktardığına göre manastırda Aziz Karapet, Meryem Ana, Aziz Stefanos, Aziz Krikor ve Aziz Sarkis kiliseleri vardı. Manastır 13. yüzyıldaki Moğol istilasından sonra terk edildi. 1878’de bölgenin Rus yönetimine geçmesiyle Ermeni Kilisesi’ne devredildi, binalar onarıldı ve manastır yeniden ibadete açıldı. Bu dönemde keşişler ve hacılar için en büyük kaya çıkıntısının kenarına, vadideki derenin yanına ve Aziz Sarkis Kilisesi’nin kuzeybatısına konaklama yapıları eklendi.
Belgelenmiş son sağlam hâli ile bugünü arasındaki fark çarpıcı. 1920 yazından hemen önce çekilen fotoğraflarda manastır sağlam görünüyor. 1959’da burayı ziyaret eden sanat tarihçisi Jean-Michel Thierry beş kiliseden dördünü yıkılmış, yalnızca Aziz Sarkis’i ayakta buldu. Bugün o son yapı da yıkılmakta.
Kritik bilgi: kalan tek kilise yıkılıyor
Durum. 2011 tarihli bir haber Aziz Sarkis Kilisesi’nin çobanların ve define arayanların uğrak yeri olduğunu, içinin hayvan barınağına döndüğünü, duvarlarının yıkıldığını ve taşlarının sökülüp götürüldüğünü, alanda hiçbir güvenlik önlemi bulunmadığını yazıyordu. 2023’te de kilisenin yıkılmakta olduğu haberlere yansıdı. Yapının 1989 depreminde de ağır hasar gördüğü ikincil bir kaynakta geçiyor; bunu resmî bir kaynaktan doğrulayamadık.
Tarih. Kiliselerin kuruluşuna ya da yapımına ışık tutan yazıt yok. Vikipedi manastırın 6. yüzyılda kurulduğunu yazıyor, Kültür Envanteri ise yapıyı 10. yüzyıla tarihliyor. Hangi tarihin doğru olduğunu belirleyemedik.
Erişim. Aynı ilçedeki Mren Katedrali askerî yasak bölge içinde. Beşkilise’nin bugün serbestçe ziyaret edilip edilemediğini resmî bir kaynaktan doğrulayamadık; 2011 tarihli haber yabancı turistlerin geldiğini söylüyor. Gitmeden önce Digor Kaymakamlığı’na sor.
Nasıl gidilir
Manastır Digor ilçe merkezine yaklaşık 5 km uzaklıkta, bir vadinin içinde. Digor, Kars’ın güneydoğusunda. Merkezden vadiye giden yolun asfalt mı toprak mı olduğunu ve aracın nereye kadar gidebildiğini doğrulayamadık. Son bölümü yürümeye hazırlıklı ol ve sağlam ayakkabı giy. Digor’da yol tarifini yerel olarak sor.
Ne zaman gidilmeli
Mayıs ile ekim arası en uygun dönem. İlkbaharda vadideki dere ve toprak yollar çamurlu olabilir; kışın kar kaya çıkıntılarına yaklaşmayı tehlikeli hâle getirir. Taş işçiliğini görmek için ışığın yandan geldiği sabah ya da ikindi saatlerini seç.
Ne kadar zaman ayırmalı
Vadiye inip Aziz Sarkis Kilisesi’ni dışarıdan görmek ve çevredeki kaya çıkıntılarına bakmak için bir saat ayır. Digor merkezindeki Tekor kalıntılarıyla birleştirirsen yarım gün yeter.
Pratik sorular
- Çocuklarla? Kaya çıkıntıları ve yıkılan duvarlar nedeniyle küçük çocuklarla önermiyoruz.
- Giriş ücreti? Doğrulanmadı. Çevrili ya da korunan bir alan olduğuna dair bilgi yok.
- Kamp? İzin durumu doğrulanmadı; yapının kendisi ve çevresi kamp için uygun değil.
- Rehber? Bölgeyi bilen biriyle gitmek hem yolu bulmayı hem de erişim durumunu öğrenmeyi kolaylaştırır.
- Tahribat görürsem? Yeni kazı ya da taş sökme izi görürsen jandarmaya bildir.
- Rakım 1747 m
- Öne çıkan Vadiye bakan kaya çıkıntısı üzerinde, beş kiliselik manastırdan kalan son yapı: Aziz Sarkis Kilisesi
- Kategori Kilise ve Manastır
Galeri
1 fotoğraf
Harita
Beşkilise Manastırı
Kaynaklar
- T.C. Digor Kaymakamlığı Beş Kilise (digor.gov.tr/bes-kilise) Resmî Yayın
- Vikipedi Beşkilise Ansiklopedi
- Kültür Envanteri KE 3408 (koordinat: 40.3806684 43.3766816
- yüzyıl: 10. yy)
- Kars Manşet Digor’da Bulunan 5 Kiliseler Yıkılıyor (10.09.2011)
- Gerçek Gündem Beş Kiliseler’den geriye kalan Aziz Sarkis Kilisesi yıkılıyor (07.07.2023)
- 1989 depremi bilgisi: karsprovince.blogspot.com (ikincil doğrulanmadı)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Beşkilise Manastırı'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Beşkilise Manastırı hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Beşkilise Manastırı Hakkında Sık Sorulanlar
Beş kilisenin hepsi görülebilir mi?
Hayır. Bugün yalnızca Aziz Sarkis Kilisesi harap hâlde ayakta. 1959’da diğer dördünün yıkılmış olduğu tespit edilmişti.
Manastır ne zaman kuruldu?
Yazıt olmadığı için kesin değil. Kaynaklar 6. ve 10. yüzyıl arasında farklı tarihler veriyor.
Neden terk edildi?
Kaynaklara göre 13. yüzyıldaki Moğol istilasından sonra terk edildi. 1878’de onarılarak yeniden kullanılmaya başlandı.
Tekor ile Beşkilise aynı yer mi?
Hayır. Tekor, Digor ilçe merkezinin eski adı ve oradaki kilise kalıntılarının adı. Beşkilise ilçe merkezine yaklaşık 5 km uzaklıktaki vadide ayrı bir manastır.
Ziyaret için izin gerekiyor mu?
Doğrulayamadık. Aynı ilçede askerî yasak bölge kararları olduğu için gitmeden önce Digor Kaymakamlığı’na sor.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.