İçeriğe geç
Lezzet

Kütahya Kızılcık Tarhanası

Kütahya

Kütahya Kızılcık Tarhanası, Kütahya’ya özgü, pişirilmiş kızılcık püresinin buğday unu ve tuzla yoğrulup kurutulmasıyla yapılan ekşi bir tarhanadır.

Kütahya Kızılcık Tarhanası Hakkında

Kütahya Kızılcık Tarhanası nedir?

Kütahya Kızılcık Tarhanası, olgun kızılcık (Cornus mas L.) meyvelerinden yapılan pürenin kaynatılıp buğday unu ve tuzla yoğrulması, ardından kurutulup ufalanmasıyla elde edilen bir tarhanadır. TÜRKPATENT tescil belgesine göre hafif pembemsi renktedir, pişirildiğinde pembe-mor bir renk alır; tadı ekşi ve mayhoştur, yörede bu yüzden “ekşi tarhana” diye de bilinir. Belge, kızılcık püresinin pişirilmesinin unun çiğ kokusunu giderdiğini ve tarhanaya rengini, tadını verdiğini yazıyor.

Bileşim

Ortalama oranlar %57 kızılcık püresi, %42 buğday unu ve %1 tuzdur.

Yapılışı

Tercihen yörede yetişen, sonbaharda toplanmış kırmızı ve olgun kızılcıklar yıkanıp süzülür, ezilerek püre yapılır ve çekirdekleri ayrılır. Püre, briks değeri 23–24 olana, halk dilinde “muhallebi kıvamı”na gelene kadar kazanda pişirilir; belge bunu tarhanaya karakterini veren en önemli aşama sayıyor. Püre sıcakken yaklaşık %1 tuz ve yeterince un azar azar eklenip “kulak memesi kıvamı”nda yoğrulur. Hamur küçük parçalar hâlinde yassılaştırılıp beyaz bezli tezgâhlara serilir, oda sıcaklığında ve doğrudan güneş almayan yerde yaklaşık 2 gün kurutulur. Kısmen kuruyan hamur elekten geçirilip en büyük parçası bulgur tanesi kadar olacak biçimde ufalanır ve “takır takır” olana dek kurutulur.

Pişirme

Belgedeki tarife göre ayçiçek yağında küp doğranmış soğan, isteğe göre kıymayla kavrulur; su ya da tavuk veya et suyu eklenip kaynatılır, tarhana katılıp pişirilir. İsteğe göre sarımsak ve tereyağıyla sunulur.

Coğrafi işaret

Kütahya Ticaret Borsası’nın 13 Mart 2020’deki başvurusuyla (C2020/083), 26 Ocak 2021’de 659 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Kütahya ilidir. Denetimi Kütahya Ticaret Borsası koordinatörlüğünde, Borsa ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden en az 3 kişilik kurul yılda en az bir kez yapar; raporlar her yıl TÜRKPATENT’e sunulur.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Kütahya ilinin tamamıdır.

  • Coğrafi işaretli
  • Tarhana
  • Kızılcık
  • Çorba
  • Ekşi tarhana
  • Mahreç işareti
  • Kütahya

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi kızılcık tarhanasının geçmişinin eskiye dayandığını, bileşeni ve üretim yöntemiyle öteki tarhanalardan ayrıldığını, üretiminin ustalık istediğini yazıyor; bunun dışında ayrıntılı bir tarihçe vermiyor. Kızılcığın sonbaharda toplanması, tarhananın da yılın bu döneminde hazırlanmasını belirliyor.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Tarhana (ortalama oranlar)

  • %57 kızılcık püresi (≈ sonbaharda toplanmış olgun kızılcıktan)
  • %42 buğday unu
  • %1 tuz

Çorba için

  • — ayçiçek yağı
  • — soğan (≈ küp doğranmış)
  • — kıyma (≈ isteğe göre)
  • — su ya da tavuk veya et suyu
  • — sarımsak, tereyağı (≈ isteğe göre)

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Püre yap Kızılcıklar yıkanıp ezilir, çekirdekleri ayrılır.
  2. Pişir Püre briks değeri 23–24 olana, “muhallebi kıvamı”na dek pişirilir.
  3. Yoğur Sıcak püreye %1 tuz ve un eklenip “kulak memesi kıvamı”nda yoğrulur.
  4. Kurut Yassılaştırılan parçalar bezli tezgâhta, gölgede yaklaşık 2 gün kurutulur.
  5. Ufala Elekten geçirilip bulgur tanesi irilikte ufalanır, “takır takır” olana dek kurutulur.
  6. Çorba Soğan yağda kavrulur, su eklenip kaynatılır, tarhana katılıp pişirilir.

Kütahya Kızılcık Tarhanası Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Kütahya Kızılcık Tarhanası Hakkında Sık Sorulanlar

Kütahya Kızılcık Tarhanası neden pembedir?

Tescil belgesine göre kızılcık püresinden yapıldığı için hafif pembemsi renktedir, pişince pembe-mor olur.

Neden “ekşi tarhana” denir?

Belgeye göre ekşi ve mayhoş tadından dolayı yörede bu adla da bilinir.

Tarhananın oranları nedir?

Ortalama %57 kızılcık püresi, %42 buğday unu ve %1 tuz.

Çorbası nasıl yapılır?

Soğan, isteğe göre kıymayla yağda kavrulur, su ya da et suyu eklenip kaynatılır ve tarhana katılır; sarımsak ve tereyağıyla sunulabilir.

Kütahya Kızılcık Tarhanası hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 659, tescil tarihi 26 Ocak 2021, tescil ettiren Kütahya Ticaret Borsası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?