İçeriğe geç
Lezzet

Bozüyük Mercimekli Mantısı

Bozüyük · Bilecik

Bozüyük Mercimekli Mantısı, Bozüyük’e özgü, Kayı-91 yeşil mercimeğiyle doldurulup kayık biçiminde kapatılan ve fırında kızartılan bir mantıdır.

Bozüyük Mercimekli Mantısı Hakkında

Bozüyük Mercimekli Mantısı nedir?

Bozüyük Mercimekli Mantısı, yeşil mercimekle doldurulan ve fırında pişirilen bir mantıdır. TÜRKPATENT tescil belgesine göre diğer yeşil mercimek çeşitleri mantı hamuruyla yeterince özdeşleşmediğinden Bilecik’te yetiştirilen Kayı-91 çeşidi kullanılır. Belge un için de ölçüt koyuyor: hamur direnci 280–350, uzayabilirlik 150–190 mm, un özü (glüten) en az %30, protein oranı en az %20.

Hamur ve iç

Un, yumurta, %1,2 tuz ve unun su tutma kabiliyetine göre su yoğrulur; belge yoğurmayı en önemli aşama sayıyor ve süreyi elle 15–18 dakika, makinede en az 12 dakika olarak veriyor. Hamur “kulak memesi” kıvamından biraz sertleşince yoğurma biter ve 20–25 dakika dinlendirilir. Yufka 2–2,5 mm inceliğinde açılır; çok ince yufka içi taşımaz, kalın yufka ise çiğ kalır. Mercimek önceden ıslatılıp ayrı kapta haşlanır, %0,5 kuru soğan, %0,5 karabiber ve %0,3 tuzla lapa kıvamına getirilip süzülür.

Şekil ve pişirme

Yufka 2,3–2,5 cm eninde, 3–3,4 cm boyunda dikdörtgenlere kesilir, her parçanın 2/3’ü kadar iç konur ve mantı üst ortası hafif açık kalacak biçimde “kayık” şeklinde kapatılır. Az yağlı tepsiye tek sıra dizilen mantılar 200–210 °C fırında 20–25 dakika, kahverengileşene dek kızartılır. Ardından mantının yaklaşık 1 cm üzerine çıkacak kadar %1 tuzlu kaynamış su dökülür; isteğe bağlı olarak tavuk ya da et suyu katılabilir. Hamur suyu çekince servis edilir: sossuz, tereyağlı yoğurtla, tereyağlı sarımsaklı yoğurtla ya da salçalı tereyağlı sarımsaklı yoğurtla.

Coğrafi işaret

Bilecik Ticaret ve Sanayi Odası’nın 9 Şubat 2018’deki başvurusuyla (C2018/040), 27 Temmuz 2020’de 511 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Belgede coğrafi sınır Bilecik ili olarak yazılı; ancak aynı belge, hamurun yoğrulması ustalık gerektirdiği için tüm üretim aşamalarının Bozüyük’te yapılmasını şart koşuyor. Denetimi Oda koordinatörlüğünde Oda, Bilecik İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Bozüyük Belediyesi’nden seçilen 3 kişi yılda bir kez, şikâyet hâlinde her zaman yapar; mercimeğin menşei ve unun özellikleri de denetlenir.

Nerede bulunur?

Üretim Bozüyük ilçesinde yapılır; tescilin coğrafi sınırı Bilecik ilidir.

  • Coğrafi işaretli
  • Mantı
  • Yeşil mercimek
  • Hamur işi
  • Fırın
  • Mahreç işareti
  • Bozüyük
  • Bilecik

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesine göre mercimekli mantı üretimine ilk olarak Bozüyük ile Söğüt arasındaki köylerde başlandı; bugün ağırlıklı olarak Bozüyük’te, genel olarak da Bilecik genelinde yapılıyor. Belgede bundan öte bir tarihçe yok. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2025 tarihli Bilecik yatırım rehberi mantıyı ilin coğrafi işaretli ürünleri arasında sayıyor. İlin tescilli ikinci mantısı olan Bilecik Nohutlu Mantısı da fırında pişiyor, ama nohutlu harçla doldurulup bohça biçiminde kapatılıyor.

Nasıl Hazırlanır?

Malzemeler

Hamur

  • 1 kg buğday unu (≈ mantılık nitelikte)
  • 2–3 adet yumurta
  • %1,2 tuz
  • yeterince su (≈ unun su tutma kabiliyetine göre)

İç

  • yeterince yeşil mercimek (≈ Kayı-91 çeşidi, ıslatılıp haşlanmış)
  • %0,5 kuru soğan
  • %0,5 karabiber
  • %0,3 tuz

Haşlama ve sos

  • yeterince kaynamış su (≈ %1 tuzlu; isteğe bağlı %20–30 tavuk ya da et suyu)
  • yeterince tereyağı, yoğurt, sarımsak, salça (≈ servis seçeneğine göre)

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Yoğur Un, yumurta, tuz ve su elle 15–18, makinede en az 12 dakika yoğrulur.
  2. Dinlendir Hamur 20–25 dakika bekletilir.
  3. Aç Yufka 2–2,5 mm inceliğinde açılır.
  4. İç Islatılıp haşlanan mercimek soğan, karabiber ve tuzla lapa kıvamına getirilip süzülür.
  5. Kes Yufka 2,3–2,5 × 3–3,4 cm dikdörtgenlere kesilir.
  6. Kapat İç konup mantı üst ortası açık kalacak biçimde kayık şeklinde kapatılır.
  7. Kızart Az yağlı tepside 200–210 °C’de 20–25 dakika kahverengileşene dek pişirilir.
  8. Demle Üzerini 1 cm aşacak kadar %1 tuzlu kaynamış su dökülür; su çekilince servis edilir.

Bozüyük Mercimekli Mantısı Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Bozüyük Mercimekli Mantısı Hakkında Sık Sorulanlar

Hangi mercimek kullanılır?

Tescil belgesine göre Bilecik’te yetiştirilen Kayı-91 yeşil mercimek çeşidi.

Mantı hangi şekilde kapatılır?

Üst ortası hafif açık kalan dikdörtgen “kayık” biçiminde.

Haşlanır mı?

Hayır; önce 200–210 °C fırında 20–25 dakika kızartılır, sonra üzerine tuzlu kaynar su dökülüp suyunu çekmesi beklenir.

Nerede üretilmesi gerekir?

Belgeye göre tüm üretim aşamaları Bozüyük’te yapılmalıdır.

Bozüyük Mercimekli Mantısı hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 511, tescil tarihi 27 Temmuz 2020, tescil ettiren Bilecik Ticaret ve Sanayi Odası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?