İçeriğe geç
Lezzet

Bilecik Pazaryeri Helvası

Pazaryeri · Bilecik

Bilecik Pazaryeri Helvası, Pazaryeri’ne özgü, yalnızca tahin ve şekerden bakır kazanda 117–118 °C’de pişirilerek yapılan bir tahin helvasıdır.

Bilecik Pazaryeri Helvası Hakkında

Bilecik Pazaryeri Helvası nedir?

Bilecik Pazaryeri Helvası, Bilecik’in Pazaryeri ilçesinde üretilen, yaz helvasına benzeyen bir tahin helvasıdır. TÜRKPATENT tescil belgesine göre ayırt edici özelliği bileşimde yalnızca tahin ve şeker kullanılmasıdır: diğer helvalarda yaygın olan irmik ve katkı maddeleri girmez; gıda katkı maddesi, aroma verici, irmik, un, sitrik asit ve ceviz kullanılamaz.

Hammadde

Belgeye göre tahin %100 susamdan, taş değirmende öğütülerek elde edilir, katkı ve koruyucu içermez ve yağ oranı en az %50’dir. Şeker, polarizasyonu en az 99,7 olan beyaz şekerdir. Kütlece oranlar tahin için %45–48, şeker için %41–45, su için %8–12’dir.

Pişirme

Kristal şeker suyla eritilip yaklaşık 117–118 °C’de kaynatılır; belge diğer helva çeşitlerinde bu değerin 140–150 °C’ye çıkabildiğini belirtiyor. Kaynamış şeker küçük bakır kazana alınır, tahin eklenir ve kazan içinde dönen mile bağlı karıştırıcılarla sürekli karıştırılır. Pişirmenin ne zaman biteceğine usta, helvanın yapısına bakarak karar verir. Kıvamına gelen helva bekletilmeden dinlendirme tavalarına alınır ve yaklaşık 14–16 saat soğumaya bırakılır.

Coğrafi işaret

Bilecik Ticaret ve Sanayi Odası’nın 23 Ağustos 2017’deki başvurusuyla (C2017/133), 27 Aralık 2017’de 290 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Belgede coğrafi sınır Bilecik ili olarak yazılı, ürün ise Pazaryeri ilçesinde üretilen helva olarak tanımlanıyor. Denetimi Bilecik Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde, o dönemki Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Bilecik İl Müdürlüğü ve Pazaryeri Belediye Başkanlığı’nın katılımıyla periyodik olarak ya da şikâyet hâlinde yapılır; bakır kazanların yeterliliği, tahin ve şekerin özellikleri ve pişirme sıcaklığı denetlenir.

Nerede bulunur?

Helva Pazaryeri ilçesiyle özdeşleşmiştir; tescilin coğrafi sınırı Bilecik ilidir.

  • Coğrafi işaretli
  • Helva
  • Tahin helvası
  • Tatlı
  • Mahreç işareti
  • Pazaryeri
  • Bilecik

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesine göre helva Pazaryeri’nde 1936 yılından bu yana aynı kalite ve lezzette üretiliyor ve bölgedeki ünü ile üretimdeki ustalık gereksinimi nedeniyle uzun yıllardır yöreyle özdeşleşmiş durumda. Belge, kazanların ağır ateşte kıvam tutuncaya kadar kaynatma yapan, özel tasarlanmış küçük bakır kazanlar olduğunu yazıyor. TRT Haber’in 7 Kasım 2023 tarihli listesinde 2017 tescilli helva, Bilecik’in tescilli ürünleri arasında tescil yılı en eski olanıydı; Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2025 yatırım rehberi de onu ilin coğrafi işaretli ürünleri arasında sayıyor.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Bileşim (kütlece)

  • %45–48 tahin (≈ %100 susam, taş değirmende öğütülmüş, yağ oranı en az %50)
  • %41–45 şeker (≈ beyaz şeker, polarizasyon en az 99,7)
  • %8–12 su (≈ şekerin taşıyabileceği miktarda)

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Şerbet Kristal şeker suyla eritilip yaklaşık 117–118 °C’de kaynatılır.
  2. Kazan Kaynamış şeker küçük bakır pişirme kazanına alınır.
  3. Karıştır Tahin eklenir, dönen mile bağlı karıştırıcılarla sürekli karıştırılır; bitişe usta karar verir.
  4. Dinlendir Helva tavalara alınıp yaklaşık 14–16 saat soğumaya bırakılır.

Bilecik Pazaryeri Helvası Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Bilecik Pazaryeri Helvası Hakkında Sık Sorulanlar

Pazaryeri helvasını diğer helvalardan ayıran ne?

Tescil belgesine göre yalnızca tahin ve şeker kullanılır; irmik, un, ceviz, sitrik asit ve katkı maddesi girmez.

Şerbet kaç derecede pişirilir?

Yaklaşık 117–118 °C’de; belge diğer helvalarda bu değerin 140–150 °C’ye çıkabildiğini yazıyor.

Hangi kazanda yapılır?

Özel tasarlanmış küçük bakır kazanlarda, dönen mile bağlı karıştırıcılarla.

Ne zamandan beri üretiliyor?

Belgeye göre Pazaryeri’nde 1936’dan bu yana.

Bilecik Pazaryeri Helvası hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 290, tescil tarihi 27 Aralık 2017, tescil ettiren Bilecik Ticaret ve Sanayi Odası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?