Safranbolu Tarihi Kenti

Safranbolu Tarihi Kenti, Safranbolu ilçesindeki Osmanlı dönemi kent dokusudur. UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne 1994'te (ii), (iv) ve (v) ölçütleriyle girdi. Miras alanı 193 hektardır.

Nerede, nasıl gidilir?

Kent, Gümüşdere vadisinde, Karabük'ü Kastamonu'ya bağlayan yol üzerinde yer alır (TDV İslâm Ansiklopedisi). UNESCO sayfasının Japonca metni kenti Ankara'nın yaklaşık 160 km kuzeyinde gösterir. İl bilgisi için Karabük sayfasına bakabilirsiniz.

Tarihçe

• 11. yüzyıldaki Türk fethinden sonra ticaret merkezi oldu. 13. yüzyılda Doğu–Batı ticaret yolu üzerinde önemli bir kervan durağıydı (UNESCO).
• Eski Cami, Eski Hamam ve Süleyman Paşa Medresesi 1322'de yapıldı (UNESCO).
• Osmanlı denetimi 1423 dolayında, II. Murad döneminde kuruldu (TDV).
• Za'feranborlu adı 16. yüzyıl sonu ile 17. yüzyıl başında görülür (TDV).
• Kent mimarisi 17. yüzyılda doruğa ulaştı. Bu mimari, Osmanlı ülkesinin geniş bir bölümünde kent gelişimini etkiledi (UNESCO).

Görülecekler

UNESCO kenti üç tarihî bölgeye ayırır:

• Çukur: İki dere arasında kalan, üçgen biçimli iç çarşı bölgesi. Evleri çoğunlukla ahşaptır.
• Kıranköy: Taş evlerin bulunduğu, zanaatkâr ve tüccarların dükkânlarının üstünde oturduğu bölge.
• Bağlar: Kuzeybatı yamacında, büyük bahçeli tek evlerden oluşan, eskiden yazlık olarak kullanılan bölge.

Çukur ve Kıranköy'de sokaklar dar, eğri ve taş döşelidir. Evlerin sokağa bakan duvarlarında pencere yoktur. Ana odalarda ahşap kaplı duvarlar, gömme dolaplar ve oymalı, boyalı tavanlar bulunur. Odalar "sofa" denen orta holle birbirine bağlanır (UNESCO).

Kentteki başlıca yapılar arasında Köprülü Mehmet Paşa Camii (1662), İzzet Mehmet Paşa Camii (1796) ve 17. yüzyıl ortasından Cinci Hanı bulunur (TDV).

Koruma

Alan 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile korunur. Tarihî alanları Safranbolu Belediyesi yönetir. Tescilli yapılardaki fiziksel müdahaleler ve işlev değişiklikleri bölge koruma kurulunun onayına bağlıdır. Koruma planı hazırlanırken belirlenen tampon bölge 2008'de kurulca onaylandı (UNESCO).