İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Gökbilimci · MÖ 6.–4. yüzyıl (tarih tartışmalı)

Tenedoslu Kleostratos

Çanakkale / Bozcaada

Tenedoslu Kleostratos, bugünkü Bozcaada olan Tenedos’ta doğan, zodyakı burçlara ayırması ve sekiz yıllık takvim döngüsüyle anılan antik gökbilimcidir.

Hayatı

Tenedoslu Kleostratos, William Smith’in Yunan ve Roma biyografi sözlüğünde “Tenedoslu bir gökbilimci”, Encyclopædia Britannica’nın 1842 tarihli 7. baskısında ise “Tenedos’ta doğmuş” bir gökbilimci olarak tanıtılır. Cengiz Orhonlu’nun TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki maddesine göre adanın Türk devrinden önceki adı Tenedos’tur; ada bugün Çanakkale iline bağlı Bozcaada ilçesidir. Kleostratos, zodyakın burçlara ayrılması ve takvim döngüleri üzerine yaptığı çalışmalarla anılır.

Tenedoslu Kleostratos kimdir?

Kleostratos, yaşamı hakkında çok az şey bilinen bir antik Yunan gökbilimcisidir. Hakkındaki bilgiler kendi eserlerinden değil, yüzyıllar sonra yazan Plinius, Censorinus ve Theophrastos gibi yazarların aktarımlarından gelir; Smith’in sözlüğü bu üç yazarı kaynak olarak gösterir. İncelediğimiz kaynaklar günümüze ulaşmış bir eserini anmaz.

Zodyak ve burçlar

Smith’e göre Plinius, Kleostratos’un zodyakı Koç ve Yay’dan başlayarak burçlara ayırdığını yazar. Britannica’nın 1842 baskısı ise Plinius’a dayanarak onu zodyak burçlarını ilk bulan kişi olarak anar, ancak bazı kaynakların ona yalnızca Koç ve Yay burçlarını atfettiğini de ekler. Burçların tümünü onun mu belirlediği, yoksa yalnızca bir bölümünü mü tanımladığı, aktarılan bilgilere göre açık değildir.

Sekiz yıllık takvim döngüsü

Smith’e göre Censorinus, Kleostratos’u oktaeteris denen sekiz yıllık takvim döngüsünün asıl mucidi sayar. Smith, bu döngünün Meton döngüsünden önce kullanıldığını ve halk arasında Eudoksos’a atfedildiğini de not eder. Britannica (1842), Kleostratos’un Yunanistan’daki takvim hatalarını düzelttiğinin söylendiğini yazar.

Gözlemci olarak

Smith’e göre Theophrastos, hava işaretleri üzerine yazdığı eserde Kleostratos’u Matriketas ve Phaeinos ile birlikte gözlem yapan kişiler arasında sayar. Smith, Meton’un Phaeinos’tan ders aldığını da ekler. Gözlemlerini nerede yaptığını incelediğimiz kaynaklar yazmaz.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Yaşadığı dönem: Smith, Plinius’un Anaksimandros tarihlemesine dayanarak MÖ 548 ile 432 arasını önerir; Britannica (1842) ise takvim düzeltmesini MÖ 306 dolaylarına koyar. İki tarih arasında yüzyılı aşan bir fark vardır.
  • Burçlar: Britannica onu burçların bulucusu olarak anar; Smith yalnızca zodyakı Koç ve Yay’dan başlayarak böldüğünü aktarır.
  • Doğum yeri: Britannica (1842) açıkça “Tenedos’ta doğmuş” der; Smith “Tenedoslu” der ve doğum ifadesi kullanmaz.

Bilmediklerimiz

  • Kleostratos hangi yıllarda yaşadı?
  • Gözlemlerini Tenedos’ta mı yaptı?
  • Zodyak ve takvim çalışmalarını hangi eserde anlattı?
  • Tenedos’ta onunla ilgili bir yazıt ya da anıt biliniyor mu?

Tenedoslu Kleostratos Hakkında Sık Sorulanlar

Tenedoslu Kleostratos kimdir?

Zodyakın burçlara ayrılması ve sekiz yıllık takvim döngüsüyle anılan antik Yunan gökbilimcisidir; hayatı hakkında çok az bilgi vardır.

Kleostratos nereli, nerede doğdu?

Encyclopædia Britannica (1842) onu Tenedos’ta doğmuş, Smith’in sözlüğü Tenedoslu olarak tanıtır; TDV’ye göre Tenedos bugünkü Bozcaada’dır.

Kleostratos ne zaman yaşadı?

Kesin değildir: Smith MÖ 548 ile 432 arasını önerir, Britannica (1842) takvim çalışmasını MÖ 306 dolaylarına koyar.

Oktaeteris nedir?

Smith’e göre Censorinus’un Kleostratos’a atfettiği, Meton döngüsünden önce kullanılan sekiz yıllık takvim döngüsüdür.

Kleostratos burçları buldu mu?

Britannica (1842) onu burçların bulucusu sayar; bazı kaynaklar ona yalnızca Koç ve Yay burçlarını atfeder.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?