İçeriğe geç
Lezzet

Kütahya Bitli Helva

Kütahya

Kütahya Bitli Helva, Kütahya’ya özgü, çöven suyuyla çırpılan şerbetin bol susamlı tezgâhta incecik açılıp katlandığı beyaz, gevrek bir helvadır.

Kütahya Bitli Helva Hakkında

Kütahya Bitli Helva nedir?

Kütahya Bitli Helva, şeker şerbetinin çöven suyuyla çırpılıp elde edilen beyaz kıvamlı karışımın (mablak) susamlı tezgâhta incecik açılıp katlanmasıyla yapılan bir helvadır. TÜRKPATENT tescil belgesine göre ürün beyazdır, üzeri susamla kaplıdır, çok ince ve gevrek bir yapıdadır. Belge helvanın kendine özgü yapısını ustalığa ve bakır kazan kullanımına bağlıyor.

Bileşim

Belgedeki oranlar %50 susam, %45 (±1) şeker, %4 (±1) su, %0,9 çöven suyu ve %0,1 limon tuzudur; şeker ve su oranları birbirinin yerine ayarlanabilir.

Yapılışı

Şeker, su ve limon tuzundan oluşan şerbet bakır kazanda karıştırılarak kaynatılır, 128–130 °C’ye ulaşınca ateşten alınır. Şerbete çöven suyu eklenir, kazanın kapağı kapatılıp yaklaşık 1 saat çırpılır; beyaz ve yoğun mablak oluşunca çırpma biter. Mablak 80 °C’ye kadar soğutulur ve şekillendirme boyunca katılaşmaması için bakır kazanda bu sıcaklıkta tutulur. Bez örtülü ahşap tezgâha bol susam serilir, mablaktan bir kepçe dökülüp elle 2–3 mm kalınlıkta, yaklaşık 1 m uzunluk ve 10 cm genişlikte açılır, susama bulanıp dikdörtgen biçiminde katlanır. Belgeye göre bol susam katların birbirine yapışmasını önler ve helvayı çıtır yapar. Helvalar 1 saat soğutulur, poşete konup ağzı açık 1 saat daha bekletilir ve kapatılır. 18 °C’de, ışık almayan kuru yerde 3–6 ay tazeliğini korur.

Coğrafi işaret

Kütahya Ticaret Borsası’nın 13 Mart 2020’deki başvurusuyla (C2020/084), 3 Şubat 2021’de 662 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Kütahya ilidir. Denetimi Kütahya Ticaret Borsası koordinasyonunda, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Borsa’dan ikişer uzmandan oluşan 4 kişilik kurul yılda bir kez, ayrıca şikâyet üzerine yapar.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Kütahya ilinin tamamıdır; tüm üretim aşamaları il içinde yapılmalıdır.

  • Coğrafi işaretli
  • Helva
  • Susam
  • Çöven
  • Ramazan
  • Mahreç işareti
  • Kütahya

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesinde ayrı bir tarihçe bölümü yok; belge helvanın Kütahya’da uzun yıllardır üretildiğini, yöreyle ün bağı bulunduğunu ve özellikle Ramazan ayında yoğun tüketildiğini yazıyor. Adın kökenine dair bir açıklama belgede yer almıyor. Aynı borsanın tescil ettirdiği Kütahya Köpük Helvası ile ikisi de çöven suyuyla çırpılan şerbete dayanıyor; bitli helvada çırpılan karışım susamla açılıp katlanıyor.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Oranlar

  • %50 susam
  • %45 (±1) şeker
  • %4 (±1) su
  • %0,9 çöven suyu
  • %0,1 limon tuzu (≈ sitrik asit)

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Kaynat Şeker, su ve limon tuzu bakır kazanda 128–130 °C’ye kadar kaynatılır.
  2. Çırp Çöven suyu eklenir, kapak kapatılıp yaklaşık 1 saat çırpılarak beyaz mablak elde edilir.
  3. Beklet Mablak 80 °C’ye soğutulup bu sıcaklıkta tutulur.
  4. Aç Susamlı tezgâhta 2–3 mm kalınlık, 1 m boy ve 10 cm ende elle açılır.
  5. Katla Susama bulanıp dikdörtgen biçiminde katlanır.
  6. Paketle 1 saat soğutulur, poşete alınıp ağzı açık 1 saat daha bekletilir ve kapatılır.

Kütahya Bitli Helva Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Kütahya Bitli Helva Hakkında Sık Sorulanlar

Kütahya Bitli Helva neyden yapılır?

Tescil belgesine göre yarısı susam; geri kalanı şeker, su, çöven suyu ve limon tuzu.

Helva nasıl gevrek olur?

Mablak 2–3 mm inceliğinde açılır ve bol susamla katlanır; belgeye göre susam katların yapışmasını önler.

Ne kadar saklanır?

Belgeye göre 18 °C’de, ışık almayan kuru yerde 3–6 ay tazeliğini korur.

Ne zaman yenir?

Her mevsim bulunur; belgeye göre özellikle Ramazan’da yoğun tüketilir.

Kütahya Bitli Helva hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 662, tescil tarihi 3 Şubat 2021, tescil ettiren Kütahya Ticaret Borsası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?