Nuri Dersimi

Nuri Dersimi kimdir?

Nuri Dersimi, 20. yüzyılın ilk yarısında Kürt cemiyetlerinde etkin rol almış bir veteriner hekim, yazar ve siyasetçidir. Mart 1893'te bugün Tunceli'nin Hozat ilçesine bağlı bir köyde doğdu. Koçgiri ve Dersim olaylarıyla ilişkilendirildi; 1937'de Suriye'ye geçti ve ömrünün geri kalanını orada geçirdi. Anılarını ve Dersim tarihine ilişkin görüşlerini kitaplaştırmıştır.

Doğumu ve ailesi

Doğduğu köyün adı kaynaklarda Akpınar ya da Ağzunik olarak geçer. Rudaw'daki yazıya göre babası Mılla İbrahim Bey'dir. Sciences Po'nun yayımladığı biyografik notta babasının Seyit Rıza ile akraba olduğu belirtilir.

Eğitimi

İlkokulu Hozat'ta, ortaokulu Harput'ta okudu. 1911'de İstanbul'da veteriner hekimlik eğitimine başladı.

Siyasi faaliyetleri

• 1912'de Kürt öğrenci cemiyeti Kürdistan Muhibban Cemiyeti'nin sekreteri oldu.
• Birinci Dünya Savaşı'nda Doğu Anadolu'da askerî veteriner olarak görev yaptı.
• Savaştan sonra Kürdistan Teâlî Cemiyeti içinde çalıştı; Sivas yöresindeyken 1920-1921 Koçgiri olaylarının örgütleyicileri arasında gösterildi ve hakkında ölüm cezası verildiği kaydedilir.
• 1937 yazında Türkiye'den ayrıldı; Eylül 1937'de Suriye'ye geçti.

Eserleri

• *Kürdistan Tarihinde Dersim* (Halep, 1952)
• *Hatıratım* (anılar)

Son yılları ve ölümü

Suriye'de yaşadı ve 22 Ağustos 1973'te Halep'te öldü. Rudaw'daki yazı, Afrin'de defnedildiğini belirtir.

Farklı değerlendirmeler

Resmî tarih anlayışında Nuri Dersimi, Koçgiri ve Dersim olaylarını kışkırtan ayrılıkçı bir figür olarak ele alınır. Kürt tarih yazımında ise erken dönem Kürt siyasi örgütlenmesinin önemli isimlerinden ve Dersim tarihine ilişkin birincil tanıklık sunan bir yazar olarak görülür. Kitapları, olayların bir tarafının anlatımı olması nedeniyle araştırmacılarca eleştirel biçimde kullanılır. Hans-Lukas Kieser, onun Suriye'deki sığınma sürecini inceleyen bir çalışma yayımlamıştır.