Şerife Bacı

Şerife Bacı kimdir?

Şerife Bacı, Kurtuluş Savaşı sırasında İnebolu'dan Ankara'ya cephane taşıyan Kastamonulu köylü kadınların simgesi olmuş bir isimdir. Bugünkü Seydiler ilçesine bağlı bir köyde doğduğu kabul edilir. 1921 kışında cephane kağnısıyla yoldayken soğuktan donarak öldüğü anlatılır ve "Şehit Şerife Bacı" olarak anılır.

Doğumu ve ailesi

Kaynaklar onun 1900'lerin başında Seydiler yöresindeki bir köyde doğduğunu belirtir. Nurettin Peker'in 1960'larda yaptığı araştırmaya dayanılarak "Satı köyünden Şerife" olduğu ileri sürülmüştür; başka bir kaynak mezarının Satılar köyünde olabileceğini yazar. İngilizce Vikipedi, on altı yaşında evlendiğini, ilk eşinin Çanakkale'de şehit düştüğünü, ikinci eşi Topal Yusuf'tan bir kızı olduğunu aktarır; bu ayrıntılar başka kaynaklarla doğrulanmamıştır.

Kurtuluş Savaşı'ndaki rolü

1921 kışında İnebolu limanına çıkarılan cephane, kağnılarla Kastamonu üzerinden Ankara'ya taşınıyordu. Anlatılara göre Şerife Bacı da kucağındaki bebeğiyle birlikte bir kağnıyla bu kafileye katıldı. Kar ve tipi altında bebeğini korumak için onu cephanelerin arasına yerleştirip üstünü örttü.

Ölümü

Aralık 1921'de Kastamonu Kışlası yakınında donmuş olarak bulunduğu anlatılır. Kesin mezar yeri bilinmemektedir.

Kastamonu için önemi

Şerife Bacı, Kastamonu'nun Kurtuluş Savaşı'ndaki lojistik katkısının ve İnebolu-Ankara cephane yolunun en güçlü sembolüdür. 1973'te Seydiler'de bir rölyef, 1990'da Kastamonu Cumhuriyet Meydanı'nda Atatürk ve Şehit Şerife Bacı Anıtı, 2001'de İnebolu sahilinde bir heykel yapılmıştır. Pek çok okul ve hastane onun adını taşır.

Farklı değerlendirmeler

Olayın bilinen en eski yazılı anlatımı Nurettin Peker'in 1955 tarihli *Resim ve Vesikalarla İstiklâl Savaşı* kitabındadır; burada donarak ölen kadının kimliğinin tespit edilemediği belirtilir. Peker, 1973'te bir gazeteye yazdığı mektupta sonraki araştırmasıyla kadının Satı köyünden Şerife olduğunu tespit ettiğini bildirmiştir. Anlatımlardaki farklılıklar nedeniyle bazı yazarlar hikâyenin moral amaçlı bir anlatı olabileceğini öne sürmüş; diğerleri ise onu, adı bilinmeyen yüzlerce cephane taşıyıcısı kadının ortak simgesi olarak değerlendirmiştir.