Şâbân-ı Velî

Şâbân-ı Velî kimdir?

Şâbân-ı Velî, Halvetiyye tarikatının en yaygın kollarından biri olan Şâbâniyye'nin kurucusu, XVI. yüzyılda yaşamış bir sûfîdir. Kastamonu'nun Taşköprü ilçesinde doğmuş, hayatının büyük bölümünü Kastamonu'da irşad faaliyetiyle geçirmiştir. Türbesi ve külliyesi bugün şehrin en bilinen manevi mekânları arasındadır.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi onun Taşköprü'de doğduğunu bildirir. Doğum tarihi kesin değildir; kaynaklarda 886 (1481), 902 (1497) ve 905 (1499-1500) yılları önerilmektedir. Anne ve babasını küçük yaşta kaybettiği, bir hanım tarafından büyütüldüğü aktarılır.

Eğitimi

İlk eğitimini Taşköprü'de aldı. Ardından Kastamonu'da Hoca Velî'den tefsir ve hadis okuyup icâzet aldığı belirtilir. Daha sonra Halvetî şeyhi Hayreddin Tokadî ile tanıştı ve on iki yıl onun hizmetinde bulundu.

Çalışmaları

Muhtemelen 1519 civarında Kastamonu'ya döndü; 1530-1531 dolaylarında şeyhi tarafından halife olarak görevlendirildi. Kastamonu'da kurduğu dergâh çevresinde geniş bir mürid kitlesi oluştu. Onun adıyla anılan Şâbâniyye kolu, Halvetiyye içinde en geniş yayılım gösteren şubelerden biri oldu.

Kastamonu için önemi

Şâbân-ı Velî, Kastamonu'nun "evliyalar şehri" kimliğinin merkezindeki isimdir. Kurduğu külliye ve kendisinden sonra postnişin olan şeyhler, şehrin dinî ve kültürel hayatını yüzyıllar boyunca etkiledi. Dergâhın beşinci şeyhi Ömer Fuâdî onun menâkıbnâmesini yazmıştır.

Son yılları

18 Zilkade 976 (4 Mayıs 1569) tarihinde Kastamonu'da vefat etti. Türbesi 1020 (1611) yılında tamamlandı.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğum yılı konusunda kaynaklar 1481 ile 1500 arasında üç farklı tarih verir; hangisinin doğru olduğu bilinmemektedir.