Hayatı
Trallesli Anthemios, Prokopios’un Yapılar adlı eserine göre “Trallesli” bir yapı ustasıdır; Bizans İmparatoru Justinianos, Konstantinopolis’teki Ayasofya kilisesinin yapımını ona ve Miletoslu İsidoros’a verdi. İngilizce Vikipedi, onun Tralleisli hekim Stephanos’un beş oğlundan biri olduğunu ve yaklaşık 474’te doğduğunu yazar. Tralleis’in kalıntıları bugün Aydın’ın merkez ilçesi Efeler sınırlarındadır.
Trallesli Anthemios kimdir?
Anthemios, 6. yüzyılın Bizans dünyasında mimarlığı mekanik ve matematik bilgisiyle birleştiren bir ustadır. Britannica onu Miletoslu İsidoros ile birlikte Ayasofya’nın mimarı olarak anar ve ikisinin mekanik ve matematiğe hâkimiyetini vurgular. Prokopios ona “yapı sanatı denen ustalıkta en bilgili kişi” der; işçilerin çalışmasını düzenlediğini ve tasarımları önceden hazırladığını yazar.
Ailesi
Vikipedi’ye göre kardeşleri Dioskoros, Aleksandros, Olympios ve Metrodoros’tur. MacTutor Matematik Tarihi Arşivi’nde J. J. O’Connor ve E. F. Robertson, kardeşlerinden ikisinin hekim, birinin hukukçu, birinin de bilgin olduğunu yazar.
Ayasofya
Vikipedi’ye göre eski kilise 532’de yanınca Justinianos yeni yapıyı Anthemios ve Miletoslu İsidoros’a ısmarladı. Prokopios, kemer ayaklarında çatlaklar belirince iki mimarın durumu imparatora birlikte bildirdiğini anlatır. Britannica, kubbenin 558’deki bir depremden sonra kısmen çöktüğünü ve 562’de onarıldığını not eder. Vikipedi, Anthemios’un yapım sürerken erken öldüğünü yazar.
Matematik çalışmaları
- Yakıcı Aynalar Üzerine: MacTutor’a göre parabolün odak özelliklerini anlatır; Vikipedi, eserin elipsin iple çizimini de içerdiğini yazar.
- Doğrultman (directrix): Vikipedi ve MacTutor’a göre parabolün noktalarını bir odak ve bir doğrultman yardımıyla elde etti; Vikipedi bunu doğrultmanın bilinen ilk pratik kullanımı sayar.
- Olağanüstü mekanik düzenekler: Britannica’ya göre dikkat çekici ayna düzenlerini derleyen bir çalışma yaptı; MacTutor bu bilginin İbnü’l-Heysem gibi sonraki matematikçilere ulaştığını yazar.
MacTutor, Anthemios’un komşusu Zenon’u güneş ışığını yansıtarak ve buharla deprem etkisi yaratarak rahatsız ettiğine dair anlatıların uydurma olabileceğini belirtir.
Tralleis bugün
Doğduğu kentin kalıntıları Tralleis sayfasında anlatılıyor; ören yeri şu an ziyarete kapalı.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Doğum yeri: Prokopios ve Vikipedi Tralleis diyor; MacTutor “muhtemelen Tralleis” diye çekince koyuyor.
- Ölüm tarihi: MacTutor yaklaşık 534 veriyor; Vikipedi 533 ile 558 arasında bir tarih gösteriyor.
- Kardeşleri: Vikipedi dördünün adını veriyor; MacTutor adsız olarak meslekleriyle anıyor.
Bilmediklerimiz
- Anthemios tam olarak hangi yıl öldü?
- Ayasofya’nın yapımında hangi bölümler kesin olarak onun tasarımıdır?
- Tralleis’te doğduğu ev ya da ailesinin yaşadığı bölge biliniyor mu?
Trallesli Anthemios Hakkında Sık Sorulanlar
Trallesli Anthemios kimdir?
6. yüzyılda yaşamış Bizans mimarı ve matematikçisidir. Konstantinopolis’teki Ayasofya’yı Miletoslu İsidoros ile birlikte tasarladı.
Anthemios nereli, nerede doğdu?
Prokopios ve İngilizce Vikipedi’ye göre Tralleis’te doğdu. Tralleis bugün Aydın’ın Efeler ilçesindedir; MacTutor bu bilgiyi “muhtemelen” diye verir.
Ayasofya’yı kim yaptı?
İmparator Justinianos 532’deki yangından sonra yapıyı Trallesli Anthemios ve Miletoslu İsidoros’a ısmarladı.
Anthemios’un matematik eseri nedir?
Parabolün odak özelliğini anlatan Yakıcı Aynalar Üzerine adlı eseriyle tanınır.
Anthemios’un babası kimdir?
Vikipedi ve MacTutor’a göre hekim Stephanos’tur.
Efeler'in Değerleri
Tümünü görKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.