İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Tambur virtüözü ve bestekâr · 1873 – 1916 · 1873 – 1916

Tanbûrî Cemil Bey

İstanbul / Fatih / Molla Gürani

Tanbûrî Cemil Bey, İstanbul’da Molla Gürânî semtinde doğan; tambur taksimleri ve Rehber-i Mûsikî ile tanınan, 1916’da ölen bestekârdır.

Hayatı

Tanbûrî Cemil Bey, Nuri Özcan’ın TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki 1993 tarihli maddesine göre İstanbul’da Molla Gürânî semtinde doğmuş tambur virtüözü ve bestekârdır. Anadolu Ajansı’nın 2024 tarihli haberi de onun 1873’te bugünkü Fatih ilçesindeki Molla Gürani Mahallesi’nde doğduğunu yazar.

Tanbûrî Cemil Bey kimdir?

Özcan’a göre Cemil Bey tambur, kemençe, lavta, viyolonsel ve ud çalmış; peşrev, saz semâisi, longa, oyun havası ve şarkı formlarında kırka yakın eser bestelemiştir. Taksimleriyle bu formu Türk mûsikisinde yeniden canlandırdığı kabul edilir. TDV maddesine göre babası Mehmed Tevfik Bey, annesi Zihniyâr Hanım’dır; üç yaşında babasını kaybetmiş ve amcası Refik Bey’in himayesinde büyümüştür.

Yetişmesi

TDV maddesine göre Cemil Bey ilk öğrenimini mahalle mektebinde yaptı; rüşdiyeden sonra Hamidiye Ticaret Mektebi ile Mekteb-i Mülkiyye’de birer yıl okudu, ikisini de bitirmedi. İlk mûsiki bilgilerini ağabeyi Ahmed Bey’den aldı; Kemânî Aleksan Ağa’dan Hamparsum ve Batı notasını öğrendi. Tanbûrî Ali Efendi’den klasik mektebin inceliklerini öğrendi. Özcan’a göre on beş yaşında tambura başladı ve iki yıl içinde tanındı.

Görevleri

Özcan’a göre Cemil Bey 19 Ekim 1892’de Bâbıâli Tercüme Kalemi’nde göreve başladı; 2 Kasım 1892’de Hariciye Nezâreti’nde kâtip oldu ve başkâtipliğe yükseldi. II. Meşrutiyet’ten sonra Hariciye’den istifa etti. 1912’de açılan Dârülbedâyi’in mûsiki bölümünde bir süre hocalık yaptı.

Kayıtları ve eserleri

TDV maddesine göre Cemil Bey kovanlara ve taş plaklara taksimler doldurdu. Özcan, en ünlü saz eserleri arasında şedd-i araban ve ferahfezâ saz semâilerini sayar. Türk mûsikisi nazariyatına dair en önemli telif eseri Rehber-i Mûsikî’dir; kitap 1318, 1321 ve 1341 yıllarında basıldı. Sabah gazetesinde mûsiki yazıları yayımladı; Kāmûs-ı Mûsikî ve Kemençe Metodu başlangıç bölümlerinde kaldı.

TDV maddesine göre öğrencileri arasında Refik Fersan, Fâhire Fersan ve Müzeyyen Hüznî bulunur. Oğlu Mesut Cemil de tambur virtüözü, viyolonselist ve koro şefi olarak tanınır; babasının hayatını Tanburî Cemil’in Hayatı (1947) adlı kitabında anlatmıştır.

Ölümü

TDV maddesine göre Cemil Bey Aksaray’daki evinde öldü ve Merkezefendi Mezarlığı’na defnedildi; mezarının yeri bugün bilinmemektedir.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Doğum tarihi: TDV maddesine göre oğlu Mesut Cemil 1873, İbnülemin ve Rauf Yektâ 9 Mayıs 1871, sicil defterleri 17 Eylül 1872 verir; Anadolu Ajansı 1873 yazar.
  • Ölüm tarihi: TDV maddesine göre Mesut Cemil 28 Temmuz 1916, İbnülemin 5 Ağustos 1916 verir; Anadolu Ajansı 9 Temmuz 1916 yazar.
  • Rehber-i Mûsikî: TDV maddesi basım yıllarını 1318, 1321 ve 1341 olarak verir; Anadolu Ajansı 1901 yılını yazar.

Bilmediklerimiz

  • Cemil Bey hangi yıl ve hangi gün doğdu?
  • Cemil Bey hangi gün öldü?
  • Merkezefendi Mezarlığı’ndaki kabri nerededir?
  • Molla Gürani’deki doğum evi bugün ayakta mı?

Tanbûrî Cemil Bey Hakkında Sık Sorulanlar

Tanbûrî Cemil Bey kimdir?

Tambur taksimleri, Rehber-i Mûsikî adlı kitabı ve kırka yakın bestesiyle tanınan Türk mûsikisi virtüözü ve bestekârıdır.

Tanbûrî Cemil Bey nerede doğdu?

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre İstanbul’da Molla Gürânî semtinde doğdu; Anadolu Ajansı burayı bugünkü Fatih ilçesindeki Molla Gürani Mahallesi olarak verir.

Tanbûrî Cemil Bey hangi sazları çaldı?

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre tambur, kemençe, lavta, viyolonsel ve ud.

Tanbûrî Cemil Bey nereye defnedildi?

Merkezefendi Mezarlığı’na defnedildi; TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre mezarının yeri bugün bilinmiyor.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?