İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Romancı, öykücü · 1914 – 1970 · 1914 – 1970

Orhan Kemal

Adana / Ceyhan

Orhan Kemal (1914–1970), Ceyhan doğumlu romancı ve öykücü; Bereketli Topraklar Üzerinde ve 72. Koğuş gibi eserleriyle Çukurova emekçilerini yazdı.

Hayatı

Orhan Kemal, 15 Eylül 1914’te Ceyhan’da doğan, asıl adı Mehmet Raşit olan romancı, öykücü ve oyun yazarıdır. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü’ne (TEİS) göre gençlik yıllarını Adana’da işçi ve kâtip olarak geçirdi, 1950’de İstanbul’a taşındı ve 1970’te Sofya’da öldü. Eserlerinde Çukurova’nın fabrika ve tarla emekçilerini anlattı.

Orhan Kemal kimdir?

Orhan Kemal, 20. yüzyıl Türk edebiyatında toplumcu gerçekçi çizginin önde gelen yazarlarındandır. Ceyhan’da doğdu, Adana’nın pamuk fabrikalarında çalıştı ve bu deneyimi Bereketli Topraklar Üzerinde, Cemile ve Murtaza gibi romanlara taşıdı. TEİS onu romancı, hikâyeci, oyun yazarı ve senarist olarak tanımlar; Vikipedi’ye göre asıl adı Mehmet Reşit Öğütçü’dür.

Adana yılları

TEİS’e göre 1932’de Adana’ya döndü, 1935’te bir fabrikada kâtip olarak çalıştı; kâtiplik dışında amele, hamal ve ambar memuru olarak da çalıştığı kaydedilir. Vikipedi, Adana’da bir pamuk fabrikasında işçi, dokumacı ve kâtip olarak çalıştığını yazar. Babası Abdülkadir Kemali Bey milletvekili ve bakan olarak görev yapmış bir siyasetçiydi (Vikipedi).

Bursa Cezaevi ve Nâzım Hikmet

Vikipedi’ye göre 1938’de beş yıl hapis cezasına çarptırıldı; Bursa Cezaevi’nde Nâzım Hikmet’le aynı koğuşta kaldı. TEİS, Nâzım Hikmet’ten burada Fransızca, politika, felsefe ve edebiyat dersleri aldığını yazar. Vikipedi’ye göre Nâzım Hikmet’in etkisiyle şiirden öyküye geçti. 1943’te tahliye edilip Adana’ya döndü.

Eserleri

TEİS’in verdiği listeye göre başlıca eserleri şunlardır: Ekmek Kavgası (1949, hikâye), Baba Evi (1949, roman), Avare Yıllar (1950, roman), Sarhoşlar (1951, hikâye), Cemile (1952, roman), Murtaza (1952, roman), Bereketli Topraklar Üzerinde (1954, roman) ve 72. Koğuş (1954, hikâye). Vikipedi’ye göre 72. Koğuş iki kez sinemaya uyarlandı, son uyarlama 2011’de yapıldı; Hanımın Çiftliği de televizyon dizisine dönüştü.

İstanbul yılları ve ölümü

TEİS’e göre 1950’de İstanbul’a yerleşti. Vikipedi, İstanbul’da işçi ve sonra Verem Savaş Derneği’nde kâtip olarak çalıştığını yazar. Bulgar Yazarlar Birliği’nin davetlisi olarak gittiği Sofya’da 1970’te öldü ve Vikipedi’ye göre İstanbul’da Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.

Bugün

Vikipedi’ye göre 1972’den beri onun adına Orhan Kemal Roman Ödülü veriliyor; İstanbul Cihangir’deki eski evi Orhan Kemal Edebiyat Müzesi olarak kullanılıyor. Adana’daki anma ya da müze çalışmalarını bu derlemede doğrulamadık.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Ölüm tarihi: TEİS 4 Haziran 1970, Vikipedi 2 Haziran 1970 diyor.
  • Asıl adı: TEİS “Mehmet Raşit”, Vikipedi “Mehmet Reşit Öğütçü”, Biyografiler.com “Mehmet Raşit Öğütçü” yazıyor.
  • İstanbul’a taşınma: TEİS 1950, Vikipedi ve Biyografiler.com 1951 veriyor.
  • Ölüm tarihi ikinci kez: Biyografiler.com da Vikipedi gibi 2 Haziran 1970 diyor; TEİS’teki 4 Haziran tek kalıyor.

Kaynaklar

1. Mehmet Narlı, “Orhan Kemal (Mehmet Raşit)”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (TEİS), yayın 16.03.2019, güncelleme 09.11.2020 https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/orhan-kemal — Doğum tarihi ve yeri (15 Eylül 1914, Adana/Ceyhan), gerçek adı, Adana yılları, eserler ve yılları, Sofya’da ölümü.
2. Vikipedi (İngilizce), “Orhan Kemal” (Ekim 2026’da okundu) https://en.wikipedia.org/wiki/Orhan_Kemal — Doğum yeri Ceyhan, ölüm tarihi 2 Haziran 1970, defin yeri Zincirlikuyu, Orhan Kemal Roman Ödülü ve Cihangir’deki müze.
3. Biyografiler.com, “Orhan Kemal kimdir?” (Ekim 2026’da okundu) https://www.biyografiler.com/kimdir/orhan-kemal — Doğum yeri Ceyhan (Adana), gerçek adı Mehmet Raşit Öğütçü, 2 Haziran 1970 ölüm tarihi, Zincirlikuyu defni, 1951’de İstanbul’a yerleşme, eser listesi.

Orhan Kemal Hakkında Sık Sorulanlar

Orhan Kemal kimdir?

Orhan Kemal, 1914’te Ceyhan’da doğan, Çukurova emekçilerini anlatan romanlarıyla tanınan romancı ve öykücüdür.

Orhan Kemal nereli, nerede doğdu?

TEİS ve Vikipedi’ye göre Adana’nın Ceyhan ilçesinde doğdu.

Orhan Kemal’in gerçek adı ne?

TEİS’e göre Mehmet Raşit; Vikipedi Mehmet Reşit Öğütçü olarak verir.

Orhan Kemal’in kabri nerede?

Vikipedi’ye göre İstanbul’da Zincirlikuyu Mezarlığı’nda.

Orhan Kemal’in en bilinen eserleri hangileri?

Bereketli Topraklar Üzerinde, Murtaza, Cemile, Baba Evi ve 72. Koğuş başlıcalarıdır.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?