İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Arkeolog, sanat tarihçisi, siyasetçi · 1899 – 1954 · 1899 – 1954

Remzi Oğuz Arık

Adana / Kozan

Remzi Oğuz Arık (1899–1954), Kozan’ın Kabaktepe köyünde doğan arkeolog; Alacahöyük ve Karaoğlan kazılarında çalıştı, Türkiye Köylü Partisi’ni kurdu.

Hayatı

Remzi Oğuz Arık, 1899’da Adana’nın Kozan ilçesine bağlı Kabaktepe köyünde doğan arkeolog, sanat tarihçisi ve siyasetçidir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Alacahöyük, Karaoğlan ve Göllüdağ dahil pek çok kazıda çalıştı, Ankara’da arkeoloji ve İslâm sanatı tarihi profesörlüğü yaptı ve 3 Nisan 1954’te Adana’dan Ankara’ya giden uçağın havada infilak etmesiyle öldü.

Remzi Oğuz Arık kimdir?

Remzi Oğuz Arık, Cumhuriyet’in ilk kuşak Türk arkeologlarından biridir. Müzecilik, kazı ve sanat tarihi çalışmalarının yanında fikir yazılarıyla da tanındı; Demokrat Parti’den Seyhan milletvekili seçildi, ardından Türkiye Köylü Partisi’ni kurup genel başkanı oldu. TDV İslâm Ansiklopedisi onun Anadolu milliyetçiliğini benimseyerek fikrî çalışmalarını bu alanda yoğunlaştırdığını yazar.

Yetişmesi

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre babası Feke’de sandık emini olan Mehmed Ferid Bey’dir. İlkokulu Kozan’da okudu; ardından Selanik’te Yâdigâr-ı Terakkî Mektebi’ne, İstanbul’da Mercan İdadisi’ne ve İzmir Sultanisi’ne devam etti, İstanbul Muallim Mektebi’ni bitirdi. Daily Sabah’taki Hakan Arslanbenzer’in yazısına göre öğretmen okulundan 1917’de mezun oldu ve Darülfünun’un (bugünkü İstanbul Üniversitesi) felsefe bölümünü bitirdi. İstanbul’da Darüleytam’da öğretmenlik, Adana’da Zafer-i Millî Numune Mektebi’nde müdürlük, Galatasaray Lisesi’nde Türkçe öğretmenliği yaptı. 1926’da arkeoloji ve sanat tarihi ihtisası için Fransa’ya gönderildi.

Kazılar ve müzecilik

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 1931’de İstanbul Arkeoloji Müzeleri’ne asistan uzman olarak girdi ve ilk kazısını aynı yıl Yalova’da yaptı. 1932’de Alişar kazısında devlet komiseriydi. Karalar, Göllüdağ, Alacahöyük, Çankırıkapı, Karaoğlan, Hacılar, Alâeddin Tepesi ve Bitik’te kazılar yaptı; Truva’daki Amerikan kazısında komiserlik, 1941’de Amik Ovası’nda araştırma yaptı. 1939’da Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde arkeoloji profesörü, 1945’te Ankara Arkeoloji ve Etnografya Müzesi müdürü oldu; Manisa Müzesi’nin kuruluşunda da görev aldı. 1949’da Ankara İlâhiyat Fakültesi’nde İslâm sanatı tarihi profesörlüğüne geçti ve 1950’de buradan ayrıldı.

Siyasi hayatı

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Demokrat Parti’ye katılıp Seyhan milletvekili seçildi; 1952’de partiden istifa ederek Türkiye Köylü Partisi’ni kurdu ve genel başkanı oldu. Daily Sabah milletvekilliğinin 1950 genel seçimlerinde kazanıldığını yazar. Bilkent Üniversitesi’ndeki 2022 tarihli bir öğrenci projesi de Demokrat Parti’den milletvekili seçildiğini ve sonra Türkiye Köylü Partisi’ni kurduğunu aktarır.

Eserleri

TDV İslâm Ansiklopedisi’nin listesine göre başlıca eserleri Alacahöyük Hafriyatı (1937), Karaoğlan Kazıları (1938), Köy Kadını-Memleket Parçaları (1944), İdeal ve İdeoloji (1947), L’Histoire et L’Organisation des Musées Turcs (1953), ölümünden sonra yayımlanan Coğrafyadan Vatana (1956), Türk Müzeciliğine Bakış (1956), Türk İnkılâbı ve Milliyetçiliğimiz (1958) ve Türk San’atı’dır (1976). Daily Sabah, “Coğrafyadan vatana” sözünü onun düşüncesinin özeti olarak anar.

Ölümü ve kabri

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 3 Nisan 1954’te Adana’dan Ankara’ya giden uçağın havada infilak etmesi sonucu öldü; kabri Ankara’daki Asrî Mezarlık’ın şehitliğindedir. Daily Sabah yolculuğun seçim kampanyası için yapıldığını yazar.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Doğum yeri: TDV İslâm Ansiklopedisi Kozan’a bağlı Kabaktepe köyünü veriyor; Daily Sabah yalnızca Kozan diyor.
  • Doğum günü: Daily Sabah 15 Temmuz 1899 veriyor; TDV yalnızca yılı yazıyor.
  • Kurduğu parti: TDV ve Bilkent’teki öğrenci projesi Türkiye Köylü Partisi diyor; Daily Sabah’ın İngilizce yazısındaki parti adı farklı ve bu derlemede doğrulanmadı.
  • Defin yeri: TDV Ankara Asrî Mezarlık şehitliği, Daily Sabah Cebeci Askerî Mezarlığı diyor; ikisinin aynı alanı anlatıp anlatmadığını doğrulayamadık.
  • Müze müdürlüğü: TDV 1945’i veriyor; Daily Sabah 1942’deki istifasının ardından Ankara’daki arkeoloji müzelerini yönettiğini yazıyor.

Kaynaklar

1. TDV İslâm Ansiklopedisi — H. Emin Sezer, “Arık, Remzi Oğuz”, c. 3 (1991), s. 357-358 https://islamansiklopedisi.org.tr/arik-remzi-oguz — Ansiklopedi: doğum yeri (Kabaktepe, Kozan) ve yılı, eğitimi, kazıları, profesörlük ve müze görevleri, siyasi hayatı, eserleri, 3 Nisan 1954’teki ölümü ve kabri.
2. Daily Sabah — Hakan Arslanbenzer, “Remzi Oğuz Arık: From geography to homeland” (16.10.2020) https://www.dailysabah.com/arts/portrait/remzi-oguz-arik-from-geography-to-homeland — Doğum tarihi ve yeri (15 Temmuz 1899, Kozan), Darülfünun, 1950 milletvekilliği, uçak kazası, defin yeri.
3. Bilkent Üniversitesi BUIR — Ş. B. Kılıç vd., “Remzi Oğuz Arık biyografisi” (öğrenci projesi, 2022) https://repository.bilkent.edu.tr/items/9fe2620d-33f9-491a-a30a-bc3b0939ee0b — Öğrenci projesi: Demokrat Parti milletvekilliği ve Türkiye Köylü Partisi’ni kurması.

Remzi Oğuz Arık Hakkında Sık Sorulanlar

Remzi Oğuz Arık kimdir?

Remzi Oğuz Arık, 1899’da Kozan’da doğan, Alacahöyük ve Karaoğlan kazılarında çalışan arkeolog, sanat tarihçisi ve Türkiye Köylü Partisi’nin kurucusu siyasetçidir.

Remzi Oğuz Arık nereli, nerede doğdu?

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Adana’nın Kozan ilçesine bağlı Kabaktepe köyünde doğdu; Daily Sabah da doğum yerini Kozan olarak verir.

Remzi Oğuz Arık nasıl öldü?

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 3 Nisan 1954’te Adana’dan Ankara’ya giden uçağın havada infilak etmesiyle öldü.

Remzi Oğuz Arık’ın kabri nerede?

TDV’ye göre Ankara’daki Asrî Mezarlık’ın şehitliğinde; Daily Sabah Cebeci Askerî Mezarlığı diyor.

Coğrafyadan Vatana kimin kitabı?

Remzi Oğuz Arık’ın; ölümünden sonra 1956’da yayımlandı.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?