Hayatı
Ümmî Sinan, asıl adıyla Yûsuf b. İbrâhim, Elmalı’da doğdu; doğum tarihi kaynaklarda yer almaz. Halvetiyye’nin Ahmediyye koluna bağlı Eroğlu Nûrî’den hilâfet aldı ve Elmalı’da irşad faaliyetinde bulundu. Niyâzî-i Mısrî 1647–1656 arasında onun yanında yetişti. Yaklaşık 200 şiirden oluşan bir Dîvân ile mensur Kutbü’l-meânî’yi yazdı. 10 Nisan 1657’de öldü ve Elmalı’da adını taşıyan caminin yanındaki türbeye gömüldü.
Ümmî Sinan kimdir?
Ümmî Sinan (ö. 1657), Elmalı’da doğan Halvetî şeyhi ve şair; Niyâzî-i Mısrî’nin mürşidiydi, Elmalı’daki türbesinde yatıyor.
Adı ve yetişmesi
Asıl adı Yûsuf, babasının adı İbrâhim’dir; bazı eserlerdeki Muhammed kaydının yanlış olduğu belirtilir. Elmalı’da doğdu; doğum tarihi kaynaklarda yer almaz. Şiirlerinde hem Ümmî Sinan hem Sinân-ı Ümmî mahlasını kullandı; Evliya Çelebi ve vakıf kayıtlarındaki kullanım Ümmî Sinan adlandırmasını destekler. Ailesi ve öğrenimi hakkında bilgi yoktur; bir medreseye devam edip etmediği bilinmemektedir. Halvetiyye’nin Ahmediyye koluna bağlı Eroğlu Nûrî’ye (ö. 1012/1603) intisap etti ve ondan hilâfet aldı. Eroğlu Nûrî’nin vefatından sonra seyrüsülûkünü Denizlili Mazharî Sultan’ın yanında tamamladığı rivayet edilir. Sinâniyye kolunun kurucusu olan ve daha önce yaşamış İbrâhim Ümmî Sinan (ö. 976/1568) ile karıştırılmamalıdır; TDV İslâm Ansiklopedisi Elmalılı Ümmî Sinan’ı Sinâniyye ile ilişkilendirmez.
Elmalı’daki irşadı ve halifeleri
Niyâzî-i Mısrî 1647–1656 yılları arasında Elmalı’da onun yanında kaldı ve seyrüsülûkünü ondan tamamladı. Halifeleri arasında Niyâzî-i Mısrî, Şeyh Muslihuddin Mustafa Uşşâkī, Gülaboğlu Mehmed Askerî, Uşaklı Ahmed Matlaî ve Çavdaroğlu Müftî Derviş sayılır. Şöhretinin saray çevrelerine ulaştığı ve oğullarından birini Niyâzî-i Mısrî ile İstanbul’a gönderdiği rivayet edilir. Bazı yeni çalışmalar Elmalı’da tekke ile medreseyi birlikte yürüttüğünü ileri sürer; eski kaynaklarda böyle bir medreseden söz edilmez. Şiirlerini irşad aracı olarak kullandı; bazı ilâhileri çeşitli mecmualara girdi ve bestelendi.
Eserleri ve türbesi
Dîvânı tevhid, münâcât, na‘t, mersiye, nasihatnâme, silsilenâme, devriyye ve şathiye türlerinde yaklaşık 200 şiir içerir; bunların 145’i aruzla yazılmıştır. Dîvân İstanbul’da 1299 (1881-82) yılında basıldı; A. Azmi Bilgin 2000’de dört yazma nüshaya dayanan tenkitli neşrini yayımladı. Mensur eseri Kutbü’l-meânî yedi bölümden oluşur; bilinen tek nüshası İzmir Millî Kütüphane’dedir. Oğulları Süleyman ve Selâmi Halil de şairdi; Hakîrî ve Selâmî mahlaslarını kullandılar. 25 Cemâziyelâhir 1067’de (10 Nisan 1657) vefat etti; Elmalı’da adını taşıyan caminin bitişiğindeki türbeye defnedildi. Cami ve türbe 1926’da yıkıldı, 1959’da yeniden yapıldı. Elmalı Belediyesi gezilecek yerler listesinde Sinan-ı Ümmî’yi vefat tarihi 1067/1657 ile anar.
Eserleri
- Dîvân (İstanbul 1299; tenkitli neşir: A. Azmi Bilgin, 2000)
- Kutbü’l-meânî (mensur, yedi bölüm; tek nüsha İzmir Millî Kütüphane)
Kaynaklar arasındaki farklar
- Ad: kaynaklarda hem Ümmî Sinan hem Sinân-ı Ümmî biçimi geçer; Elmalı Belediyesi Sinan-ı Ümmî yazar, TDV İslâm Ansiklopedisi Ümmî Sinan biçimini daha doğru bulur.
Ümmî Sinan Hakkında Sık Sorulanlar
Ümmî Sinan kimdir?
Ümmî Sinan (ö. 1657), Elmalı’da doğan Halvetî şeyhi ve şair; Niyâzî-i Mısrî’nin mürşidiydi, Elmalı’daki türbesinde yatıyor.
Ümmî Sinan nereli?
Kaynaklara göre doğum yeri: Elmalı, Antalya.
Ümmî Sinan ne zaman öldü?
25 Cemâziyelâhir 1067 (10 Nisan 1657), büyük olasılıkla Elmalı (kabri buradadır; ölüm yeri kaynakta ayrıca yazılmaz).
Ümmî Sinan’ın kabri nerede?
Elmalı’da adını taşıyan caminin bitişiğindeki türbe.
Ümmî Sinan ile Niyâzî-i Mısrî arasındaki bağ nedir?
Niyâzî-i Mısrî 1647–1656 yılları arasında Elmalı’da Ümmî Sinan’ın yanında kaldı ve seyrüsülûkünü ondan tamamladı; halifeleri arasında sayılır.
Elmalı'nın Değerleri
Tümünü görKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.