Merkezefendi Külliyesi
İstanbul / Zeytinburnu
Son güncelleme: 28 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Merkezefendi Külliyesi Zeytinburnu’nda, 1514’te kurulan tekke; cami, Merkez Efendi Türbesi, çilehane, kuyu ve küçük hamamı ayakta. Hazire bitişikte.
Hakkında
Merkezefendi Külliyesi, Zeytinburnu’nda, kara surlarının Mevlanakapı dışında, 1514’te Şeyh Musa Muslihuddin (Merkez Efendi) tarafından kurulan Halveti-Sünbüli tekkesinden kalan yapılar topluluğudur. Cami, türbe, çilehane, kuyu ve küçük bir hamam ayaktadır. Gitmeden bilmen gereken tek şey: burası canlı bir ziyaretgâh; cuma ve kandil günleri çok kalabalık olur.
| Konum | Zeytinburnu, Merkezefendi mahallesi |
|---|---|
| İstanbul merkezden | Kara surlarının hemen dışı |
| Öne çıkan ölçü | 1514 kuruluş; türbe, çilehane, hamam |
| Önerilen süre | 45–60 dakika |
| En iyi dönem | Yıl boyu, hafta içi |
| Otopark | Doğrulanmadı |
| Ücret | Ücretsiz |
| Kamp | Uygun değil |
| Aile | Uygun |
| Erişilebilirlik | Doğrulanmadı |
Yola çıkmadan önce: Hafta içi sabah saatlerinde git; cuma öğle saatlerinde ve kandil gecelerinde avlu dolup taşar. Ayazma ve kuyu bölümünde sessizliğe ve kıyafete dikkat et.
Merkezefendi Külliyesi nerede?
Külliye Zeytinburnu ilçesinin Merkezefendi mahallesinde, Theodosius Surları’nın Mevlanakapı (Yenikapı) dışında kalan kesimindedir. Bitişiğindeki Merkezefendi Mezarlığı Vikipedi’ye göre yaklaşık 27.800 m² lik bir alanı kaplar ve mahalle de adını Merkez Efendi’den alır. Yenikapı Mevlevihanesi aynı mahallededir.
Merkez Efendi kimdi, külliye nasıl oluştu?
M. Baha Tanman’ın TDV İslâm Ansiklopedisi maddesine göre Şeyh Musa Muslihuddin, yani Merkez Efendi, tekkeyi 920 (1514) yılında bir halvet yeri olarak kurdu; 1529’da hocası Sünbül Efendi ölünce Koca Mustafa Paşa’daki tekkenin başına geçti. 1533–1536 arasında Yavuz Sultan Selim’in kızı Şah Sultan tekkeyi genişletti, vakıflar bağladı ve cami-tevhidhaneyi Mimar Sinan’a yeniden yaptırdı.
Merkez Efendi 959 (1552) yılında öldü ve buraya gömüldü. Sonraki yüzyıllarda külliyeye 1608’de Defterdar Abdülbaki Paşa’nın darülkurrası, 1812’de kapının yanındaki küçük çeşme eklendi; türbe 1813’te, tekke 1836’da II. Mahmud döneminde kapsamlı biçimde onarıldı. 1925’te tekkeler kapatılınca cami-tevhidhane cami olarak kullanılmaya devam etti.
İçeride ne göreceksin?
Tanman’a göre cümle kapısı Tanzimat dönemi ampir üsluptadır. Dikdörtgen planlı cami-tevhidhanede hünkâr, kadınlar ve müezzin mahfilleri, oymalı ve yaldızlı ahşap şebekeler ile 19. yüzyıl hattatlarının levhaları bulunur. Kare planlı Merkez Efendi Türbesi’nde 19. yüzyıl Avrupa çinileri ve yıldızlı gök tasvirli bir kubbe süslemesi vardır.
Merkez Efendi’nin inzivaya çekildiği söylenen ayazma-çilehane büyük olasılıkla Bizans dönemine ait bir kaynak yapısının içine kurulmuştur; yanındaki kuyu halk arasında dilek kuyusu olarak bilinir. Dört halvetli küçük hamamın suyuyla eskiden “hummalıları” iyileştirme geleneği anlatılır. Bu bir inanıştır; sağlıkla ilgili bir iddia olarak okunmamalı.
Merkezefendi Mezarlığı’nda kimler yatıyor?
Vikipedi’ye göre mezarlık 16. yüzyılda Merkez Efendi’nin türbesiyle başladı. Burada yatan tanınmış isimler arasında yazar Halide Edib Adıvar, Adnan Adıvar, besteci Sadettin Kaynak, şair Hamdullah Suphi Tanrıöver, çevirmen Sabahattin Eyüboğlu ve yazar Samiha Ayverdi bulunur. Mezarlık geniştir; aradığın kabri bulmak için girişteki bilgiye ya da görevlilere başvurman gerekebilir.
Külliye ziyarete açık mı?
Cami ibadete, türbe ziyarete açık bir yapı topluluğudur. TDV maddesinin yazıldığı 2004’te harem binası ve darülkurra bakımsız durumdaydı. Ekim 2026 itibarıyla türbe, çilehane ve hamamın ziyaret saatlerine dair resmî bir duyuru bulamadık.
Nasıl gidilir?
Özel araçla. Topkapı ya da Merkezefendi tarafından mahalleye gir. Mezarlık çevresindeki sokaklarda park sınırlı olabilir; otopark bilgisini doğrulamadık. Toplu taşımayla. Topkapı’daki tramvay duraklarından ya da Merkezefendi’ye giden otobüslerle ulaşılabilir; yürüme süresini ve hat numaralarını doğrulamadık.Ne kadar zaman ayırmalı?
Cami, türbe ve çilehane için 45–60 dakika. Yenikapı Mevlevihanesi ve Panorama 1453 ile yarım gün ayırabilirsin.
- Öne çıkan 1514’te kurulan tekke; cami-tevhidhane, kare planlı türbe, ayazma-çilehane, dilek kuyusu, dört halvetli hamam
- Kategori Cami ve Medrese
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Merkezefendi Külliyesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi Merkez Efendi Külliyesi (M. Baha Tanman), c. 29 (2004), s. 202–205 Ansiklopedi
- Wikipedia (en) Merkezefendi Cemetery (konum, alan ve defnedilen kişiler) Ansiklopedi
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Merkezefendi Külliyesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Merkezefendi Külliyesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Merkezefendi Külliyesi Hakkında Sık Sorulanlar
Merkez Efendi kimdir?
Asıl adı Musa Muslihuddin olan, 1552’de ölen Halveti-Sünbüli şeyhidir; Zeytinburnu’ndaki tekkeyi 1514’te kurdu ve buraya gömüldü.
Merkezefendi Külliyesi hangi ilçede?
Zeytinburnu’nun Merkezefendi mahallesinde, kara surlarının Mevlanakapı dışında.
Merkez Efendi Camii’ni Mimar Sinan mı yaptı?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre cami-tevhidhaneyi 1533–1536 arasında Şah Sultan, Mimar Sinan’a yeniden yaptırdı.
Merkez Efendi kuyusu nedir?
Çilehanenin yanındaki kuyu halk arasında dilek kuyusu olarak bilinir; bu bir inanış geleneğidir.
Merkezefendi Mezarlığı’nda kimler var?
Halide Edib Adıvar, Sadettin Kaynak, Sabahattin Eyüboğlu ve Samiha Ayverdi burada yatan tanınmış isimler arasında.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.