Atik Valide Külliyesi
İstanbul / Üsküdar
Son güncelleme: 28 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Atik Valide Külliyesi Üsküdar’da, Nurbanu Sultan için Mimar Sinan’ın kurduğu büyük vakıf. Caminin yanında medrese, darüşşifa ve kervansaray da var.
Kapak fotoğrafı: Ymblanter · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Hakkında
Atik Valide Külliyesi, Üsküdar merkezinin doğusunda, Toptaşı semtinde, III. Murad’ın annesi Nurbanu Sultan için Mimar Sinan’ın kurduğu büyük bir vakıf yapı grubudur. Caminin çevresinde medrese, tekke, darüşşifa ve imaret yer alır. Gitmeden bilmen gereken tek şey: cami ibadete açıktır, ama diğer binaların içine girip giremeyeceğini önceden bilemezsin.
| Konum | Toptaşı, Üsküdar |
|---|---|
| İstanbul merkezden | Üsküdar iskelesinden yokuş yukarı yürüyüş |
| Öne çıkan ölçü | TDV İA’ya göre 10’dan fazla birimden oluşan külliye |
| Önerilen süre | 45–90 dakika |
| En iyi dönem | Yıl boyu |
| Otopark | Doğrulanmadı |
| Ücret | Cami ücretsiz |
| Kamp | Uygun değil |
| Aile | Uygun |
| Erişilebilirlik | Yokuşlu; doğrulanmadı |
Yola çıkmadan önce: Üsküdar iskelesinden külliyeye yol sürekli yokuş çıkar; rahat ayakkabı giy ya da çıkışı taksiyle yapıp dönüşü yürüyerek tamamla.
Atik Valide Külliyesi nerede?
Külliye Üsküdar ilçesinde, sahilden içeride, Toptaşı denilen sırttadır. Yakınında aynı valide sultan geleneğinin bir başka örneği olan Çinili Camii bulunur; iki yapı aynı yürüyüşte gezilebilir. “Atik” (eski) sıfatı, Üsküdar iskelesindeki daha sonraki Yeni Valide Camii’nden ayırmak için kullanılır.
Atik Valide Külliyesi’ni kim, ne zaman yaptırdı?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki M. Baha Tanman maddesine göre külliyenin banisi III. Murad’ın annesi Nurbanu Vâlide Sultan, mimarı Mimar Sinan’dır; yapım 1570–1579 arasında sürmüş, cami 1582–1583’te harim genişletilerek büyütülmüştür. Vikipedi ise temelin 1571’de atıldığını ve son genişlemenin 1586’da bittiğini yazar; iki kaynak arasındaki tarih farkını aynen aktarıyoruz.
Ansiklopedi külliyenin birimlerini cami, medrese, tekke, sıbyan mektebi, dârülhadis, dârülkurrâ, imaret (aşhane, tabhane, kervansaray), dârüşşifa ve hamam olarak sayar. Bu genişlik, yapıyı Sinan’ın Üsküdar’daki en kapsamlı vakıf işlerinden biri yapar.
Darüşşifa ve diğer binalara ne oldu?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre darüşşifa 1865–1927 arasında akıl hastanesi, 1935–1976 arasında Tekel yaprak tütün bakım atölyesi olarak kullanıldı ve 1977’de Üsküdar İmam-Hatip Lisesi’ne devredildi. Dârülhadis ve dârülkurrâ grubu ise bir dönem Toptaşı Cezaevi olarak kullanıldı. Bu yüzden bugün külliyeyi gezerken her binanın farklı bir kurum düzeninde olduğunu hesaba kat; Ekim 2026 itibarıyla hangilerinin içinin gezilebildiğini doğrulayamadık.
Nasıl gidilir?
Toplu taşımayla. Üsküdar’a vapur, Marmaray ya da M5 metrosuyla gel; iskele meydanından doğuya, Toptaşı yönüne yokuş yukarı yürü. Belediye otobüsü hatlarını doğrulamadık. Özel araçla. Sokaklar dar ve eğimlidir; park yeri durumunu doğrulayamadık.Ne zaman gidilmeli?
Yıl boyu gidilebilir. Yürüyüş yokuşlu olduğu için yazın öğle sıcağından kaçın; ilkbahar ve sonbahar en rahat dönemdir. Cuma öğle namazı saatinde cami kalabalıklaşır.
Ne kadar zaman ayırmalı?
Cami ve avlu için 30–45 dakika, külliyenin dış çevresini dolaşmak için bir saat ayır. Çinili Camii’ni de eklersen yarım gün rahat geçer.
Giriş ücreti var mı?
Cami için giriş ücreti yoktur. Diğer birimlerin ziyaret koşulları ve ücretleri hakkında resmî bir duyuru bulamadık.
- Öne çıkan Mimar Sinan’ın geç dönem külliyesi; cami, medrese, tekke, darüşşifa, imaret ve hamam
- Kategori Cami ve Medrese
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Atik Valide Külliyesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi Atik Vâlide Sultan Külliyesi (M. Baha Tanman), c. 4 (1991), s. 68–73 Ansiklopedi
- Wikipedia (en) Atik Valide Mosque Ansiklopedi
- Koordinat: en.wikipedia (41.018797 29.023862) Ansiklopedi
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Atik Valide Külliyesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Atik Valide Külliyesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Atik Valide Külliyesi Hakkında Sık Sorulanlar
Atik Valide Camii’ni kim yaptı?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Mimar Sinan, Nurbanu Vâlide Sultan için yaptı.
Atik Valide ile Yeni Valide Camii aynı mı?
Hayır. Atik Valide Toptaşı’ndaki 16. yüzyıl külliyesidir; Yeni Valide Camii Üsküdar iskelesi yakınında, 18. yüzyılın başında Gülnuş Emetullah Sultan için yapılmıştır.
Darüşşifa hapishane miydi?
Hayır. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre cezaevi olarak kullanılan bölüm dârülhadis-dârülkurrâ grubudur; darüşşifa akıl hastanesi ve tütün atölyesi olarak kullanıldı.
Külliye ne zaman tamamlandı?
TDV İslâm Ansiklopedisi 1570–1579 yapımını ve 1582–1583 genişlemesini verir; Vikipedi son aşamayı 1586’ya kadar uzatır.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.