Hayatı
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Yaşar Kemal, asıl adıyla Kemal Sadık Gökçeli, Ekim 1923’te bugün Osmaniye sınırları içindeki Hemite köyünde doğdu. Çukurova’yı ve Toroslar’ı anlatan romanlarıyla, en çok da dört ciltlik İnce Memed’le tanındı; eserleri 40’tan fazla dile çevrildi. 28 Şubat 2015’te İstanbul’da öldü ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na gömüldü.
Yaşar Kemal kimdir?
Yaşar Kemal, Türk edebiyatının Çukurova’yı ve Toros köylerini anlatan romancısıdır. 1923’te Osmaniye Merkez ilçesine bağlı Hemite köyünde doğdu, 2015’te İstanbul’da öldü. İnce Memed, Ortadirek üçlemesi ve efsane romanlarıyla tanınır; 1973’ten sonra Nobel Edebiyat Ödülü’ne aday gösterildi.
Çocukluğu ve yetişmesi
TDV’ye göre ailesi 1915’te Rusların Van’ı işgali üzerine Van’dan göç ederek Çukurova’ya yerleşmişti. Babası çiftçi Sadık Ağa, annesi Nigâr Hanım’dı. Küçük yaşta bir kazada bir gözünü kaybetti; babası da bir kan davası yüzünden öldürüldü. Adana’da ortaokulun üçüncü sınıfında okulu bıraktı ve 1950’ye kadar ayakkabıcı çıraklığından arzuhalciliğe, tarım işçiliğinden vekil öğretmenliğe kadar yaklaşık 40 işte çalıştı. 1942–1943’te Adana’daki Ramazanoğlu Kütüphanesi’nde görev yaptı.
Gazetecilik ve ilk eserler
TDV’ye göre ilk şiiri “Seyhan” 1939’da Adana Halkevi’nin dergisinde yayımlandı; 1943’te derlediği ağıtları Ağıtlar adıyla bastırdı. 1946’da İstanbul’a gitti, 1948’de Kadirli’ye döndü. 1950’lerde Cumhuriyet gazetesinde önce düzeltmen, sonra röportaj yazarı olarak çalıştı ve “Yaşar Kemal” imzasını burada kullanmaya başladı. İlk öykü kitabı Sarı Sıcak 1952’de çıktı.
Eserleri
İnce Memed’in ilk cildi 1955’te yayımlandı ve aynı yıl Varlık roman ödülünü aldı; diğer ciltler 1969, 1984 ve 1987’de çıktı. TDV’nin saydığı başlıca eserleri arasında Teneke (1955), Ortadirek (1960), Yer Demir Gök Bakır (1963), Ağrıdağı Efsanesi (1970), Binboğalar Efsanesi (1971), Demirciler Çarşısı Cinayeti (1974), Yılanı Öldürseler (1976) ve Deniz Küstü (1978) var. Çukurova Yana Yana (1955) ve Bu Diyar Baştan Başa (1971) röportajlarını topladığı kitaplardır.
Ödülleri
TDV’ye göre 1982’de Del Duca Ödülü’nü, 1984’te Fransa’nın Légion d’honneur nişanını, 1997’de Alman Kitapçılar Birliği Barış Ödülü’nü ve 2008’de Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’nü aldı. Berlin Freie Universität (1988), Strasbourg Üniversitesi (1991) ve Bilkent Üniversitesi (2002) kendisine fahri doktora verdi. 1973’ten sonra Nobel Edebiyat Ödülü’ne aday gösterildi, ancak ödülü almadı.
Kabri ve köyündeki anma
Cenazesi 2 Mart 2015’te Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi; Hürriyet’e göre köyündeki baba evinden alınan toprak mezarına götürüldü. İstiklal’in 2022 haberine göre Hemite’de bir Yaşar Kemal Parkı, parkın içinde bir Kültür Evi ve İnce Memed Anıtı bulunuyor; ölüm yıl dönümlerinde anma burada yapılıyor. Köydeki Hemite Kalesi de aynı köyün sınırlarındadır.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Doğum günü: TDV yalnızca “Ekim 1923” diyor; bazı gazeteler ve ansiklopediler 6 Ekim 1923 veriyor.
- Köyün ilçesi: TÜİK 2025 kayıtlarına göre Hemite (bazı kaynaklarda Gökçedam) Osmaniye Merkez ilçesinde; Cumhuriyet’in 2024 haberi köyü Kadirli’ye bağlıyor. Yaşar Kemal’in çocukluk ve gençlik yıllarındaki bağı Kadirli üzerinden kurulduğu için bu karışıklık yaygın.
- Babasının ölümü: TDV “kan davası” diyor; bazı biyografilerdeki ayrıntılı anlatımlar anılara dayanıyor, burada aktarmıyoruz.
Yaşar Kemal Hakkında Sık Sorulanlar
Yaşar Kemal kimdir?
İnce Memed’in yazarı, Çukurova’yı ve Toros köylerini anlatan romancı; 1923’te Osmaniye’de doğdu, 2015’te İstanbul’da öldü.
Yaşar Kemal nereli, hangi köyde doğdu?
Osmaniye Merkez ilçesine bağlı Hemite köyünde doğdu; bazı kaynaklar köyü Gökçedam adıyla da anıyor.
Yaşar Kemal’in kabri nerede?
İstanbul’daki Zincirlikuyu Mezarlığı’nda.
Yaşar Kemal’in asıl adı ne?
Kemal Sadık Gökçeli.
İnce Memed kaç cilt?
Dört cilt: 1955, 1969, 1984 ve 1987’de yayımlandı.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.