Hayatı
Orhan Veli Kanık, Yılmaz Daşcıoğlu’nun TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki maddesine göre 13 Nisan 1914’te İstanbul’da Beykoz Yalıköyü’nde doğmuş şair ve çevirmendir. Encyclopaedia Britannica da doğum yerini Beykoz olarak verir; 18 Şubat 2026 tarihli bir Evrensel haberi, doğduğu üç katlı ahşap köşkün Beykoz’un Yalı Mahallesi’nde, İshak Ağa Caddesi üzerinde durduğunu yazar.
Orhan Veli kimdir?
Daşcıoğlu’na göre Orhan Veli, Oktay Rifat ve Melih Cevdet ile 1941’de yayımladığı Garip kitabıyla geleneksel ölçü, uyak ve şiir dilinden kopan “Garip” hareketinin başını çeken Cumhuriyet dönemi şairidir. Kitabın önsözü alışılmış şiir değerlerini reddeder; biçim yerine anlamı ve gündelik konuşma dilini öne çıkarır. Britannica onu 20. yüzyıl Türk edebiyatının en yenilikçi isimlerinden biri olarak tanıtır.
Beykoz’dan Ankara’ya
Daşcıoğlu’ya göre babası Mehmet Veli Bey klarnetçi, orkestra şefi ve radyo müdürüydü. Orhan Veli, Galatasaray Lisesi’nin ilk kısmında yatılı okuyup ilk dört sınıfı bitirdi; aile 1925’te Ankara’ya taşınınca Ankara Erkek Lisesi’ne devam etti. 1933’te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ne girdi, 1936’da okulu bırakıp Ankara’ya döndü ve PTT’de çalışmaya başladı. Britannica, bu görevin 1936’dan 1942’ye uzandığını belirtir.
Askerlik, çeviri bürosu ve Yaprak
Ansiklopediye göre 1942–1945 arasında askerliğini Gelibolu’da yaptı; ardından Maarif Vekâleti Tercüme Bürosu’nda iki yıl çalıştı ve 1947’de istifa etti. Britannica, askerliğini yedek subay olarak yaptığını ve çeviri bürosunda görev aldığını doğrular. Daşcıoğlu’ya göre on beş günde bir çıkan Yaprak dergisi 1 Ocak 1949 ile 1 Haziran 1950 arasında 28 sayı yayımlandı.
Şiir ve çeviri
Britannica, ilk şiirlerini Mehmed Ali Sel takma adıyla yayımladığını ve Varlık dergisinde yazdığını kaydeder. Garip’in ardından Vazgeçemediğim (1945), Destan Gibi (1946), Yenisi (1947) ve Karşı (1949) geldi; Bütün Şiirleri 1951’de basıldı. Daşcıoğlu, şiirlerinin çoğu zaman bir ironi ya da nükteyle bittiğini, küçük şeylere ve sıradan insanlara yöneldiğini, İstanbul şiirleriyle de tanındığını yazar. Aynı madde çevirilerini sayar: Musset’den Bir Kapı ya Açık Durmalı ya Kapalı (1943, Oktay Rifat ile), Molière’den Tartuffe ve Scapin’in Dolapları (1944), Gogol’den Üç Hikâye (1945, Erol Güney ile), Lesage’dan Turcaret (1946), La Fontaine’nin Masalları (1948), Shakespeare’den Hamlet ve Venedikli Tüccar (1949). Britannica’ya göre Talât Sait Halman’ın 1971’de yayımladığı I Am Listening to Istanbul, şiirlerinden bir İngilizce seçkidir.
Ölümü
Daşcıoğlu’ya göre Ankara’ya yaptığı bir yolculukta bir inşaat çukuruna düştü; 14 Kasım 1950’de İstanbul’da beyin kanamasından öldü ve Rumelihisarı Mezarlığı’na gömüldü. Britannica da ölüm tarihini ve yerini aynı biçimde verir. Ansiklopediye göre Attilâ İlhan ve İkinci Yeni şairleri onun anlayışına itiraz etmiş, buna karşın sonraki modern Türk şiiri gelenekten kopuşunda ona çok şey borçlu kalmıştır.
Doğduğu ev
Evrensel’in 18 Şubat 2026 tarihli haberine göre Beykoz’daki üç katlı ahşap köşk, sahiplerinin bakım ve onarım giderlerini karşılamakta zorlanması gerekçesiyle 80 milyon TL bedelle satışa çıkarıldı. Haber, sosyal medyada yapının kamulaştırılıp müzeye dönüştürülmesi çağrıları yapıldığını aktarır.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Doğum tarihi: TDV İslâm Ansiklopedisi ve Evrensel 13 Nisan 1914 verir; Britannica yalnızca yılı yazar.
- Ankara’daki memuriyet: Daşcıoğlu PTT’ye 1936’da girdiğini yazar; Britannica bu görevin 1942’ye kadar sürdüğünü açıkça belirtir.
- Yaprak: Daşcıoğlu derginin 1949–1950 arasında 28 sayı çıktığını yazar; Britannica yalnızca 1950’de dergiyi yönettiğini söyler.
Bilmediklerimiz
- Doğduğu Beykoz’daki köşkün bugünkü koruma durumu nedir?
- Satışa çıkarılan ev için bir kamulaştırma kararı alındı mı?
- Mehmed Ali Sel imzalı ilk şiirleri hangi yıllarda yayımlandı?
- Ailesi Beykoz’dan hangi yıl ayrıldı?
Orhan Veli Hakkında Sık Sorulanlar
Orhan Veli kimdir?
1941’de Oktay Rifat ve Melih Cevdet ile Garip kitabını yayımlayarak Türk şiirinde ölçü ve uyaktan kopan Garip hareketini başlatan şair ve çevirmendir.
Orhan Veli nerede doğdu?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 13 Nisan 1914’te İstanbul’da Beykoz Yalıköyü’nde doğdu; Britannica da doğum yerini Beykoz olarak verir.
Orhan Veli’nin şiir kitapları hangileridir?
Garip (1941), Vazgeçemediğim (1945), Destan Gibi (1946), Yenisi (1947) ve Karşı (1949); Bütün Şiirleri 1951’de yayımlandı.
Orhan Veli hangi yazarları Türkçeye çevirdi?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Molière, Musset, Gogol, Lesage, La Fontaine ve Shakespeare’den çeviriler yaptı.
Orhan Veli ne zaman öldü?
14 Kasım 1950’de İstanbul’da öldü ve Rumelihisarı Mezarlığı’na gömüldü.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.