
Sardes Ören Yeri Buradasınız
Başlangıç
Manisa / Salihli / Sart
Son güncelleme: 28 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Salihli’nin Sart mahallesindeki Lydia başkenti Sardes; Artemis Tapınağı, hamam-gymnasion ve sinagoguyla 2025’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girdi.
Kapak fotoğrafı: Janabaevazizbek · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Sardes, Salihli’ye bağlı Sart mahallesinde, Lydia Krallığı’nın başkenti olan antik kentin kalıntıları. UNESCO 2025’te “Sardes ve Bin Tepe Lydia Tümülüsleri” adıyla alanı Dünya Mirası Listesi’ne aldı. Tek ziyarette Artemis Tapınağı, hamam-gymnasion kompleksi ve sinagogu görürsün; tapınak ile gymnasion bölümü ayrı noktalarda.
Yola çıkmadan önce: Ekim 2026 itibarıyla Türkiye Müzeleri’ne göre kış saatleri (1 Ekim–1 Nisan) 08.00–17.00, gişe 16.30’da kapanıyor. Tapınak ile gymnasion arasında yol var; ikisini de görmek için zamanını buna göre ayarla. Telefon: +90 236 724 35 57.
Ören yeri Salihli ilçesinde, Gediz (Hermos) vadisinde. Türkiye Müzeleri adresi Sart Mahallesi, Kenan Evren Caddesi No:2 olarak veriyor. İngilizce Vikipedi’deki koordinat 38.48833 K, 28.04028 D. KGM cetveline göre Manisa merkezinden Salihli’ye 71 km.
İngilizce Vikipedi’ye göre Sardes MÖ 7. yüzyılda Lydia’nın başkenti oldu ve Pers Kralı Kyros kenti yaklaşık MÖ 547’de ele geçirdi. Türkiye Müzeleri, Persler döneminde kentin satraplık merkezi olduğunu ve Bizans’ta önemli bir piskoposluk merkezine dönüştüğünü yazıyor; aynı sayfaya göre Sardes paranın ilk basıldığı yer. UNESCO, Lydia kültürünün MÖ 8–6. yüzyıllarda parladığını ve kentin yaklaşık 20 m kalınlığında bir surla çevrildiğini belirtiyor.
Sardis Arkeoloji Kazısı’na (Harvard–Cornell) göre tapınağın yapımı MÖ 3. yüzyılda, Helenistik dönemde başladı; iki sütun antik çağdan beri ayakta. Türkiye Müzeleri’ne göre tapınak MS 17 depreminde yıkıldı ve İmparator Tiberius döneminde eski plana göre yeniden yapıldı. Tapınağın köşesine eklenen küçük kilise için kaynaklar farklı tarih veriyor: Türkiye Müzeleri MS 4. yüzyıl, kazı ekibi MS 5. yüzyıl diyor.
Kazı ekibine göre hamam-gymnasion kompleksi büyük olasılıkla MS 2. yüzyıl sonu ya da 3. yüzyıl başında tamamlandı ve 23 bin m² alan kaplıyor; Mermer Avlu, sinagog ve hamamın bazı bölümleri 1964–1973 arasında restore edildi. Aynı kaynağa göre 1962’de bulunan sinagogun ana salonu 50 m’den uzun, yaklaşık bin kişi alacak büyüklükte ve taban mozaikleri 1.400 m² tutuyor. İngilizce Vikipedi kazılarda 80’i aşkın Yunanca ve yedi İbranice yazıt çıktığını yazıyor.
İngilizce Vikipedi’ye göre Princeton adına Howard Crosby Butler 1910–1914’te çalıştı. 1958’de Harvard’dan G. M. A. Hanfmann ve Cornell’den Henry Detweiler kazıyı yeniden başlattı; Crawford H. Greenewalt Jr. 1976–2007, Nicholas Cahill 2008’den bu yana başkan. UNESCO yetmiş yılı aşkın kazı ve araştırma yapıldığını belirtiyor.
Özel araçla. KGM’ye göre Manisa merkezinden Salihli’ye 71 km; Sart, Salihli ile Manisa arasındaki Gediz vadisinde. İngilizce Vikipedi kentin İzmir’e yaklaşık 72 km uzaklıkta olduğunu yazıyor. Toplu taşımayla. Sart’a düzenli otobüs ya da tren seferi Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı. En yakın havalimanı İzmir Adnan Menderes.
Gediz vadisi yazın sıcak, alanda gölge az; ilkbahar ve sonbahar uygun. Kış saatinde gişe 16.30’da kapandığı için öğleden sonra geç saatte gelme.
Gymnasion, sinagog ve dükkânlar için 1,5 saat, Artemis Tapınağı için 1 saat, aradaki yol için ek zaman ayır; toplam 3 saat yeter.
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Sardes Ören Yeri'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınGediz ovası: Sardes, Bin Tepe ve Philadelphia: 3 durak, Sardes Ören Yeri 1. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı aç
Başlangıç
Salihli
Manisa / Alaşehir
Ören Yeri ve Eski Yerleşim ~44 km düz mesafe
Manisa / Akhisar
Ören Yeri ve Eski Yerleşim ~51 km düz mesafe
Sardes Ören Yeri'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükleZiyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekleYanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildirBu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekleDaha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Sardes Ören Yeri hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulununHayır. UNESCO’ya göre alan iki bileşenli: Sardes kenti ve Sardes kalesinin 7–17 km kuzeyindeki, 119’dan fazla tümülüsün bulunduğu Bin Tepe nekropolü. Koruma alanı 9.244 ha.
Hayır. Sardes Manisa’nın Salihli ilçesinde; Türkiye Müzeleri adresi Sart Mahallesi, Salihli olarak veriyor. İngilizce Vikipedi kentin İzmir’e yaklaşık 72 km uzaklıkta olduğunu yazıyor.
Hayır. Kazı ekibine göre salon, hamam-gymnasion kompleksinin bir bölümüydü ve sonraki onarımlarda sinagoga dönüştürüldü; yedinci yüzyıl başındaki bir depremden sonra terk edildi.
Türkiye Müzeleri’ne göre Ekim 2026 itibarıyla 65 yaş üstü T.C. vatandaşları, 0–8 yaş yabancı çocuklar ve sanat tarihi, arkeoloji ya da müzecilik öğrencileri ücretsiz.
Evet. İngilizce Vikipedi’ye göre Sardes, Vahiy Kitabı’nda adı geçen Asya’daki yedi kiliseden biri.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.
Daha bitmedi…
Sizin için daha iyi bir deneyim
Sitemizde çerezler kullanıyoruz. Zorunlu çerezler her zaman aktiftir, diğer çerezleri tercihlerinizle yönetebilirsiniz. Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfasını inceleyin.
Çerez tercihlerinizi yönetin
Sizlere daha iyi bir deneyim sunabilmek için çerezler kullanıyoruz. Tercihlerinizi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfamızı inceleyin.