İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Peripatetik filozof, kent önderi · MÖ 1. yüzyıl

Seleukeialı Athenaios

Mersin / Silifke

Seleukeialı Athenaios (MÖ 1. yüzyıl), bugünkü Silifke’de doğan, memleketinde halk önderliği yapan ve Murena komplosundan aklanan Peripatetik filozof.

Hayatı

Seleukeialı Athenaios, MÖ 1. yüzyılda yaşamış, Kalykadnos (Göksu) kıyısındaki Seleukeia’da, yani bugünkü Mersin’in Silifke ilçesinde doğmuş Peripatetik (Aristotelesçi) bir filozoftur. Coğrafyacı Strabon’un *Geographika*’sına göre memleketinde bir süre halk önderliği yaptı, Roma’da Augustus’a karşı kurulan bir komplo yüzünden yakalandı, aklandı ve kısa süre sonra evinin çökmesiyle öldü.

Athenaios kimdir?

Athenaios, Strabon’un kendi zamanında Seleukeia’nın yetiştirdiği iki Peripatetik filozoftan biri olarak andığı kişidir; diğeri Strabon’un hocası Ksenarkos’tur. Modern araştırmacılar onu, kuşatma makineleri üzerine *Makineler Üzerine* (Peri mekhanematon) adlı inceleme günümüze ulaşan Mekanikçi Athenaios ile özdeşleştirir.

Seleukeia’da halk önderi

Strabon’a göre Athenaios bir süre memleketi Seleukeia’da siyasete girdi ve halk önderliği (demagogluk) yaptı. Vikipedi’nin Mekanikçi Athenaios maddesi de onun Roma’ya gitmeden önce doğduğu kentte önde gelen bir halk önderi olduğunu yazar. Seleukeia’nın bugünkü izlerinden biri kentin üstündeki Silifke Kalesi’dir; ancak kale Athenaios’tan çok sonraki dönemlere aittir.

Murena komplosu

Strabon’a göre Athenaios Roma’da Lucius Licinius Varro Murena ile dost oldu. Murena ile Fannius Caepio’nun Augustus’a karşı hazırladığı komplo ortaya çıkınca Athenaios Murena’yla birlikte kaçtı, yakalandı, ama suçsuz bulunarak Caesar tarafından serbest bırakıldı. Vikipedi, daha etkin bir rol oynadığına dair kanıt bulunmadığı için affedildiğini belirtir.

Roma’ya dönüş ve ölümü

Strabon’a göre Athenaios Roma’ya dönünce kendisini karşılayan ilk kişilere Euripides’ten “Ölülerin mahzenini ve karanlığın kapılarını bırakıp geldim” dizesiyle seslendi. Kısa süre sonra yaşadığı ev bir gece çöktü ve Athenaios bu çöküşte öldü. Strabon yıl vermez.

Makineler Üzerine

Vikipedi’ye göre *Makineler Üzerine* Marcus Claudius Marcellus’a ithaf edilmiştir ve Marcellus’un öldüğü MÖ 23’ten önce yazılmıştır. Eser kuşatma makinelerini anlatır, Agesistratos, Pellalı Diades ve Bizanslı Philon’a dayanır; büyük bir bölümü Vitruvius’un *De architectura*’sının onuncu kitabıyla koşuttur. Bu özdeşleştirme modern bir öneridir.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Doğum yeri: Strabon Athenaios’u açıkça Seleukeia’da doğanlar arasında sayar; Vikipedi’nin Mekanikçi Athenaios maddesi yalnızca “doğduğu kent” der ve Seleukeia bağlantısını özdeşleştirmeye dayandırır.
  • Kimlik: Filozof Athenaios ile *Makineler Üzerine*’nin yazarının aynı kişi olduğu modern bir yorumdur, kesin değildir.
  • Ölüm tarihi: Okuduğumuz kaynakların hiçbiri Athenaios’un doğum ya da ölüm yılını vermiyor.

Kaynaklar

1. Strabon, *Geographika* 14.5.4 (H. L. Jones çevirisi, LacusCurtius, erişim 27.10.2026), https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/14E*.html — Seleukeia’da doğduğu, halk önderliği, Murena komplosu, aklanması, Euripides alıntısı, evin çökmesiyle ölümü.
2. Vikipedi (İngilizce), “Silifke”, erişim 27.10.2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Silifke — Seleukeia’nın bugünkü Silifke olduğu ve kentte doğan filozoflar.
3. Vikipedi (İngilizce), “Athenaeus Mechanicus”, erişim 27.10.2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Athenaeus_of_Seleucia — Seleukeialı Athenaios ile özdeşleştirme, Murena komplosu, *Makineler Üzerine*; Whitehead ve Blyth (2004) kaynakçası.

Seleukeialı Athenaios Hakkında Sık Sorulanlar

Seleukeialı Athenaios kimdir?

Athenaios, MÖ 1. yüzyılda Seleukeia’da (bugünkü Silifke) doğmuş Peripatetik bir filozof ve kent önderidir.

Athenaios nereli, nerede doğdu?

Strabon’a göre Kalykadnos (Göksu) kıyısındaki Seleukeia’da doğdu; burası bugün Mersin’in Silifke ilçesidir.

Athenaios ile Ksenarkos aynı kişi mi?

Hayır; ikisi de Seleukeialı Peripatetik filozoftur ama ayrı kişilerdir. Murena komplosu Athenaios’la ilgilidir, Ksenarkos’la değil.

Athenaios nasıl öldü?

Strabon’a göre Roma’ya dönüşünden kısa süre sonra yaşadığı evin gece çökmesiyle öldü.

Silifke'nin Değerleri

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?