İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Osmanlı denizcisi, Trablusgarp beylerbeyi · y. 1485/1487 – 1565 · 1485 – 1565

Turgut Reis

Muğla / Bodrum / Turgutreis

Turgut Reis (y. 1485–1565), Bodrum yarımadasında doğan Osmanlı denizcisidir; Trablusgarp beylerbeyi oldu, 1565 Malta kuşatmasında öldü. Turgutreis onun adını taşır.

Hayatı

Turgut Reis, TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre tahminen 1487’de Menteşe sancağına bağlı Seravalos köyünde doğmuş, 23 Haziran 1565’te Malta kuşatmasında ölmüş bir Osmanlı denizcisidir. Doğum yeri bugünkü Bodrum yarımadasında aranır; Karatoprak’ın adı 1972’de onun anısına Turgutreis olarak değiştirildi. Trablus’ta gömülüdür.

Turgut Reis kimdir?

Turgut Reis, Barbaros Hayreddin Paşa’nın yanında yetişen, 1556’da Trablusgarp beylerbeyi olan ve Akdeniz’de Osmanlı donanmasının önde gelen kaptanlarından biri sayılan bir denizcidir. Avrupa kaynaklarında Dragut adıyla geçer.

Denize açılması

TDV’ye göre babası Velî adlı bir çiftçidir; kuzeni Süleyman ve yeğeni Reis Îsâ Bey de denizciydi, Barbaros’un oğlu Hasan Paşa da damadıydı. Gençken denizcilere katıldı, kısa sürede levent kaptanı oldu. Barbaros kardeşlerle birlikte deniz akınlarına çıktı; 1538 Preveze Savaşı’na gönüllü levent kumandanı olarak katıldı.

Esaret ve dönüş

1540’ta Korsika akınından sonra Giannettino Doria onu on üç gemisiyle birlikte esir aldı. TDV’ye göre yaklaşık üç yıl sonra Barbaros’un Cenova’ya akın tehdidiyle serbest bırakıldı.

Trablusgarp yılları

15 Ağustos 1551’de Sinan Paşa donanmasıyla Trablus’un alınmasında yer aldı. Trablus’un alınmasından sonra beylerbeyliğe Hadım Murad Ağa atanınca TDV’ye göre buna kırılıp donanmasıyla çekildi ve İstanbul’a döndü; Karlıeli sancakbeyi yapıldı. Murad Paşa ölünce Mart 1556’da Trablusgarp beylerbeyi oldu, eyaleti imar etti ve Avrupa kıyılarına akınlar düzenledi. Temmuz 1560’ta Piyâle Paşa donanmasıyla Cerbe’nin alınmasına katıldı.

Malta ve ölümü

1565 Malta kuşatmasında 18 Haziran’da bir taş parçasıyla yaralandı ve Saint Elmo kalesinin düştüğü 23 Haziran’da öldü. TDV’ye göre Trablus’ta yaptırdığı caminin hazîresine gömüldü, sonradan üzerine türbe yapıldı. Vikipedi’ye göre naaşını Uluç Ali Reis Trablus’a götürdü; kaleye yakın Sidi Darghut Camii bugün de kullanılıyor. Bodrum yarımadasındaki öteki yerler için Myndos ve Bodrum Kalesi sayfalarına bakabilirsin.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Doğduğu köy: TDV (İdris Bostan) ve Orhonlu (1968) Seravalos/Serulus; Yemişçi (2011) Karabağ köyü; birçok kaynak Karatoprak (bugünkü Turgutreis); Beeching (1983) “Charabulac” yazıyor (Vikipedi’nin derlemesi).
  • Doğum yılı: TDV tahminen 1487; Vikipedi 1485 veriyor.
  • Ailesinin kökeni: Bazı Batılı kaynaklar Rum Hristiyan bir aileden geldiğini yazarken Orhonlu, Soucek ve Jamieson Türk Müslüman bir köylü ailesini işaret ediyor. Biz bu tartışmayı yalnızca not ediyoruz.

Bilmediklerimiz

  • Seravalos köyünün bugünkü adı nedir: Karatoprak mı, Karabağ mı?
  • Turgut Reis hangi yıl doğdu: 1485 mi, 1487 mi?
  • Turgutreis’e ad değişikliğinin resmî kararı ve tarihi nedir?

Turgut Reis Hakkında Sık Sorulanlar

Turgut Reis kimdir?

Barbaros’un yanında yetişen, 1556’da Trablusgarp beylerbeyi olan ve 1565 Malta kuşatmasında ölen Osmanlı denizcisidir.

Turgut Reis nereli, nerede doğdu?

TDV’ye göre Menteşe sancağındaki Seravalos köyünde, tahminen 1487’de doğdu; köy Bodrum yarımadasında aranıyor ve kesin yeri tartışmalı.

Turgut Reis’in mezarı nerede?

Libya’da Trablus’ta, kendi yaptırdığı caminin hazîresindedir.

Turgutreis adı nereden geliyor?

Bodrum’daki Karatoprak beldesinin adı 1972’de Turgut Reis’in anısına Turgutreis olarak değiştirildi.

Turgut Reis Bergama’da mı doğdu?

Açtığımız kaynakların hiçbiri Bergama demiyor; hepsi doğum yerini Menteşe sancağında, Bodrum yarımadasında gösteriyor.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?