İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Kuva-yi Milliye komutanı · 1895 (bazı kaynaklarda 1886 ya da 1896) – 1951 (bir kaynakta 1953) · 1895 – 1951

Yörük Ali Efe

Aydın / Sultanhisar / Kavaklı

Yörük Ali Efe (1895–1951), Sultanhisar’ın Kavaklı köyünde doğan Kuva-yi Milliye komutanıdır; 1919’daki Malgaç baskınıyla tanınır, Yenipazar’da yatar.

Hayatı

Yörük Ali Efe, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Aydın Yörük Ali Efe Evi Müzesi tanıtım metnine göre 1895’te Sultanhisar’ın Kavaklı köyünde doğmuş bir Kuva-yi Milliye komutanıdır. Millî Mücadele’nin Aydın yöresindeki ilk silahlı direnişinin önderlerindendir; TBMM ona İstiklal Madalyası verdi. Vasiyeti üzerine Yenipazar’a gömüldü; bugün buradaki evi müzedir. Doğduğu ve gömüldüğü iki ilçe de Aydın ilindedir.

Yörük Ali Efe kimdir?

Yörük Ali Efe, Ege’nin zeybek geleneğinden gelen ve 1919’da Yunan işgaline karşı silahlanan efelerdendir. Mevlüt Çelebi’nin Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) yayınındaki bölümüne göre 1918 sonunda Sultanhisar’a döndü ve Kuva-yi Milliye’ye katıldı. Sonradan düzenli orduya geçişi kabul etti, “Milis Albayı” rütbesi aldı ve birliği 37. Piyade Alayı oldu. İngilizce Vikipedi’ye göre Soyadı Kanunu ile 1934’te Yörük soyadını aldı.

Malgaç baskını ve Aydın

TÜBA bölümüne göre Yörük Ali, 16/17 Haziran 1919 gecesi 62 kişilik bir grupla Malgaç köprüsünü ve demiryolunu tahrip etti, buradaki Yunan karakolunu ortadan kaldırdı ve silah ile cephane ele geçirdi. İngilizce Vikipedi bu baskını savaşın ilk Türk zaferi olarak anar ve Haziran 1919 sonunda efe kuvvetlerinin Aydın’a girip kenti dört gün tuttuğunu yazar. Aynı kaynağa göre Kasım 1920’de TBMM ondan bir tabur kurmasını istedi ve birliği Aydın Millî Alayı adıyla orduya katıldı.

İtalyan kaynaklarında

Çelebi’nin bölümü, efenin İtalyanlarla ilişkisine odaklanır. İtalyan subayları 1919’dan itibaren onu yakından izledi, onunla görüştü ve iş birliği yaptı; 1920’de bir İtalyan teğmenin katillerinin yakalanmasına yardım etti. İtalyan gazeteci Filippucci Giustiniani onunla bir trende karşılaştı. Çelebi’ye göre General Ugo Luca, 1950’de eşkıya Salvatore Giuliano’yu etkisiz hâle getirirken Yörük Ali ile Demirci Mehmet Efe’den öğrendiği yöntemleri kullandığını söyledi.

Savaştan sonra ve Yenipazar

İngilizce Vikipedi’ye göre Cumhuriyet’in ilanından sonra görevinden ayrıldı, altı yıl İzmir’de yaşadı ve 1928’de Yenipazar’a yerleşti. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Yenipazar Meslek Yüksekokulu’nun sayfasına göre 1925’te Yenipazar’da bir çırçır fabrikası satın aldı. Bakanlığın tanıtım metnine göre vasiyeti üzerine Yenipazar’a gömüldü; Muslukuyu Mezarlığı’ndaki mezarı Bakanlar Kurulu kararıyla evinin bahçesine taşındı. turkishmuseums.com’a göre ev, 8 Haziran 2001’de Yörük Ali Efe Müzesi olarak açıldı.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Doğum yılı: Bakanlığın tanıtım metni ve TÜBA bölümü 1895 yazar; TÜBA bölümünün bir dipnotu 1896 veren bir kaynağı anar. İngilizce Vikipedi ve Aydın Adnan Menderes Üniversitesi sayfası 1886 verir.
  • Ölüm: İngilizce Vikipedi 23 Eylül 1951’de, tedavi için gittiği Bursa’da öldüğünü yazar; Bakanlık metni ve TÜBA bölümü 1951 yılını verir. Üniversite sayfası ise 1953’te Yenipazar’da öldüğünü söyler.
  • Yenipazar’a yerleşme: Üniversite sayfası 1925’te Yenipazar’da fabrika aldığını, İngilizce Vikipedi 1928’de buraya yerleştiğini yazar.

Bilmediklerimiz

  • Yörük Ali Efe hangi yıl doğdu: 1886, 1895 mi, 1896 mı?
  • 1951’de Bursa’da mı öldü, 1953’te Yenipazar’da mı?
  • Kavaklı köyündeki doğduğu ev bugün ayakta mı?
  • Malgaç baskınına katılan 62 kişinin adları belgelerde kayıtlı mı?

Yörük Ali Efe Hakkında Sık Sorulanlar

Yörük Ali Efe kimdir?

Millî Mücadele’de Aydın yöresinde Yunan işgaline karşı savaşan Kuva-yi Milliye komutanıdır. 1919’daki Malgaç baskınıyla tanınır; TBMM ona İstiklal Madalyası verdi.

Yörük Ali Efe nereli, nerede doğdu?

Kültür ve Turizm Bakanlığı’na ve TÜBA yayınına göre Aydın’ın Sultanhisar ilçesine bağlı Kavaklı köyünde doğdu. Doğum yılı kaynaklarda 1886, 1895 ya da 1896 olarak geçiyor.

Yörük Ali Efe’nin mezarı nerede?

Yenipazar’da, müzeye dönüştürülen evinin bahçesinde. Mezar, Muslukuyu Mezarlığı’ndan Bakanlar Kurulu kararıyla buraya taşındı.

Malgaç baskını nedir?

16/17 Haziran 1919 gecesi Yörük Ali’nin 62 kişilik grubunun Malgaç köprüsünü ve demiryolunu tahrip edip buradaki Yunan karakolunu ortadan kaldırdığı saldırıdır.

Yörük Ali Efe Müzesi ne zaman açıldı?

turkishmuseums.com’a göre Yenipazar’daki evi 8 Haziran 2001’de müze olarak ziyarete açıldı.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?