İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Stoacı filozof, Stoa okulu başkanı · ö. MÖ 130/129

Tarsuslu Antipatros

Mersin / Tarsus

Tarsuslu Antipatros (ö. MÖ 130/129), Tarsus’ta doğan, MÖ 145–129 arasında Atina’daki Stoa okulunu yöneten ve Panaitios’u yetiştiren filozof.

Hayatı

Tarsuslu Antipatros, MÖ 2. yüzyılda yaşamış ve MÖ 130/129’da ölmüş Stoacı bir filozoftur. Vikipedi’ye göre Babilli Diogenes’in öğrencisi oldu ve MÖ 145’ten ölümüne kadar Atina’daki Stoa okulunun başında bulundu. Strabon’un *Geographika*’sı onu Tarsus’un yetiştirdiği Stoacılar arasında sayar; Tarsus bugün Mersin’in Tarsus ilçesidir.

Antipatros kimdir?

Antipatros, Tarsus kökenli olduğu adından (Yunanca “ho Tarseus”, yani Tarsuslu) anlaşılan, MÖ 2. yüzyılın ortasında Atina’daki Stoa okulunu yönetmiş filozoftur. Vikipedi’ye göre öğrencisi Rodoslu Panaitios sonradan okulun başına geçti. Akademi okuluyla tartışmaları onun döneminin öne çıkan olaylarındandır.

Tarsus ve Stoa geleneği

Strabon, Tarsuslu Stoacıları sayarken Antipatros’u Arkhedemos ve Nestor’la birlikte anar; aynı listede Athenodoros Kananites ve Athenodoros Kordylion da vardır. Bu liste, Tarsus’un Helenistik dönemde bir felsefe merkezi olarak tanındığını gösterir. Antipatros’un hangi yıl doğduğu ve Atina’ya ne zaman gittiği kaynaklarda geçmiyor.

Okulun başında

Vikipedi’ye göre Antipatros, Babilli Diogenes’in ardından okulun başına geçti ve MÖ 145–129 arasında Stoa’yı yönetti. Okulunun Akademi’yle tartışmalarını yürüttü. Akademi’nin başındaki Karneades’le yüz yüze tartışmada kendini yetersiz bulduğu için görüşlerini yazıya döktü; bu yüzden ona “kalem gürültüsü” anlamına gelen bir lakap takıldığı anlatılır.

Görüşleri

Vikipedi’ye göre Antipatros Tanrı’yı mutlu, bozulmaz ve insanlara karşı iyiliksever olarak tanımladı; kehanet üzerine iki kitap, tanrılar üzerine bir inceleme ve *Batıl İnanç Üzerine* adlı bir eser yazdı. Etikte hocası Diogenes’ten daha katı bir tutum aldı: örneğin bir satıcının malındaki kusuru müşteriye söylemek zorunda olup olmadığı gibi pratik sorularda dürüstlüğü daha sıkı yorumladı.

Evlilik Üzerine

Vikipedi’ye göre yaklaşık MÖ 150’de yazdığı *Evlilik Üzerine*’de evliliği devletin temeli ve tanrısal bir düzenin parçası olarak savundu. Aynı kaynağa göre “misogynia” (kadın düşmanlığı) sözcüğünün bilinen en eski kullanımı bu eserdedir; Antipatros Euripides’i kadın düşmanlığını reddettiği için över ve onun kayıp bir oyunundan sadık bir eşi öven dizeler aktarır.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Ölüm biçimi: Vikipedi ölüm yılını MÖ 130/129 olarak verir, ölüm biçimini yazmaz; bazı popüler kaynaklarda geçen ölüm anlatılarını okuduğumuz kaynaklarda bulamadık ve kullanmadık.
  • Doğum yılı: Hiçbir kaynak vermez.
  • Tarsus bağı: Strabon onu Tarsuslu Stoacılar arasında sayar; Vikipedi bağı adındaki “Tarsuslu” sıfatına dayandırır.

Kaynaklar

1. Strabon, *Geographika* 14.5.14 (H. L. Jones çevirisi, LacusCurtius, erişim 27.10.2026), https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/14E*.html — Tarsus’un yetiştirdiği Stoacılar arasında Antipatros, Arkhedemos ve Nestor.
2. Vikipedi (İngilizce), “Antipater of Tarsus”, erişim 27.10.2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Antipater_of_Tarsus — Tarsuslu olduğu, Diogenes, MÖ 145–129 başkanlık, Panaitios, Karneades, görüşleri, Evlilik Üzerine.
3. T. Dorandi, *The Cambridge History of Hellenistic Philosophy* (1999; Vikipedi maddesinin kaynakçasından) — Stoa başkanlarının kronolojisi.

Tarsuslu Antipatros Hakkında Sık Sorulanlar

Tarsuslu Antipatros kimdir?

Antipatros, MÖ 2. yüzyılda Atina’daki Stoa okulunu yönetmiş Tarsuslu bir filozoftur.

Antipatros nereli, nerede doğdu?

Strabon onu Tarsus’un yetiştirdiği Stoacılar arasında sayar, adı da “Tarsuslu” demektir. Tarsus bugün Mersin’in ilçesidir.

Antipatros’un öğrencisi kimdir?

Vikipedi’ye göre en bilinen öğrencisi, ondan sonra okulun başına geçen Rodoslu Panaitios’tur.

Antipatros neyle tanınır?

Akademi’yle yaptığı tartışmalar, kehanet ve tanrılar üzerine yazıları ve evliliği savunduğu Evlilik Üzerine adlı eseriyle.

Tarsus'un Değerleri

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?