İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Gramerci, retorik öğretmeni · MÖ 1. yüzyıl

Nysalı Aristodemos

Aydın / Sultanhisar

Nysalı Aristodemos (MÖ 1. yüzyıl), Nysa’nın yetiştirdiği gramerci ve retorik öğretmenidir; coğrafyacı Strabon gençliğinde onun öğrencisi oldu.

Hayatı

Nysalı Aristodemos, coğrafyacı Strabon’un Coğrafya’sının XIV. kitabında (1.48) kendi hocası olarak andığı, MÖ 1. yüzyılda yaşamış bir dil bilgini (gramerci) ve retorik öğretmenidir. Strabon onu antik Nysa kentinin yetiştirdiği ünlüler arasında sayar. Nysa’nın kalıntıları bugün Aydın’ın Sultanhisar ilçesindedir.

Nysalı Aristodemos kimdir?

Aristodemos, Helenistik dönemin sonunda Nysa’da yetişmiş bir gramer ve retorik hocasıdır. Strabon’a göre babası gramerci Menekrates, kardeşi yine gramerci Sostratos’tur. Ailede aynı adı taşıyan bir kuzen de vardır; bu yüzden kaynaklar iki Aristodemos’tan söz eder. Bu sayfa, Strabon’un hocası olan Aristodemos’u anlatır.

Strabon’un hocası

Strabon, Coğrafya’da Nysa’yı anlatırken söze kentin ünlü insanlarıyla girer: Panaitios’un öğrencilerinin en iyisi saydığı Stoacı Apollonios, Aristarkhos’un öğrencisi gramerci Menekrates ve onun oğlu Aristodemos. Strabon, Aristodemos’un bütün dersini onun çok ileri yaşında, kendisi henüz gençken Nysa’da izlediğini yazar. LacusCurtius’taki Coğrafya girişi de Strabon’un çok genç yaşta Nysa’da Aristodemos’un öğrencisi olduğunu bu pasaja dayandırır.

İngilizce Vikipedi’nin Nysa maddesine göre kent, Homeros yorumculuğu ve destan şerhiyle tanınan bir eğitim merkeziydi; Aristodemos bu ortamın hocalarındandı.

Rodos, Nysa ve Roma

Strabon’a göre Aristodemos Rodos’ta ve Nysa’da retorik okuttu. Roma’da Pompeius’un çocuklarının eğitimini üstlendi ve orada yalnızca gramer dersi verdi. Strabon, kuzeni olan öteki Aristodemos’un ise Büyük Pompeius’un kendisini yetiştirdiğini ekler. Leonhard Schmitz’in Smith sözlüğündeki maddesine göre, bir Pindaros şerhinde adı geçen “İskenderiyeli” Aristodemos da bu kişi olabilir; öyleyse bir süre İskenderiye’de yaşamış olmalıdır.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Aristarkhos’un öğrencisi kim? Strabon’un metninde Aristarkhos’un öğrencisi olarak baba Menekrates anılır. Smith sözlüğü ve İngilizce Vikipedi ise Aristodemos’un kendisini Aristarkhos’un öğrencisi yapar.
  • Pompeius’un oğulları: Strabon, Roma’da Pompeius’un çocuklarına gramer öğretenin kendi hocası Aristodemos olduğunu yazar; Smith sözlüğü bu görevi kuzene, genç Aristodemos’a verir.
  • Başka bir aktarım: İngilizce Vikipedi’nin Nysa maddesi Strabon’un hocası Aristodemos’u Panaitios’un öğrencisi ve Poseidonios’un torunu olarak tanıtır; Strabon’un metni bu bilgileri vermez.
  • Doğum yeri: Hiçbir kaynak doğum yerini açık bir cümleyle yazmaz; Strabon onu Nysa’nın yetiştirdiği kişiler arasında sayar, Smith sözlüğü ve Vikipedi “Nysalı” diye anar.

Bilmediklerimiz

  • Aristodemos hangi yıllarda doğdu ve öldü?
  • Aristarkhos’un öğrencisi olan kendisi miydi, babası Menekrates miydi?
  • Pindaros şerhindeki “İskenderiyeli” Aristodemos gerçekten o mu?
  • Kaynaklarda anılan tarih eserini iki Aristodemos’tan hangisi yazdı?

Nysalı Aristodemos Hakkında Sık Sorulanlar

Nysalı Aristodemos kimdir?

MÖ 1. yüzyılda yaşamış Nysalı bir gramerci ve retorik öğretmenidir. Coğrafyacı Strabon’un hocası olarak bilinir.

Aristodemos nereli, nerede doğdu?

Strabon onu Nysa’nın yetiştirdiği ünlü kişiler arasında sayar; Smith sözlüğü de “Nysalı” diye anar. Nysa bugün Aydın’ın Sultanhisar ilçesindedir. Doğum yeri açıkça yazılmaz, doğum yılı bilinmiyor.

Strabon ile ilişkisi nedir?

Strabon, gençliğinde Nysa’da Aristodemos’un bütün dersini izlediğini ve onu hocası saydığını Coğrafya’nın XIV. kitabında yazar.

Aristodemos nerelerde ders verdi?

Strabon’a göre Rodos’ta ve Nysa’da retorik okuttu; Roma’da Pompeius’un çocuklarına gramer öğretti.

İki Aristodemos neden karıştırılıyor?

Aristodemos’un aynı adı taşıyan bir kuzeni de vardı; kaynaklar Pompeius ailesindeki öğretmenlik görevini birine ya da ötekine veriyor.

Sultanhisar'ın Değerleri

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?