Kartmin Manastırı başrahibi ve Turabdin piskoposu; Mor Gabriel Manastırı'na adını veren Süryani aziz · 573 – 648
Mor Gabriel (Beth Kustanlı Gabriel)
Midyat'a bağlı Beth Kustan (Alagöz) köyünde doğan, Kartmin Manastırı'nın başrahibi ve Turabdin piskoposu olan 7. yüzyıl Süryani azizi. Arap fetihleri döneminde bölge Hristiyanları adına anlaşma yaptığı aktarılır; manastır sonradan onun adıyla Mor Gabriel Manastırı olarak anılmıştır.
Hayatı
Mor Gabriel kimdir?
Mor Gabriel (Beth Kustanlı Gabriel, Kartminli Gabriel), 7. yüzyılda yaşamış Süryani Ortodoks keşiş, başrahip ve piskopostur. Bugün Midyat ilçesine bağlı Beth Kustan (Alagöz) yerleşiminde doğmuştur. Yönettiği Kartmin Manastırı, ölümünden sonra onun adıyla anılmaya başlamış ve dünyanın hâlâ faal en eski manastırlarından biri olan Mor Gabriel Manastırı'na dönüşmüştür.
Doğumu ve ailesi
Süryani kaynaklarına dayanan akademik derlemeler, Gabriel'in Beth Qustan (Bequsyone) köyünden olduğunu belirtir. Andrew Palmer'in Kartmin üzerine çalışmasına dayanan hesaplamalara göre 573/574 yıllarında doğmuştur. Hayat hikâyesine göre evlilikten kaçarak keşiş olmayı seçmiştir. Ailesine ilişkin güvenilir ayrıntı yoktur.
Kariyeri
Genç yaşta Kartmin Manastırı'na girmiş, burada diyakoz ve rahip olmuş, zamanla manastır topluluğunun başına geçmiştir. 630'larda başrahip olmuş; e-GEDSH'e göre Turabdin ve Dara piskoposluklarını Kartmin'den birlikte yönetmiştir. Arap fetihleri döneminde (639/640 civarı) fetih komutanlarıyla bölgedeki Hristiyanların haklarını koruyan bir anlaşma yaptığı aktarılır; Süryani gelenekte Halife Ömer ile görüştüğü de anlatılır. Manastırın yapı ölçülerini belirlediği ve mucizeler gösterdiği hagiografik metinlerde yer alır.
Son yılları ve kültü
Palmer'e dayanan kronolojiye göre 648'de ölmüş, Kartmin'de defnedilmiştir. 774'teki bir veba salgınında naaşının şifa dileğiyle mezardan çıkarıldığı kaydedilir. Bu olaydan sonra manastır "Gabriel'in Manastırı" diye anılmaya başlanmış, 15. yüzyıla gelindiğinde bu ad yerleşmiştir. Bayramı 23 Aralık'ta kutlanır.
Mardin için önemi
Mor Gabriel, Turabdin Süryani Hristiyanlığının en tanınmış simgelerinden biridir. Adını taşıyan manastır bugün Midyat sınırları içindeki Turabdin Metropolitliği'nin merkezidir ve ilin en önemli inanç turizmi noktalarındandır.
Kaynaklar arasındaki farklar
Doğum ve ölüm tarihleri kaynaklarda farklı verilebilir; burada akademik kronoloji (573/574-648) esas alınmıştır. Syriaca.org yalnız 639-648 faaliyet aralığını verir.
Mor Gabriel (Beth Kustanlı Gabriel) Hakkında Sık Sorulanlar
Mor Gabriel nerede doğdu?
Bugün Midyat'a bağlı bir mahalle olan Beth Kustan'da (Türkçe adı Alagöz) doğdu.
Mor Gabriel Manastırı'nı o mu kurdu?
Hayır. Manastır 397'de Mor Şemun ve Mor Şmuel tarafından kuruldu; Gabriel 7. yüzyılda başrahibiydi ve manastır sonradan onun adıyla anıldı.
Hangi görevlerde bulundu?
Kartmin Manastırı başrahipliği ile Turabdin ve Dara piskoposluğu.
Ne zaman öldü?
Akademik kronolojiye göre 648'de; mezarı manastırdadır.
Bayramı ne zaman?
Süryani Ortodoks takviminde 23 Aralık.
Midyat'ın Değerleri
Tümünü gör
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.