İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Hatip, Yedi Bilge’den biri · MÖ 6. yüzyıl

Prieneli Bias

Aydın / Söke

Prieneli Bias (MÖ 6. yüzyıl), bugünkü Söke’deki Priene’de doğan hatip ve bilgedir; Yedi Bilge’den sayıldı, “İnsanların çoğu kötüdür” sözüyle anılır.

Hayatı

Prieneli Bias, Diogenes Laertios’un Ünlü Filozofların Yaşamları adlı eserine göre Teutames’in oğludur ve Priene’de doğmuştur. Priene’nin kalıntıları bugün Söke ilçesinin Güllübahçe mahallesindedir. Smith’in Yunan ve Roma Biyografi ve Mitoloji Sözlüğü, şair Hipponaks’ın ondan söz etmesine dayanarak Bias’ın MÖ 6. yüzyılın ortasında zaten tanındığını yazar; Diogenes’in Loeb çevirisi onu yaklaşık MÖ 570’e yerleştirir.

Prieneli Bias kimdir?

Bias, antik Yunan geleneğindeki Yedi Bilge’den biridir. İngilizce Vikipedi’ye göre Platon ve Diogenes Laertios onu bu listede sayar; öteki bilgelerin çoğundan farklı olarak bir devlet adamı değil, bir hatip ve savunucuydu ve haksızlığa uğrayanlara karşılıksız hukuki yardım verdi. Diogenes, Satyros’a dayanarak onu Yedi Bilge’nin başına koyar.

Priene’deki işleri

  • Messeneli kızlar: Diogenes, Phanodikos’a dayanarak Bias’ın korsanların kaçırdığı Messeneli kızları fidyeyle kurtardığını, kendi kızları gibi büyüttüğünü, çeyizlerini verip ailelerine geri gönderdiğini yazar.
  • Bilgelik üçayağı: Aynı kaynağa göre en bilge kişiye verilmek istenen üçayağı geri çevirip Apollon’un bilge olduğunu söyledi; Phanodikos üçayağın Thebai’de Herakles’e adandığını aktarır.
  • Alyattes kuşatması: Diogenes’e göre Lidya kralı Alyattes Priene’yi kuşattığında Bias iki katırı besleyip düşman kampına saldı; ardından üstü buğdayla örtülü kum yığınlarını gösterdi ve kral barış yaptı.
  • İonyalılara öneri: Vikipedi’ye göre Herodot, Bias’ın Pers saldırılarından kaçmak için İonyalıların Sardinya’da tek bir kentte birleşmesini önerdiğini aktarır.

Ölümü

Diogenes Laertios’a göre Bias çok yaşlıyken bir müvekkilini mahkemede savundu; konuşmasını bitirince başını torununun omzuna dayadı. Mahkeme müvekkili lehine karar verdiğinde onun torununun kollarında öldüğü anlaşıldı. Prieneliler ona Teutameion adlı bir kutsal alan adadı. Smith Sözlüğü de mahkemede bir dostunun davasını kazandıktan sonra öldüğünü yazar.

Sözleri

Diogenes’e göre en bilinen sözü “İnsanların çoğu kötüdür”dür. Aynı kaynak ona şu öğütleri de atfeder: kötüye gidişe soylulukla katlanmak en zor şeydir; amacına zorla değil ikna ederek ulaş; bilgeliği yaşam azığı edin, çünkü o öteki varlıklardan daha sağlamdır.

Priene bugün

Bias’ın kentinin kalıntıları için Priene sayfası hazır.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Baba adı: Diogenes’in çevirisi Teutames, İngilizce Vikipedi Teautames yazıyor.
  • Tarihlendirme: Diogenes’in Loeb çevirisi yaklaşık MÖ 570 veriyor; Smith Sözlüğü yalnızca 6. yüzyıl ortasında tanındığını söylüyor; Vikipedi bilgi kutusu MÖ 7. yüzyılı gösterirken metinde kesin tarihlerin belirsiz olduğunu yazıyor.
  • Ailesi: Diogenes bazılarının onu varlıklı bir aileden saydığını, Duris’in ise ırgat olduğunu yazdığını aktarıyor.

Bilmediklerimiz

  • Bias hangi yıl doğdu ve öldü?
  • Teutameion denen kutsal alan Priene’nin neresindeydi?
  • Herodot’un aktardığı Sardinya önerisi hangi yıl yapıldı?

Prieneli Bias Hakkında Sık Sorulanlar

Prieneli Bias kimdir?

MÖ 6. yüzyılda Priene’de yaşamış hatip ve bilgedir. Antik gelenekte Yedi Bilge’den biri sayılır.

Bias nereli, nerede doğdu?

Diogenes Laertios ve Smith Sözlüğü’ne göre Priene’de doğdu. Priene bugün Aydın’ın Söke ilçesindedir.

Bias’ın en bilinen sözü nedir?

Diogenes Laertios’a göre “İnsanların çoğu kötüdür.”

Bias nasıl öldü?

Diogenes’e göre çok yaşlıyken bir davayı savunduktan sonra mahkemede, torununun kollarında öldü.

Bias neden Yedi Bilge’den sayılır?

Platon ve Diogenes Laertios onu bu listede anar; Satyros onu bilgelerin başına koyar.

Söke'nin Değerleri

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?