Hayatı
Şeyhî, Halit Biltekin’in TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki maddesine göre Germiyanoğulları Beyliği’nin merkezi Kütahya’da, bugünkü Merkez ilçenin bulunduğu şehirde doğmuş şair ve hekimdir. St Andrews Üniversitesi’nin yürüttüğü The Islamisation of Anatolia projesinin kaydı da doğum yerini Kütahya olarak verir. Hüsrev ü Şîrîn mesnevisi ve Harnâme adlı hicviyle erken Osmanlı edebiyatının öncü adlarından sayılır.
Şeyhî kimdir?
Şeyhî hem şair hem de hekimdir; DİA onu özellikle göz hastalıklarında usta bir hekim olarak tanıtır. Adı kaynaklarda farklı biçimlerde geçer: DİA, Sinan, Yûsuf Sinan ve Yûsuf Sinâneddin adlarının kullanıldığını, kaynakların bu konuda karışık ve eksik olduğunu belirtir. Encyclopaedia Britannica, hayatı hakkında az şey bilindiğini yazar ve onu Hacı Bayram Velî’nin müridi olarak anar.
Germiyan sarayında
DİA’ya göre doğum yılı bilinmez; yeni çalışmalar I. Murad döneminde doğduğunu tahmin eder. St Andrews kaydına göre gençliğinde Ahmedî’den ders aldı, ardından İran’da edebiyat, tasavvuf ve tıp öğrendi. Kütahya’ya dönünce Germiyan Beyi II. Yâkub Bey’in yanında yer aldı; DİA onu beyin musâhibi ve özel hekimi olarak tanımlar.
Osmanlı hizmetinde
DİA’ya göre Çelebi Sultan Mehmed’in gözünü tedavi etmesi üzerine Osmanlı devletinin ilk reîs-i etıbbâsı, yani baş hekimi oldu. St Andrews kaydı da I. Mehmed’i tedavi ettikten sonra bu unvanı aldığını yazar ve kaynaklarda “şairlerin başı” diye anıldığını ekler.
Eserleri
DİA’ya göre en tanınmış eseri 6.944 beyitlik Hüsrev ü Şîrîn mesnevisidir; madde onu bu hikâyenin ikinci Türkçe söyleyişi olarak niteler. Britannica ve St Andrews kaydı eserin tamamlanmadığını yazar; St Andrews’e göre sonunu Cemâlî getirdi. İkinci ünlü eseri 126 beyitlik Harnâme’dir: DİA’ya göre bir eşeğin hikâyesini anlatan hiciv niteliğinde bir mesnevidir. St Andrews kaydına göre şair yolda soyulduktan sonra yazdı ve öküzleri kıskanan zayıf bir eşek üzerinden dönemin ahlakını eleştirdi. Britannica ve St Andrews bir Divan’ı da sayar.
Kabri
DİA’ya göre kabri Kütahya’ya yaklaşık 7 km uzaklıktaki Dumlupınar’dadır; bugünkü türbe 1961’de Oktay Aslanapa’nın planıyla yapıldı. St Andrews kaydı da kabri Dumlupınar, Kütahya olarak verir. Kaynaklar bu yerin aynı adı taşıyan Dumlupınar ilçesiyle ilişkisini açıklamaz.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Ölüm tarihi: DİA, II. Yâkub Bey için yazdığı mersiyeye dayanarak ölümünü 832/1429’dan sonraya koyar ve 1423, 1426, 1431, 1451 önerilerini de anar; Britannica 1428, St Andrews kaydı yaklaşık 1422 verir.
- Doğum yılı: DİA yalnızca I. Murad dönemi tahminini aktarır; St Andrews yaklaşık 1373 yazar.
- Harnâme’nin sunulduğu padişah: DİA II. Murad’ı, St Andrews kaydı I. Murad’ı anar.
- Adı: DİA kaynaklardaki Sinan, Yûsuf Sinan, Yûsuf Sinâneddin biçimlerinin karışık olduğunu belirtir; Britannica onu Sinan Şeyhî adıyla anar.
Bilmediklerimiz
- Kütahya’nın hangi mahallesinde doğdu?
- İran’da hangi şehirlerde ve kimlerden tıp öğrendi?
- Kabrinin bulunduğu Dumlupınar, bugün hangi ilçenin sınırları içinde?
- Ölümüne kadar Kütahya’da mı yaşadı, yoksa Osmanlı sarayında mı?
Şeyhî Hakkında Sık Sorulanlar
Şeyhî kimdir?
Germiyan Beyi II. Yâkub Bey’in ve Çelebi Sultan Mehmed’in hekimliğini yapmış, Hüsrev ü Şîrîn ile Harnâme’nin yazarı şairdir.
Şeyhî nereli, nerede doğdu?
TDV İslâm Ansiklopedisi ve St Andrews Üniversitesi’nin Islamisation of Anatolia projesine göre Kütahya’da doğdu.
Şeyhî’nin en ünlü eserleri hangileridir?
DİA’ya göre 6.944 beyitlik Hüsrev ü Şîrîn mesnevisi ve 126 beyitlik hiciv Harnâme’dir; bir Divan’ı da vardır.
Şeyhî neden “hekim” olarak da anılır?
DİA’ya göre göz hastalıklarında usta bir hekimdi ve Çelebi Sultan Mehmed’i tedavi ettikten sonra Osmanlı’nın ilk baş hekimi oldu.
Şeyhî’nin kabri nerede?
DİA’ya göre Kütahya’ya yaklaşık 7 km uzaklıktaki Dumlupınar’dadır; türbe 1961’de yapıldı.
Merkez'in Değerleri
Tümünü görKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.