Ören Yeri ve Eski Yerleşim
Anzavurtepe
Ağrı / Patnos
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Patnos'a 2 km, halkın Kot Tepe dediği Urartu kalesi. 1960'lardaki kazılarda Haldi'ye ait olduğu düşünülen tapınak ve kitabeler bulundu.
Hakkında
Anzavurtepe, Patnos ilçe merkezine yaklaşık 2 kilometre mesafede, halkın Kot Tepe dediği bir tepenin üzerindeki Urartu kalesi. Kaçak kazılarla tahrip edilmesinin ardından başlatılan bilimsel kazılarda tepenin üst kısmında Urartu panteonunun baş tanrısı Haldi’ye ait olduğu düşünülen bir tapınak ortaya çıkarıldı. Gitmeden bilmen gereken tek şey: kazı 60 yıldan uzun süre önce yapıldı ve alan bir ören yeri gibi düzenlenmiş değil.
Neden gitmeli
Patnos, Urartu Krallığı’nın önemli merkezlerinden biriydi ve Anzavurtepe bunun en açık izi. Kazılar 1960’ta Ankara Üniversitesi adına Kemal Balkan tarafından başlatıldı, 1961–1963 arasında sürdü. Kazılarda tapınağın yanında Urartu yapıları, mezarlar ve yazıtlar ortaya çıktı; buluntuların büyük bölümü bugün başka illerin müzelerinde.
Kalede bulunan yazıtlardan biri Urartu’nun gündelik yönetimine dair ilginç bir ayrıntı veriyor. 2019’da yapılan bir yüzey araştırmasında aktarıldığına göre taş bir blok üzerindeki kitabede, Tanrı Haldi’nin kudretiyle Menua oğlu Argişti’nin burada bir tahıl deposu yaptırdığı yazıyor. Yani burası yalnızca bir tapınak değil, aynı zamanda bölgenin ürününün toplandığı bir yönetim merkeziydi. Aynı araştırmaya göre kalenin kuzeybatı eteğinde bir açık hava tapınağı da bulunuyor.
Bugün tepede bazalt taşlarla örülmüş sur ve bina temelleri, tapınağın platformu ve kazı alanları seçiliyor. Tepeden Patnos ovasının ve Süphan Dağı yönünün geniş bir manzarası açılıyor.
Gitmeden bil: hangi kral, hangi yön
Tapınağı hangi kral yaptırdı? Kaynaklar burada birbirini tutmuyor. Bazı yerel kaynaklar surları Kral Menua’ya, tapınağı Kral İşpuini’ye bağlıyor; bazıları ise tam tersini söylüyor. Kalede kesin olarak okunan yazıt, Menua’nın oğlu I. Argişti dönemine ait tahıl deposu kitabesi. Biz kesin bir kral adı vermiyoruz.
Yön. Bazı gezi siteleri tepeyi Patnos’un 3 km kuzeybatısında gösteriyor. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Ağrı il tanıtım belgesi ise tepenin Patnos ilçe merkezinin yaklaşık 2 km kuzeydoğusunda, Van–Ağrı karayolunun kuzeyinde olduğunu yazıyor. Biz resmî kaynağı esas alıyoruz.
Ad karışıklığı. Aynı yer Anzavurtepe, Aznavurtepe ve Kot Tepe adlarıyla anılıyor. Hepsi aynı tepe.
Nasıl gidilir
Patnos ilçe merkezinden yaklaşık 2 km. Tepenin eteğine araçla yaklaşıp yürüyerek çıkabilirsin. Patika ve yol durumunu doğrulayamadık.
Ne zaman gidilmeli
Mayıs–ekim. Yazın öğle saatlerinde tepede gölge yok; sabah ya da akşamüstü çık.
Ne kadar zaman ayırmalı
Bir saat. Aynı gün Giriktepe’yi de görebilirsin.
- Öne çıkan Patnos yakınında, Urartu baş tanrısı Haldi’ye ait olduğu düşünülen tapınağın bulunduğu kale tepesi
- Kategori Ören Yeri ve Eski Yerleşim
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Anzavurtepe'den bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Anzavurtepe
Kaynaklar
- Uysal B. (2007), Patnos’ta Açığa Çıkarılan Urartu Stelleri, Belleten 71/260
- 2019 Yılı Ağrı İli Patnos İlçesi Yüzey Araştırması (ResearchGate): Argişti kitabesi ve açık hava tapınağı
- Balkan K. (1960), Patnos Yakınındaki Aznavurtepe’de Bulunan Urartu Tapınağı ve Kitabeleri, Anatolia V
- Kültür Portalı Anzavurtepe Resmî Yayın
- Patnos yerel tanıtım kaynakları (ikincil)
- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Ağrı il tanıtım belgesi (webdosya.csb.gov.tr): konum Resmî Yayın
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Anzavurtepe'den fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Anzavurtepe hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Anzavurtepe Hakkında Sık Sorulanlar
Anzavurtepe’de ne bulundu?
Urartu baş tanrısı Haldi’ye ait olduğu düşünülen bir tapınak, sur ve yapı kalıntıları, mezarlar ve yazıtlar. Yazıtlardan biri I. Argişti’nin burada bir tahıl deposu yaptırdığını anlatıyor.
Anzavurtepe ile Kot Tepe aynı yer mi?
Evet. Halk tepeye Kot Tepe diyor; bilim dünyasında Anzavurtepe ya da Aznavurtepe olarak biliniyor.
Kazılar ne zaman yapıldı?
1960–1963 arasında, Ankara Üniversitesi adına Kemal Balkan başkanlığında.
Buluntular nerede?
Yerel kaynaklar buluntuların çoğunun Erzurum ve Van müzelerinde olduğunu yazıyor. Hangi eserin nerede sergilendiğini doğrulayamadık.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.