Mor Efrem (Suriyeli Efrem)

Mor Efrem kimdir?

Mor Efrem (Suriyeli Efrem), Süryanice yazan en önemli şair ve ilahiyatçılardan biridir. Britannica ve Vatikan kaynaklarına göre yaklaşık 306'da Nisibis'te, yani bugünkü Nusaybin'de doğdu; Süryani mirası ansiklopedisi e-GEDSH ise onun muhtemelen Nisibis yöresinde doğduğunu söyler. Hayatının büyük bölümünü Nusaybin'de geçirdi, son yıllarını Urfa'da (Edessa) yaşadı ve 373'te orada öldü. İlahileri ve şiirsel ilahiyatıyla Doğu ve Batı Hristiyanlığında saygı görür.

Doğumu ve ailesi

Hristiyan bir ailede dünyaya geldi. Doğum yılı kaynaklarda yaklaşık olarak 306 diye verilir.

Nusaybin yılları

Nusaybin piskoposu Mor Yakup başta olmak üzere şehrin birkaç piskoposuna hizmet etti. Vatikan metni, Yakup'un yanında yetiştiğini ve şehirdeki ilahiyat okulunun kuruluşunda yer aldığını belirtir. Diyakoz olarak görev yaptı ve bu sıfatını hayatı boyunca korudu.

Urfa'ya göç

363'te Roma ile Pers arasındaki barış antlaşmasıyla Nusaybin Pers yönetimine bırakılınca şehrin Hristiyan halkı ile birlikte ayrıldı ve Urfa'ya yerleşti. Hayatının son on yılını burada geçirdi.

Eserleri

• Yaklaşık 400 *madraşe* (çeşitli ölçülerde ilahi)
• *Memre* türünde manzum vaazlar
• Kutsal Kitap üzerine düzyazı şerhler ve sanatlı nesir metinleri
• *Carmina Nisibena* (Nusaybin İlahileri): 350'deki Nusaybin kuşatması sırasında şehir çevresinin sular altında kalmasını da anlatan şiirler

Mardin için önemi

Efrem, Nusaybin'i hem doğum ve yaşam yeri olarak hem de eserlerinin konusu olarak öne çıkarır. Nusaybin İlahileri, şehrin 4. yüzyıldaki kuşatmalarına ve kilise hayatına ilişkin yakın tarihli bir tanıklık sunar.

Son yılları ve ölümü

Vatikan metnine göre Urfa'da veba salgınında hastalara bakarken hastalandı ve 373'te öldü; Britannica ölüm tarihini 9 Haziran 373 olarak verir. Papa XV. Benedictus 1920'de onu kilise doktoru ilan etti.

Kaynaklar arasındaki farklar

Britannica ve Vatikan doğum yerini doğrudan Nisibis olarak verirken e-GEDSH 'muhtemelen Nisibis yöresinde' ifadesini kullanır.