Nehcî Seyyid Mustafa Dede

Nehcî Seyyid Mustafa Dede, 1616'da Besni'de doğmuş divan şairi ve mutasavvıftır. Nakîbüleşraflık ve müderrislik yaptıktan sonra Halvetîliğin Cihangirî koluna girdi. Mürettep bir Dîvân ile şeyhinin hayatını anlatan mensur bir eser bıraktı; 1680 civarında öldüğü tahmin edilir.

Hayatı

Nehcî Seyyid Mustafa Dede kimdir?

Nehcî Seyyid Mustafa Dede, 17. yüzyılda yaşamış, Besni doğumlu bir divan şairi ve Halvetî mutasavvıfıdır. Kaynaklarda "el-Behesnî" nisbesiyle anılır. Adıyaman'dan çıkmış ve eserleri günümüze ulaşmış klasik Türk şairlerinin en bilinenlerindendir.

Doğumu ve ailesi

TEİS'teki maddeye göre 27 Ağustos 1616'da (Hicrî 14 Şaban 1025, Berat gecesi) Besni'de doğdu. Seyyid Himmet'in oğludur ve seyyid bir aileden gelir; tam adı kaynaklarda Hüseynî ve Halvetî nisbeleriyle birlikte verilir.

Eğitimi ve kariyeri

Uzun bir medrese eğitimi gördü. 1645'te nakîbüleşraflık görevi üstlendiği, 1649'da İstanbul'a giderek mülazemet aldığı ve müderrislik yaptığı kaydedilir. 1652'de tasavvuf yoluna girerek Halvetîliğin Cihangirî koluna intisap etti.

Eserleri

Nehcî'nin iki eseri bilinir. Birincisi mürettep Dîvân'ıdır; içinde kasideler, terci-bendler, uzun kıt'alar, üç yüzü aşkın gazel ve yüzü aşkın rubai bulunur. İkincisi, şeyhi Hasan Burhâneddin Cihangirî'nin hayatını ve menkıbelerini anlatan, Tuhfetü's-Sâlikîn ve Hedîyetü'l-Mütereşşidîn adlı mensur eserdir. Hakkındaki en kapsamlı çalışma Üzeyir Aslan'ın doktora tezidir.

Adıyaman için önemi

Nehcî, Besni'nin Osmanlı döneminde bir ilim ve tasavvuf merkezi olduğunu gösteren adlardandır. Doğum yerini açıkça bildiren eserleri sayesinde Adıyaman doğumlu klasik şairler arasında en sağlam belgelenmiş isimlerden biridir.

Son yılları

Ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir; madde yazarı 1680 (1091) civarında öldüğünü tahmin eder.