İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Din âlimi, meal yazarı, gazeteci · 1887 – 1964 · 1887 – 1964

Hasan Basri Çantay

Balıkesir

Hasan Basri Çantay, 1887’de Balıkesir’de doğan, Ses gazetesini çıkaran, I. TBMM üyesi olan ve 1953’te üç ciltlik Kur’an mealini yayımlayan din âlimidir.

Hayatı

Hasan Basri Çantay, Emin Işık’ın TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki maddesine göre 1887’de Balıkesir’de doğmuş din âlimi, gazeteci ve Kur’an meali yazarıdır. Zeki Çevik’in Tarih ve Günce dergisindeki 2022 tarihli makalesi de doğum yerini Balıkesir, tarihini 18 Kasım 1887 olarak verir. En çok üç ciltlik açıklamalı meali Kur’ân-ı Hakîm ve Meâl-i Kerîm ile anılır.

Hasan Basri Çantay kimdir?

Hasan Basri Çantay, Balıkesir’de yetişip gazetecilik, öğretmenlik ve I. Büyük Millet Meclisi üyeliği yapmış, hayatının son döneminde dinî ve edebî çalışmalara yönelmiş bir yazardır. TDV’ye göre en önemli eseri, ilk kez 1953’te İstanbul’da üç cilt hâlinde basılan Kur’ân-ı Hakîm ve Meâl-i Kerîm’dir. Mehmed Âkif’in yakın dostlarındandı; TDV’ye göre Âkif “Bülbül” şiirini ona ithaf etti.

Balıkesir’de gençlik yılları

TDV’ye göre babası Balıkesir tüccarlarından ve ulemadan Çantayoğlu Halil Cenâbî Efendi, annesi Kepsutlu Hatice Hanım’dır. İbtidâi Kebîr Mektebi’ni bitirip Balıkesir İdâdîsi’ne girdi; 1903’te babası ölünce okulu bırakıp Nâfia Dairesi’nde memur oldu. Balıkesir’de Farsça, Arapça ve hukuk dersleri aldı. 1913’te Balıkesir Dâimî Encümeni’nin başkâtipliğini yaptı.

Gazetecilik

TDV’ye göre II. Meşrutiyet’ten sonra Balıkesir’de çıkan Nasihat gazetesine yazdı; Yıldırım ve Karesi gazetelerini yayımladı. Çevik’e göre çıkardığı Ses gazetesi 17 Ekim 1918 ile 13 Mart 1919 arasında 22 sayı yayımlandı ve kapatıldı. TDV’ye göre hakkında İstanbul’a getirilmesi için emir çıkınca Burhaniye, Kepsut ve Dursunbey çevresinde dokuz aydan fazla dolaştı.

Meclis üyeliği

Çevik’e göre I. TBMM’ye Karesi mebusu olarak girdi ve 9 Mayıs 1920’de yemin ederek göreve başladı. TDV’ye göre Meclis’te hiçbir gruba katılmadı. Dönem sonunda Balıkesir’e edebiyat öğretmeni olarak döndü ve TDV’ye göre 132 şehit çocuğunun yetiştirildiği yurdun müdürlüğünü üstlendi. 1928’de sağlık nedeniyle emekliye ayrıldı.

Eserleri ve ölümü

TDV, meal dışında Kırk Hadis ve Meâlleri (1956–1962, üç cilt), Fıkh-ı Ekber çevirisi (1954) ve ölümünden sonra yayımlanan Âkifnâme’yi (1966) sayar. 3 Aralık 1964’te İstanbul’da öldü; vasiyeti üzerine Mehmed Âkif’in mezarına yakın olmak için Edirnekapı Şehitliği’ne gömüldü.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Doğum tarihi: TDV yalnızca 1887 yılını verir; Çevik gün ve ayı da yazar: 18 Kasım 1887.
  • Seçim bölgesinin adı: TDV “Balıkesir milletvekili”, Çevik dönemin idari adıyla “Karesi mebusu” der.
  • Ses gazetesinin kapanışı: TDV kapatıldığını ve sahibi hakkında emir çıktığını yazar; Çevik kapatmanın Meclis-i Vükelâ kararıyla olduğunu belirtir ve 22 sayı çıktığını ekler.

Bilmediklerimiz

  • Balıkesir’de hangi mahallede doğdu?
  • Ses gazetesinin nüshaları bugün hangi kütüphanelerde bulunuyor?
  • Yönettiği şehit çocukları yurdu Balıkesir’de hangi binadaydı?
  • Balıkesir’de onun adını taşıyan kurumlar resmî kayıtlarda nasıl geçiyor?

Hasan Basri Çantay Hakkında Sık Sorulanlar

Hasan Basri Çantay kimdir?

Balıkesir’de yetişmiş din âlimi, gazeteci ve öğretmendir; I. TBMM üyesiydi ve 1953’te basılan üç ciltlik Kur’ân-ı Hakîm ve Meâl-i Kerîm ile tanınır.

Hasan Basri Çantay nereli, nerede doğdu?

TDV İslâm Ansiklopedisi ve Zeki Çevik’in 2022 tarihli makalesine göre Balıkesir’de doğdu; Çevik tarihi 18 Kasım 1887 olarak verir.

Hasan Basri Çantay’ın Mehmed Âkif ile ilişkisi nedir?

TDV’ye göre Meclis’te yakın dost oldular; Âkif “Bülbül” şiirini ona ithaf etti, Çantay da Âkifnâme’yi yazdı.

Ses gazetesi nedir?

Çantay’ın Balıkesir’de çıkardığı gazetedir; Çevik’e göre 17 Ekim 1918 – 13 Mart 1919 arasında 22 sayı yayımlandı ve kapatıldı.

Hasan Basri Çantay nerede gömülü?

TDV’ye göre 3 Aralık 1964’te İstanbul’da öldü ve Edirnekapı Şehitliği’ne gömüldü.

Balıkesir'in Değerleri

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?