Hayatı
Philemon, yaklaşık MÖ 362’de doğup yaklaşık MÖ 262’de ölen, Atina’da oyunlar yazan Yeni Komedya şairidir. Coğrafyacı Strabon’un *Geographika*’sı onu Kilikya’daki Soli’nin ünlü yerlileri arasında, Khrysippos ve Aratos’la birlikte sayar. Soli bugün Mersin’in Mezitli ilçesindeki Soli Pompeiopolis ören yeridir. Vikipedi doğum yeri için Sicilya’daki Siraküza’yı da anar.
Philemon kimdir?
Philemon, Antik Yunan tiyatrosunda gündelik hayatı ve tip karakterleri konu alan Yeni Komedya’nın önde gelen şairlerindendir. Vikipedi’ye göre 97 oyun yazdı; bunlardan 57’si bugün adıyla ve parçalarıyla biliniyor. Yaşadığı dönemde genç rakibi Menandros’tan daha çok beğenildi.
Soli’den Atina’ya
Vikipedi’ye göre Philemon MÖ 330’dan önce Atina’ya yerleşti ve o yıl oyun sahnelediği biliniyor. Mısır’da Ptolemaios II Philadelphos’un yanında geçirdiği kısa bir dönem dışında hayatının geri kalanını Atina’da geçirdi. Strabon, Soli’nin yetiştirdiği ünlüleri sayarken Stoacı Khrysippos ve *Phainomena*’nın şairi Aratos’la birlikte onu da anar.
Menandros’la rekabet
Vikipedi’ye göre Philemon yarışmalarda Menandros’u defalarca yendi. Menandros’un daha ince mizahı o dönemin Atinalı seyircisine daha az hitap etmiş görünüyor. Sonraki kuşaklar ise Menandros’u tercih etti; bu yüzden Philemon’un oyunlarından yalnızca dağınık parçalar kaldı ve hiçbir eserinin el yazması bulunamadı. MS 2. yüzyılda onun için bir heykel dikildi.
Latin sahnesindeki izi
Philemon’un üç oyunu Romalı komedya yazarı Plautus’un Latince uyarlamalarına temel oldu: *Emporos* (Tüccar) *Mercator*’a, *Thesauros* (Hazine) *Trinummus*’a, *Phasma* (Hayalet) *Mostellaria*’ya dönüştü. Bu üç uyarlama sayesinde Philemon’un kurgu ve karakter anlayışı bugün de okunabiliyor.
Ölümü
Vikipedi’ye göre Philemon yaklaşık yüz yaşında, zihni yerindeyken öldü. Anlatıya göre sahnede taç giydirildiği anda hayatını kaybetti. *Bu ölüm anlatısı antik bir hikâyedir; tarihî bir olay olarak doğrulanmış değildir.*
Kaynaklar arasındaki farklar
- Doğum yeri: Strabon Philemon’u açıkça Soli’nin ünlü yerlileri arasında sayar; Vikipedi Soli ile Siraküza arasında kararsız kalır. Bu yüzden Philemon’u Mezitli’ye kesin değil, kaynaklı ama tartışmalı bir bağla yazıyoruz.
- Tarihler: Vikipedi yaklaşık MÖ 362 – 262 aralığını verir; Strabon yıl vermez.
- Oyun sayısı: Vikipedi 97 oyun der ve 57’sinin adının bilindiğini belirtir.
Kaynaklar
1. Strabon, *Geographika* 14.5.8 (H. L. Jones çevirisi, LacusCurtius, erişim 27.10.2026), https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/14E*.html — Philemon’un Soli’nin ünlü yerlileri arasında sayılması.
2. Vikipedi (İngilizce), “Philemon (poet)”, erişim 27.10.2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Philemon_(poet) — tarihler, Soli/Siraküza çelişkisi, Atina, Menandros, 97 oyun, Plautus uyarlamaları, ölüm anlatısı.
3. W. G. Arnott, “Philemon (2)”, *The Oxford Classical Dictionary* (2012; Vikipedi maddesinin kaynakçasından) — Yeni Komedya şairi olarak yeri.
Philemon Hakkında Sık Sorulanlar
Philemon kimdir?
Philemon, MÖ 4. ve 3. yüzyıllarda Atina’da oyunlar yazmış, Menandros’la yarışan bir Yeni Komedya şairidir.
Philemon nereli, nerede doğdu?
Strabon’a göre Kilikya’daki Soli’de doğdu; Soli bugün Mersin’in Mezitli ilçesindedir. Vikipedi Siraküza ihtimalini de anar.
Philemon’un oyunları günümüze ulaştı mı?
Bütün olarak hayır; yalnızca parçalar kaldı. Üç oyunu Plautus’un Latince uyarlamalarıyla dolaylı olarak biliniyor.
Philemon ile Menandros arasındaki rekabet ne?
Vikipedi’ye göre Philemon yaşadığı dönemde yarışmalarda Menandros’u defalarca yendi; sonraki kuşaklar ise Menandros’u tercih etti.
Mezitli'nin Değerleri
Tümünü görKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.