Türkolog, dil bilimci · 1923 – 2001 · 1923 – 2001
Osman Nedim Tuna
Osman Nedim Tuna (1923–2001), Düzce doğumlu Türkolog; ABD’de Türkoloji dersleri verdi, İnönü ve Sakarya üniversitelerinde Türk dili bölümleri kurdu.
Hayatı
Osman Nedim Tuna (1 Ocak 1923 – 17 Temmuz 2001), Düzce’de doğan Türkolog ve dil bilimcidir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre İstanbul Üniversitesi’nde Türk dili okudu, 1968’de Seattle’daki Washington Üniversitesi’nde doktorasını tamamladı, ABD’de Türkoloji dersleri verdi; Türkiye’ye dönünce İnönü ve Sakarya üniversitelerinde Türk dili bölümleri kurdu. ABD’de öldü ve orada defnedildi.
Osman Nedim Tuna kimdir?
Osman Nedim Tuna, Altay dilleri ve Türkçenin tarihî lehçeleri üzerine çalışan, Sümerce ile Türkçe arasındaki ilişki üzerine yazdığı kitapla tanınan bir Türkologdur. Washington ve Pennsylvania üniversitelerinde Türk dili öğretti; Türk Dil Kurumu’nda Türkoloji Uygulama Kolu başkanlığı yaptı.
Yetişmesi
TDV’ye göre ilkokula Adana’da başladı, İzmit’te bitirdi; Kabataş Erkek Lisesi’nden sonra 1941’de İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü’ne kaydoldu. Reşit Rahmeti Arat’ın derslerinden etkilenerek Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne geçti ve 1945’te mezun oldu.
Devlet hizmeti ve TDK
1952–1954 arasında Devlet Su İşleri’nin Adana’daki 6. bölgesinde topograf ve etüt plan şefi, ardından Bayındırlık Bakanlığı Harita Dairesi’nde uzman olarak çalıştı; 1958–1959’da Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü’nün harita bölümündeydi. 1959–1960’ta Türk Dil Kurumu gramer kolunda Eski Türkçe uzmanı oldu. 1961–1962’de Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü’nün kuruluşunda görev alıp enstitünün ikinci başkanı oldu.
Amerika yılları
1962’de Fulbright bursuyla ABD’ye gitti. 1963–1969 arasında Washington Üniversitesi’nde Türkoloji programının bütün derslerini verdi ve 1968’de Nicholas Poppe’nin danışmanlığında Nehcü’l-ferâdîs üzerine doktorasını tamamladı. 1969–1976’da Philadelphia’daki Pennsylvania Üniversitesi’nde kendi kurduğu Türk dilleri bölümünde ders verdi.
Türkiye’ye dönüş ve eserleri
1982’de İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bölümü’nü kurdu; 1984’te doçent, 1989’da profesör oldu. 1987’de TDK Türkoloji Uygulama Kolu başkanlığına seçildi. 1993’te Sakarya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü kurdu. Başlıca kitapları Altay Dilleri Teorisi (1983) ve Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi ile Türk Dilinin Yaşı Meselesi’dir (1990). TDV’ye göre Tuna bu kitapta iki dil arasında 16 ses denkliği ve 168 ortak kelime öne sürer. Kitap, III. Uluslararası Türk Dili Kurultayı’nda Türk diline üstün hizmet ödülü aldı; 1990’da Türk Ocakları Ziya Gökalp İlim ve Teşvik Armağanı’nı kazandı. Yeniçağ’daki yazıya göre TDK Derleme Sözlüğü’ndeki 9.450 madde başının derlenmesinde ve tanımlanmasında da payı var.
Vefatı
TDV’ye göre 1997’deki rahatsızlığından sonra ABD’ye götürüldü; 17 Temmuz 2001’de öldü ve ABD’de defnedildi. Yeniçağ’a göre kitapları ve taş ile deniz kabuğu koleksiyonu ailesi tarafından İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’ne bağışlandı; TDK, Şerif Ali Bozkaplan ve Zeki Kaymaz editörlüğünde onun anısına bir armağan kitabı yayımladı.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Profesörlük tarihi: TDV 1989 der; Yeniçağ’daki yazı unvanın 29 Aralık 1989’da alındığını ve iki gün sonra, 31 Aralık’ta emekli olduğunu yazar.
- Doğum yeri: İki kaynak da yalnızca “Düzce” der; mahalle ya da köy adı vermez.
- Bunun dışında kaynaklar arasında belirgin bir fark bulamadık.
Kaynaklar
1. TDV İslâm Ansiklopedisi — Zeki Kaymaz, Erdem Uçar, “Tuna, Osman Nedim”, c. 41 (2012), s. 374-375 https://islamansiklopedisi.org.tr/tuna-osman-nedim — doğum tarihi ve yeri, eğitimi, görevleri, eserleri, ölümü ve defin yeri.
2. Yeniçağ — “Türk Dil Kurumu geç de olsa bir vefa borcunu yerine getirdi” https://www.yenicaggazetesi.com/turk-dil-kurumu-gec-de-olsa-bir-vefa-borcunu-yerine-getirdi-1072603h.htm — Düzce doğumunu, profesörlük tarihini, Derleme Sözlüğü katkısını ve TDK armağan kitabını destekler.
3. Küre Ansiklopedisi — Tuna, Osman Nedim https://kureansiklopedi.com/tr/detay/tuna-osman-nedim — ansiklopedik madde kaydı; içeriği ayrıca okunmadı.
Osman Nedim Tuna Hakkında Sık Sorulanlar
Osman Nedim Tuna kimdir?
Osman Nedim Tuna, Altay dilleri ve Sümerce-Türkçe ilişkisi üzerine yazan, ABD’de ve Türkiye’de Türk dili bölümleri kuran bir Türkologdur.
Osman Nedim Tuna nereli, nerede doğdu?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 1 Ocak 1923’te Düzce’de doğdu.
Osman Nedim Tuna’nın kabri nerede?
TDV’ye göre ABD’de öldü ve orada defnedildi; mezarın yeri belirtilmiyor.
Osman Nedim Tuna’nın en bilinen eseri hangisi?
Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi ile Türk Dilinin Yaşı Meselesi (1990).
Osman Nedim Tuna hangi bölümleri kurdu?
İnönü Üniversitesi’nde (1982) ve Sakarya Üniversitesi’nde (1993) Türk dili ve edebiyatı bölümlerini kurdu.
Düzce'nin Değerleri
Tümünü gör- Çiğdem Özyaman Atıcı (skeet), olimpiyatçı · 1985 – 1985
- Ersin Yazıcı Vali, mülki idare amiri · 1969 – 1969
- Faruk Özlü Makine mühendisi ve siyasetçi; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı, Düzce Belediye Başkanı 1962
- Haydar Zafer Güreşçi; 1951 serbest stil dünya şampiyonu, 1952 Helsinki Olimpiyatları sporcusu 1916–1994
- Kanbolat Görkem Arslan Oyuncu · 1980 – 2026 1980–2026
- Muhammed Zâhid Kevserî Hanefî-Mâtürîdî âlim, son Osmanlı meşihatında ders vekili; Kahire'de yaşamış muhakkik · Kaynaşlı / Karaçalı 1879–1952
- Yaşar Yakış Diplomat, Dışişleri Bakanı · 1938 – 2024 · Akçakoca 1938–2024
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.