Şeyh Muhyiddin Yavsî

Şeyh Muhyiddin Yavsî kimdir?

Şeyh Yavsî, asıl adıyla Muhyiddin Muhammed, Çorum'un İskilip ilçesine bağlı bir köyde doğmuş bir Bayramî-Şemsî şeyhidir. II. Bayezid'in yakınlık gösterdiği ve "hünkâr şeyhi" diye anılan bu mutasavvıf, Osmanlı'nın en tanınmış şeyhülislamlarından Ebussuud Efendi'nin babasıdır.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'nin kendisine ayrılan maddesi İskilip'e bağlı Bağözü köyünde doğduğunu yazar; aynı ansiklopedinin Ebussuud Efendi maddesi ise doğum yerini yine İskilip'e bağlı İmâd (Direklibel) köyü olarak verir. "Yavsî" lakabının, ilme bir bit gibi sıkıca yapışmasından dolayı verildiği rivayet edilir. Ünlü astronom ve matematikçi Ali Kuşçu ile akrabadır; Ali Kuşçu'nun kızıyla evlendiği, bu evlilikten dört oğlu ve iki kızı olduğu aktarılır. Bazı kaynaklar eşini Ali Kuşçu'nun kızı, bazıları ise kardeşinin kızı olarak gösterir.

Eğitimi ve tasavvufi yolu

Zâhirî ilimleri Ali Kuşçu ve Alâeddin Ali et-Tûsî'den okudu. Tasavvufta önce Muslihuddîn-i Kocevî'ye bağlandı, ardından İbrâhim Tennûrî'nin yanında yetişerek hilâfet aldı.

II. Bayezid ile ilişkisi

TDV'ye göre 1480'de hacca giderken Amasya'da sancakbeyi olan Şehzade Bayezid ile tanıştı ve şehzadenin tahta çıkacağını haber verdiği rivayet edildi. Bayezid padişah olunca onu İstanbul'a davet etti ve Sultanselim semti yakınında kendisi için bir tekke yaptırdı. Bu tekke sonraki dönemde Sivâsî Tekkesi adıyla bilinmiştir.

Eserleri

Bilinen başlıca eseri, Şeyh Bedreddin'in Vâridât'ına yazdığı ve 1467'de tamamladığı Tahkîku'l-hakâik adlı şerhtir.

Son yılları

TDV ölümünü 920 (1514) yılına yerleştirir; Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise 1516 yılını verir ve Şeyh Yavsî Camii'nin bahçesine gömüldüğünü belirtir.

Çorum için önemi

İskilip, Şeyh Yavsî ve oğlu Ebussuud Efendi nedeniyle "İskilibî" nisbesini Osmanlı ilim tarihine taşımıştır. Ebussuud'un kendisi büyük ihtimalle İstanbul yakınlarında doğmuş olsa da ailenin kökü bu topraklardır.