İçeriğe geç
Döşemealtı El Halısı
Lezzet

Döşemealtı El Halısı

Döşemealtı · Antalya

Döşemealtı El Halısı, bitkisel boyalı koyun yününden Türk düğümüyle dokunan, çoğunlukla seccade boyutunda bir el halısıdır. 2021’de mahreç işareti aldı.

Kapak fotoğrafı: Dosseman / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Döşemealtı El Halısı Hakkında

Döşemealtı El Halısı nedir?

Döşemealtı El Halısı, Antalya’nın Döşemealtı ilçesinde koyun yününden, bitkisel boyalarla boyanmış iplerle Türk (Gördes) düğümüyle dokunan, genellikle seccade boyutunda bir el halısıdır. TÜRKPATENT kaydına göre 8 Temmuz 2021 tarihinde 796 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; tescil ettiren Döşemealtı Belediyesi.

Onu farklı kılan ne?

Tescil belgesinde tarif edilen başlıca özellikler şunlar:

  • Türk (Gördes) düğümüyle dokunur.
  • Düğüm sıklığı eskiden cm²’de 3x4 hatta 4x4 iken bugün 2x2’ye kadar düşmüştür.
  • Genellikle kareye yakın seccade boyutundadır; belgede en küçük ebat 71x120 cm, en büyük 143x196 cm olarak verilir, ancak Dallı seccade 68x119 cm olarak listelenir.
  • Hav yüksekliği 7–8 mm’dir.
  • Kenar örgüsü kilim şeklinde, 1–1,5 cm eninde ve zemin rengindedir; kilim örgüsü 2–3 cm’dir.
  • Günümüzde kırmızı, bordo, yeşil, siyah, koyu ve açık mavi, doğal sarı renkler kullanılır.
  • Halelli, Toplu, Akrepli, Dallı, Dallı-Akrepli, Camili ve Kocasulu seccade çeşitleri vardır.
  • Tutmaç suyu, deve suyu, kocasu, mersin yaprağı suyu gibi “su” adlı bordürler kullanılır.

Döşemealtı El Halısı nasıl üretilir?

Yün kirmanla eğrilir. Yünler kazanda bitki, limon tuzu ve sey ile yaklaşık 1–1,5 saat kaynatılarak acılanır ve asılarak kurutulur. İplikler bitkisel boyalarla boyanır; mavi ve yeşil için çömlekte indigo ile yaklaşık 27–28 °C’de üç gün süren işlem uygulanır. Belgedeki diğer üretim adımları aşağıdaki listede sıralanıyor.

Coğrafi işaret

TÜRKPATENT kaydına göre 8 Temmuz 2021 tarihinde 796 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; tescil ettiren Döşemealtı Belediyesi. Coğrafi sınır: Antalya ili Döşemealtı ilçesi. Denetim: Döşemealtı Belediyesi koordinatörlüğünde; Döşemealtı Belediyesi ve Döşemealtı İlçe Halk Eğitim Merkezi’nden ürün bilgisine sahip en az birer kişiyle denetim mercii; yılda bir kez düzenli, ihtiyaç veya şikâyet halinde her zaman. Mahreç işareti, ürünün ününün ya da üretim biçiminin bu coğrafyayla özdeşleştiğini gösterir. Bu adı yalnızca tescil belgesindeki koşullara uyan üreticiler kullanabilir.

İlgili lezzetler

Antalya’nın diğer tescilli ürünlerinden Alanya Avokadosu, Alanya Keçiboynuzu, Alanya Muzu sayfalarına da bakabilirsin. Yöre hakkında bilgi Antalya sayfasında.

  • Coğrafi işaretli
  • El sanatı
  • Antalya
  • Mahreç işareti

Lezzetin Hikâyesi

Döşemealtı El Halısı için başvuruyu 27 Ağustos 2020 tarihinde Döşemealtı Belediyesi yaptı; C2020/246 numaralı dosya 8 Temmuz 2021 tarihinde 796 numarayla tescille sonuçlandı.

Bu Ürünle Yapılanlar

Döşemealtı El Halısı kullanılan ve sitemizde sayfası olan lezzetler:

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Ürün ve girdiler

  • Koyun yünü (çözgü ve atkı; çözgü 3,5 numara çift bükümlü)
  • yöre hayvanlarının yapağısından, çift kat, 2 numara İlmek ipi
  • Acılama için ezentere, hayıt, asma yaprağı veya ceviz kabuğu, limon tuzu, sey
  • İndigo (çivit) ve labada kökü (mavi, yeşil)
  • Şap (mordan)
  • Palamut, sumak (kahverengi)
  • Tuz ve demir oksit (siyah)
  • Kök boya

Hazırlanışı

  1. Adım 1 Yün kirmanla eğrilir.
  2. Adım 2 Yünler kazanda bitki, limon tuzu ve sey ile yaklaşık 1–1,5 saat kaynatılarak acılanır ve asılarak kurutulur.
  3. Adım 3 İplikler bitkisel boyalarla boyanır; mavi ve yeşil için çömlekte indigo ile yaklaşık 27–28 °C’de üç gün süren işlem uygulanır.
  4. Adım 4 Kahverengi için palamut bir saat kaynatılır; siyah için kahverengi ipler tuz ve demir oksitle boyanır.
  5. Adım 5 Yörede “ıstar” denen sarma tezgâh kurulur.
  6. Adım 6 Türk (Gördes) düğümüyle dokunur; her düğüm sırasından sonra atkı atılır ve kirkitle sıkıştırılır; desen kâğıdı kullanılmaz.
  7. Adım 7 İlmekler 2–3 sırada bir makasla kesilir.
  8. Adım 8 Başlangıç ve bitişte çiti, kenar ve kilim örgüleri yapılır.

Döşemealtı El Halısı Hangi Yöreye Ait?

Döşemealtı El Halısı, Döşemealtı yöresine özgüdür. İlçe sayfalarında yörenin gezilecek yerlerini ve köylerini bulabilirsiniz.

Döşemealtı El Halısı Hakkında Sık Sorulanlar

Döşemealtı El Halısı coğrafi işaretli mi?

Evet. 8 Temmuz 2021 tarihinde 796 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; tescil ettiren Döşemealtı Belediyesi.

Döşemealtı El Halısı hangi bölgeye ait?

Tescil belgesine göre coğrafi sınırı: Antalya ili Döşemealtı ilçesi.

Döşemealtı El Halısı nasıl üretilir?

Yün kirmanla eğrilir. Yünler kazanda bitki, limon tuzu ve sey ile yaklaşık 1–1,5 saat kaynatılarak acılanır ve asılarak kurutulur.

Coğrafi işaret kullanımını kim denetliyor?

Döşemealtı Belediyesi koordinatörlüğünde; Döşemealtı Belediyesi ve Döşemealtı İlçe Halk Eğitim Merkezi’nden ürün bilgisine sahip en az birer kişiyle denetim mercii; yılda bir kez düzenli, ihtiyaç veya şikâyet halinde her zaman.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

  • En küçük ebat 71x120 cm deniyor, Dallı seccade ise 68x119 cm olarak listelenmiş; fark neden?
  • Döşemealtı El Halısı için bugün kaç üretici coğrafi işaret kullanım yetkisine sahip?
Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?