İskilibî Yûsuf Halîmî

İskilibî Yûsuf Halîmî kimdir?

Yûsuf b. Osman, İskilibî ya da Halîmî adlarıyla tanınan, 18. yüzyılda yaşamış bir Osmanlı âlimidir. TDV İslâm Ansiklopedisi Çorum'un İskilip ilçesinde doğduğunu açıkça kaydeder. Tefsir, hadis, mantık ve Arap dili alanlarında yazdığı eserlerle bilinir.

Doğumu

Doğum tarihi bilinmemektedir. Nisbesini doğduğu kasabadan alır; "Halîmî" ise kullandığı ikinci addır.

Çalışmaları

Hayatının önemli kısmını İstanbul'da geçirdi. Süleymaniye ve Fâtih gibi büyük selâtin camilerinde vaizlik ve dersiâmlık yaptı. TDV maddesi onu aklî ve naklî ilimlere hâkim, özellikle Arap dili, mantık, tefsir ve hadiste derinleşmiş bir bilgin olarak tanıtır.

Eserleri

En kapsamlı eseri, Zilzâl'den Nâs'a kadar on beş kısa sureyi açıklayan el-Mevhibetü'l-ilâhiyye adlı tefsirdir. Netâicü'l-efkâr, Bakara suresinin 284. ayeti etrafındaki yorum tartışmalarını ele alır. Lisânü'l-mantık mantık ilmine dair Türkçe bir tercüme ve şerh; Tuhfetü'l-ihvân Arapça sarfa dair Türkçe bir eser; Tercemetü'l-Avâmili'l-cedîde ise Arap dil bilgisinin temel metinlerinden birinin Türkçe tercümesidir. Bu eserler, onun ilmi Türkçe aracılığıyla yaygınlaştırma çabasını gösterir.

Son yılları

Cemâziyelevvel 1199'da (Mart 1785) öldü ve İstanbul'da Topkapı'da toprağa verildi.

Çorum için önemi

İskilip, Osmanlı döneminde "İskilibî" nisbesiyle anılan pek çok âlim yetiştirmiştir. Yûsuf Halîmî, bu ilim geleneğinin 18. yüzyıldaki temsilcilerinden biridir.