Erzincan'da Gezilecek Yerler: Kanyondan Kümbete 2026 Rehberi

• Kemaliye (Eğin): UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde, taş ve ahşap evli dağ kasabası.
• Karanlık Kanyon ve Taş Yol: Yer yer 1.000 m derinliğinde kanyon ve duvarına oyulmuş, 1870–2002 arasında yapılan yol.
• Girlevik Şelalesi: Merkeze 30 km; kışın donar.
• Ergan Dağı Kayak Merkezi: Şehrin hemen güneyinde, 2.950 m'ye çıkan telesiyejler.
• Altıntepe: Erzurum yolunun 12. km'sinde Urartu kalesi ve tapınağı.
• Kemah Kalesi ve Sultan Melik Türbesi: Mengücekli mirası, merkeze 52 km.
• Mama Hatun Kümbeti ve Kervansarayı: Tercan'da Saltuklu külliyesi.
• Otlukbeli Gölü: Demirli suların kırmızıya boyadığı küçük traverten gölü.

Kemaliye, Erzincan'ın en çok fotoğraflanan yeri. Eski adı Eğin. Kasaba Karasu'nun açtığı vadide, %35–40 eğimli bir yamaçta üç terasa yayılmış. UNESCO'ya sunulan dosyaya göre 125 tescilli geleneksel yapı var. 2021'de UNESCO Geçici Listesi'ne girdi, 2022'de Cittaslow ağına katıldı.

Kasabada yürürken kapılara bak. Kemaliye kapı tokmakları 2025'te coğrafi işaret aldı; yılan, nar çiçeği, çift başlı kartal gibi motifler taşıyor.

Kasabanın hemen güneyinde Taş Yol başlıyor. Köylülerin kazma kürekle başlattığı yol 1870'te başladı, 2002'de bitti. UNESCO'ya göre 7 km uzunluğunda ve 38 tünelli; başka kaynaklarda farklı sayılar da geçiyor. Yol dar ve bakımsız. Deneyimli değilsen ilk tünellere yürüyerek gir.

Karanlık Kanyon, İliç'in Bağıştaş köyü ile Kemaliye'nin Dutluca köyü arasında. Derinliği yer yer yaklaşık 1.000 metre. Yazın tekne turları 40 dakika ile 1 saat arası sürüyor. Haberlerde "dünyanın ikinci büyük kanyonu" deniyor ama bunun bilimsel bir dayanağını bulamadık.

Vaktin varsa 37 km güneydoğudaki Ocak köyüne git. Hıdır Abdal Sultan'ın türbesi ve 1994'te kurulan Ali Gürer Müzesi burada.

Girlevik Şelalesi, Çağlayan beldesinde, merkezin yaklaşık 30 km güneydoğusunda. Sular üç basamakta 30–40 metreden düşüyor. 1990'da doğal sit ilan edildi. Kışın donan şelalede buz tırmanışı yapılıyor.

Ergan Dağı Kayak Merkezi şehir merkezinin 12 km güneyinde. Teleferik ve iki etap telesiyejle 2.950 metreye çıkılıyor. Havalimanından 10–12 dakika; konaklama için şehre dönmen gerekiyor.

Ekşisu Mesire Alanı merkeze 11 km. Çeşmelerden ücretsiz doğal maden suyu akıyor. Bu su 2025'te "Erzincan Ekşisu Doğal Maden Suyu" adıyla coğrafi işaret aldı.

Terzi Baba Türbesi, 1848'de kolera salgınında ölen Nakşibendî-Hâlidî şeyhi Mehmed Vehbi'nin mezarı. Şehir mezarlığında; bugünkü yapı 1980'lerde yeniden yapıldı.

Şehrin kendisi 1939'dan sonra kuruldu. 27 Aralık 1939'daki 7,9 büyüklüğündeki depremde resmî rakamlara göre 32.968 kişi öldü. Eski şehir alanında 2026'da arkeopark kazıları başladı. Erzincan Müzesi 75. Yıl Kültür Merkezi'nde ve yaklaşık 350 eser sergiliyor; Urartu'dan Osmanlı'ya bir giriş için iyi.

Altıntepe, Erzincan Ovası'nda 60 m yüksekliğindeki volkanik bir tepe. Üzerinde MÖ 9.–7. yüzyıllara ait Urartu kalesi, tapınak ve kazı ekibine göre Anadolu'nun en büyük Urartu kabul salonu var. İlk kazılar 1959'da Tahsin Özgüç ile başladı.

Kemah, merkeze 52 km. Karasu'ya bakan kaya platformundaki kale Mengücekli beyliğinin merkezlerindendi; Yavuz Sultan Selim 1515'te aldı. Kazıda çıkan Bey Camii restore edilerek 2023'te ibadete açıldı. Kasabanın kuzeybatısındaki iki katlı Sultan Melik Türbesi (Melik Mengücek Gazi Kümbeti) 12. yüzyıl sonuna tarihleniyor; içinde kimin yattığı tartışmalı. Çarşıdaki Gülabibey Camii 1454 tarihli ve on iki ahşap direkli.

Tercan, Erzurum yolunda. Mama Hatun Kümbeti, dairesel bir avlu duvarının ortasında duruyor; TDV'ye göre Anadolu'da benzeri yok. Mimarı Ahlatlı Ebü'n-Nemâ. Hemen yanındaki 51x51 metrelik kervansaray kervan yolunun durağıydı.

Otlukbeli Gölü, fay kaynaklarından gelen demirli suların kırmızı tortu bıraktığı küçük bir traverten set gölü. 2020'de "kesin korunacak hassas alan" ilan edildi. Yakınında 1473 Otlukbeli Savaşı'nın şehitler anıtı var.

Aprank Manastırı, Tercan'ın 12–15 km güneybatısında terk edilmiş bir Ermeni manastırı. 1191 ve 1194 tarihli, 5 metreye yaklaşan iki haçkar hâlâ yerinde. Alan harap; dikkatli ol.

Dumanlı yaylaları, Refahiye'nin batısında, 2.000 metrede çam ormanlı bir yayla. Erzincan'ın Karadeniz'e yakın yüzü.

Erzincan'ın 17 tescilli coğrafi işareti var (Ağustos 2026). En bilineni Erzincan Tulum Peyniri: 2001'de Türkiye'de, 2025'te Avrupa Birliği'nde tescillendi. Üzümlü'nün siyah Cimin üzümü ve onunla yapılan sarucu, Erzincan Kesme Kadayıfı ve 2026'da tescillenen Erzincan Sütlacı de listede. Kemaliye'de lök tatlısı, kuru kaymak ve çekirdeksiz Eğin dutu dene. Bal sevenler için Refahiye, Tercan ve Erzincan Geven balları tescilli. Tescilsiz ama yerelde bilinen babukko ve tava leblebisi de sofrada.

• Merkezden mesafeler (yol): Üzümlü 23 km, Kemah 52 km, Refahiye 71 km, Tercan 88–99 km, İliç 146–153 km, Kemaliye 150–180 km.
• Kemaliye ve Karanlık Kanyon için en iyi dönem Haziran–Eylül; tekne turları yazın çalışıyor.
• Kayak sezonu genelde Aralık–Mart.
• Taş Yol'da bakım yapılmadığı, kışın tünellerde buz oluştuğu bildiriliyor.
• Doğu Ekspresi Erzincan ve İliç'te duruyor. Kemaliye'ye trenle doğrudan gidemezsin.
• Ücret ve saatleri gitmeden kontrol et; bu rehberdeki çoğu yer için güncel resmî bilgi yok.

En az üç gün ayır. Birinci gün merkez, Altıntepe ve Tercan. İkinci gün Kemah üzerinden Kemaliye'ye geç ve orada kal. Üçüncü gün Kemaliye, Taş Yol ve kanyon. Kayak ya da Otlukbeli eklemek istersen bir gün daha.