Kalecik Kalesi

Kalecik Kalesi, Erzincan Merkez ilçesine bağlı Kalecik köyü sınırlarında, kentin yaklaşık 34 km güneydoğusunda, Munzur Dağları eteğinde dev bir kaya kütlesinin tepesinde. Girlevik Şelalesi’ni besleyen kaynaklar da bu köyden çıkıyor. Gitmeden bilmen gereken: kaleye çıkış yolu hakkında doğrulanmış bir bilgi yok ve kaya sarp.

Neden gitmeli

Kalecik Kalesi, Erzincan’da henüz tanıtım broşürlerine girmemiş yapılardan biri. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nden yüzey araştırması yapan ekip 2014’te burada iki alan belirlemiş: kaya üzerindeki kale ve onun hemen kuzeyindeki Kalecik yerleşmesi. İkisinde de mimari kalıntılar ve seramik parçaları kayda geçirilmiş.

Alanı özel kılan, kayanın kendisi. Araştırmacıya göre kayaya oyulmuş basamaklar kaleye tırmanmak için değil, tepedeki bir tapınma alanına ulaşmak için yapılmış. Kaya kütlesinin dibinde küçük mağaracıklar bulunuyor. En eski buluntular İlk Tunç Çağı’na, yani yaklaşık 4.500–5.000 yıl öncesine ait el yapımı seramikler; yüzeydeki buluntuların büyük kısmı ise Orta Çağ’a ait. Yani tek bir dönemin değil, binlerce yıl boyunca yeniden yeniden kullanılmış bir yerin karşısındasın.

Kale son yıllarda dron görüntüleriyle sosyal medyada tanındı, ama sahada bir ziyaretçi düzenlemesi yapıldığına dair bilgi yok. Bilgi panosu olduğuna dair de bir kayıt bulunmadığı için kaleyi anlamak için buradaki bilgiyle gitmen gerekecek. Adı gezi rehberlerinden çok akademik çalışmalarda geçen bir yere gitmenin hem zorluğu hem keyfi bu. Girlevik Şelalesi’ne gelmişken buraya uzanmak, aynı suyun iki ucunu görmek demek.

Kritik bilgi: Kale hangi döneme ait?

Kaynaklar burada ayrışıyor. Bazı çevrimiçi kültür varlığı envanterlerinde yapı Urartu kalesi olarak kayıtlı. Alanda yüzey araştırması yapan akademisyen ise İlk Tunç Çağı ve Orta Çağ buluntularından söz ediyor; aktarılan açıklamasında Urartu dönemine ait bir tespit geçmiyor.

Bu iki bilgi birbirini tamamen dışlamıyor: yüzey araştırması kazı değildir ve bir alanda hangi dönemlerin bulunduğunu kesinleştirmez. Bir kazı yapılana kadar kaleyi “Urartu kalesi” diye kesin sunmak doğru olmaz.

Araştırmacının açıklaması 2022 tarihli bir haber ajansı aktarımından alındı; yayımlanmış yüzey araştırması raporundan doğrulanmadı.

Tescil durumu

Kalenin Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kayıtlarında tescilli olup olmadığı doğrulanmadı.

Yüzeydeki parçalara dokunma

Alanda seramik parçalarıyla karşılaşabilirsin. Arkeolojik alanlardan buluntu toplamak 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında yasak. Gördüğünü fotoğrafla, yerinde bırak.

Nasıl gidilir

Önce Kalecik köyüne ulaşman gerekiyor. Köy, kent merkezinin yaklaşık 34 km güneydoğusunda, Girlevik Şelalesi’ni besleyen kaynakların çıktığı yerde; bu yüzden şelaleyle aynı gün planlanabilir.

Köyden kaleye araçla ne kadar yaklaşılabildiği, bir patika olup olmadığı ve yürüyüşün ne kadar sürdüğü doğrulanmadı. Tabela olup olmadığı da bilinmiyor. Kayaya yönelmeden önce köyde yolu sor; sarp arazide tek başına rastgele tırmanmaya kalkma.

Ne zaman gidilmeli

Kışın ve karlı dönemde gitme; kaya ve basamaklar kaygan olur. Zemin kuruyken, haziran sonundan ekim ortasına kadar gitmek daha güvenli. Şelaleyle birleştirmek istiyorsan haziran iyi bir denge: şelalede su hâlâ gür, kayalar kurumaya başlamış olur.

Ne kadar zaman ayırmalı

Yol ve yürüyüş bilgisi netleşmediği için en az yarım gün ayır. Girlevik Şelalesi’yle birlikte tam günlük bir plan yap.

Pratik sorular

Çocuklarla uygun mu?

Küçük çocuklar için önerilmez. Kale sarp bir kaya kütlesinin tepesinde ve alanda bir güvenlik düzenlemesi olduğuna dair bilgi yok.

Kamp yapılabilir mi?

Doğrulanmadı. Arkeolojik alanın içinde kamp kurma.

Karavanla gidilir mi?

Köy yolunun karavana uygunluğu doğrulanmadı.

Erişilebilir mi?

Tekerlekli sandalye ve hareket kısıtlılığı olanlar için uygun değil; yapı sarp bir kaya kütlesinin üzerinde.

Giriş ücretli mi?

Doğrulanmadı. Sahada bir ziyaretçi düzenlemesi olduğuna dair bilgi yok.

Telefon çekiyor mu?

Doğrulanmadı.