Hıram Vadisi Peri Bacaları
Başlangıç
Ardahan / Posof / Kolköy (Kveli (Kvel, Kuvel))
Son güncelleme: 8 Kasım 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Posof’ta Kolköy’ün doğusunda, Karaman Deresi üzerindeki sarp kayalıkta Orta Çağ kalesi; içinde haç planlı kilise ve 8 m’yi aşan kule duvarı kalıntısı var.
Kol Kalesi, Ardahan’ın Posof ilçesinde, Kolköy’ün doğusunda, Karaman Deresi üzerindeki sarp bir kayalıkta duran Orta Çağ kalesi. 2026’da yayımlanan yüzey araştırması, kaleyi Gürcüce Kvel adıyla anılan yerleşimle ilişkilendiriyor, Orta Çağ seramiklerine dayanarak 9.–12. yüzyıllar arasında kullanıldığını yazıyor ve içinde serbest haç planlı bir kilisenin kalıntılarını belgeliyor.
Yola çıkmadan önce: İki kaynak kalenin yerini ilçe merkezine göre farklı veriyor: 2026 yüzey araştırması Kolköy’ün Posof merkezine yaklaşık 25 km olduğunu yazarken SERKA kaleyi Posof’un 6 km batısında gösteriyor. Yolu ve patikayı Ekim 2026 itibarıyla doğrulayamadık; yerel bilgi alarak gidin.
İsaf Bozoğlu Bay’ın 2026 tarihli makalesine göre kale Kolköy’ün doğusunda, Karaman Deresi’nin kıyısında yükselen sarp bir kayalıkta ve koordinatı 41°26.489’ K, 42°37.855’ D. Kültür Envanteri aynı yapıyı “Kol Köyü Kalesi” adıyla kaydediyor ve 41.441661 K, 42.630679 D noktasını veriyor; iki değer birbirine birkaç on metre yakın. Makale Kolköy’ün Posof merkezine yaklaşık 25 km olduğunu, SERKA ise kalenin Posof’un 6 km batısında olduğunu yazıyor.
Makaleye göre kale, Acara, Şavşat, Eruşeti ve Samtskhe’den gelen yolları denetleyen bir konumda. Kayalığa yalnızca batıdan ulaşılabildiği için savunma bu yönde yoğunlaşmış; batı uçta sur duvarına bağlı ve dışa taşan bir kule bu tek yaklaşımı güçlendiriyor.
Bozoğlu Bay, Gürcü ve Arap kaynaklarına dayanarak kalenin 914’te Ebu’l Kasım tarafından kuşatıldığını, 1080’de Selçukluların Kral II. Giorgi’ye karşı kazandığı bir zaferle ve 13. yüzyılın ortasında Moğollarla yaşanan bir karşılaşmayla anıldığını aktarıyor. Aynı çalışmaya göre Gürcü tarihçi Vahuşti’nin eseri (1973 baskısı) kaleyi harap olarak anlatıyor; Lala Mustafa Paşa’nın Osmanlı sefer güzergâhında anılmaması, kalenin o dönemde terk edilmiş olabileceği biçiminde yorumlanıyor.
Makalede kulenin korunan kuzey duvarı 12,74 m uzunluğunda, 8,23 m yüksekliğinde ve 1,63 m kalınlığında ölçülmüş; kapı, mazgal ya da kat ayrımı saptanamamış. Kalenin doğusundaki serbest haç planlı kilisenin yalnızca batı kolu ile kuzey kolunun bir bölümü kalmış; batı kolu 2,57 m genişliğinde, 2,33 m yüksekliğinde ve duvarı 70 cm kalınlığında. Yapının yerel taşla, dolgu duvar tekniğiyle örüldüğü belirtiliyor. Makale kalenin ağır hasarlı olduğunu yazıyor.
Bozoğlu Bay’a göre Kol Kalesi, Erzurum Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 27–28.04.1988 tarihli ve 41 sayılı kararıyla tescillenmiş. Kültür Envanteri kaydı yapının durumunu “erişilebilir” olarak gösteriyor, ancak açıklama ve kaynakça içermiyor.
Özel araçla. Ardahan–Posof karayolu mesafesini KGM cetvelinden okuyamadığımız için yazmıyoruz. Posof’tan Kolköy’e uzaklık kaynaklarda farklı (yaklaşık 25 km ya da 6 km); köyden kayalığa çıkan patika ve otopark Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı. Toplu taşımayla. Posof–Kolköy arasında düzenli bir sefer olup olmadığı Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı.
Kayalığa yürüyerek çıkılacağı için kar ve buzlanmanın olmadığı yaz ve erken sonbahar ayları daha uygun; bu bir öneri, resmî bir sezon bilgisi yok. Yağışlı günlerde kayalık zemin kayganlaşabilir.
Köyden çıkış, kule ve kilise kalıntısı için 90 dakika ayırın. Aynı gün Posof’ta Hıram Vadisi Peri Bacalarını ekleyebilirsiniz; ilçeleri bir arada gezmek için Hanak–Damal–Posof rotasına bakın. Yakındaki Aşıkzülali köyünde aynı araştırmada belgelenen Suskap Kalesi de var.
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Kol Kalesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınPosof kaleleri: Hıram Vadisi, Kol, Suskap ve Baykent: 4 durak, Kol Kalesi 2. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı açBaşlangıç
Posof
Posof
Posof
Kol Kalesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükleZiyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekleYanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildirBu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekleDaha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Kol Kalesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulununKesin bir yapım tarihi yok. 2026 yüzey araştırması Orta Çağ seramiklerine dayanarak 9.–12. yüzyıllar arasında kullanıldığını, Gürcü ve Arap kaynakları ise 914’te kuşatıldığını gösteriyor; SERKA yapım tarihinin bilinmediğini ve MS döneme ait olduğunun tahmin edildiğini yazıyor.
Kaynaklar farklı: Bozoğlu Bay Kolköy’ün Posof merkezine yaklaşık 25 km olduğunu, SERKA kalenin Posof’un 6 km batısında olduğunu yazıyor. Koordinata göre yolu planlayın.
Evet. Makaleye göre kalenin doğu tarafında serbest haç planlı bir kilise var; yalnızca batı kolu ve kuzey kolunun bir bölümü korunmuş, apsis ve giriş belgelenememiş.
Hayır, doğrudan değil. Makale, 11. yüzyıla tarihlenen ve Asomtavruli yazıtlı, haç motifli bloğun Kolköy’ün Yukarı Mahalle’sinde bir avluda bulunduğunu yazıyor; bloğu kaleye bağlamıyor.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.
Daha bitmedi…
Sizin için daha iyi bir deneyim
Sitemizde çerezler kullanıyoruz. Zorunlu çerezler her zaman aktiftir, diğer çerezleri tercihlerinizle yönetebilirsiniz. Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfasını inceleyin.
Çerez tercihlerinizi yönetin
Sizlere daha iyi bir deneyim sunabilmek için çerezler kullanıyoruz. Tercihlerinizi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfamızı inceleyin.