Baltacı Mehmed Paşa

Baltacı Mehmed Paşa kimdir?

Baltacı Mehmed Paşa, bugün Çorum'a bağlı Osmancık'ta doğmuş bir Osmanlı sadrazamıdır. III. Ahmed döneminde iki kez sadrazamlık makamına gelmiş, adı en çok 1711 Prut Seferi ve bu seferin sonunda Ruslarla imzalanan antlaşma ile anılır.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi onun Osmancık'ta dünyaya geldiğini belirtir; doğum yılı kesin değildir. Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 1660 yılını verirken TDV, öldüğünde elli yaşını aşmış olduğunu kaydetmekle yetinir. Öldüğünde bir oğlu ve Fatma adlı bir kızı olduğu bilinmektedir.

Eğitimi ve saraya girişi

Gençliğinde öğrenim amacıyla Kuzey Afrika'ya, Trablus, Tunus ve Cezayir taraflarına gittiği aktarılır. Hacı Sefer Ağa aracılığıyla saraya girmiş, baltacılar ocağında yetişmiş ve "Baltacı" lakabını buradan almıştır. Sarayda baltacılık, yazıcılık ve müezzinlik görevlerinde bulunmuş, bu sırada Şehzade Ahmed ile yakınlık kurmuştur.

Kariyeri

III. Ahmed'in tahta çıkmasının ardından hızla yükseldi: 1703'te birinci mîrâhur, 1704'te vezir ve kaptan-ı derya oldu. 25 Aralık 1704'te ilk kez sadrazamlığa getirildi; ancak bu görevi 3 Mayıs 1706'da kayda değer bir iş yapamadan sona erdi. Ardından Erzurum valiliği, Sakız muhafızlığı ve 1709'da Halep valiliği gibi görevlerde bulundu. 18 Ağustos 1710'da ikinci kez sadrazam oldu.

Prut Seferi

Şubat 1711'de serdar-ı ekrem tayin edilen Mehmed Paşa, nisan ayında İstanbul'dan ayrıldı. Temmuz 1711'de Prut Nehri kıyısındaki bataklık alanda Çar I. Petro komutasındaki Rus ordusuyla karşılaştı; birkaç gün süren çatışmaların ardından 22 Temmuz 1711'de antlaşma imzalandı. Bu barış, Rus ordusunu tamamen yok etme fırsatının kaçırıldığı gerekçesiyle dönemin çevrelerince eleştirildi ve sadrazamın gözden düşmesine yol açtı.

Son yılları

20 Kasım 1711'de sadaret mührü elinden alındı; Aralık 1711'de Midilli'ye, Temmuz 1712'de Limni adasına sürüldü. 1712 yılının eylül ayında Limni'de öldü ve Niyâzî-i Mısrî'nin kabrinin bulunduğu hazîreye defnedildi. TDV maddesi onu hırslı ve entrikaya yatkın, idarecilik yeteneği sınırlı bir devlet adamı olarak değerlendirir.

Çorum için önemi

TDV'nin Osmancık maddesine göre Mehmed Paşa, 1705-1706 yıllarında doğduğu kasabada dört çeşme yaptırmıştır. Osmancık'ın yetiştirdiği en tanınmış devlet adamlarından biri olarak ilçenin tarihî kimliğinde önemli bir yer tutar.