Hayatı
Muzaffer Şerif Başoğlu, İngilizce Vikipedi’nin bilgi kutusuna göre 29 Temmuz 1906’da İzmir’in Ödemiş ilçesinde doğmuş, dünyada Muzafer Sherif adıyla tanınan bir sosyal psikologdur. Grup normları ve gruplar arası çatışma üzerine deneyleri, sosyal psikoloji ders kitaplarında bugün de anlatılır.
Muzafer Sherif kimdir?
Vikipedi’ye göre Sherif, beş çocuklu varlıklı bir ailenin ikinci çocuğuydu ve ilkokulu altı yıl boyunca Ödemiş’te okudu. Sözcü’nün 16 Ekim 2018 tarihli yazısı da onu “Ödemişli varlıklı ailenin çocuğu” diye tanıtır. Ödemiş Belediyesi Yıldız Kent Arşivi ve Müzesi, 2013’te onun hakkında “Ödemişli Muzaffer Şerif (Başoğlu)” başlıklı bir kitap yayımladı; bu kitap Özden Turgut’un 2023 tarihli ders kitabı bölümünde kaynak olarak geçer.
Eğitim yılları
Vikipedi’ye göre 1926’da İzmir Amerikan Koleji’nden (International College) mezun oldu, 1928’de İstanbul Üniversitesi’nde yüksek lisansını tamamladı. Ardından Harvard Üniversitesi’nde Gordon Allport’un öğrencisi oldu. Aslıtürk ve Cherry’nin Carleton Üniversitesi yayınına göre 1932’de Almanya’da Wolfgang Köhler’in derslerine katıldı. Doktorasını 1935’te Columbia Üniversitesi’nde Gardner Murphy’nin yanında bitirdi; tezi 1936’da The Psychology of Social Norms adıyla kitaplaştı.
Otokinetik deneyler
Vikipedi, tez deneylerinin “otokinetik etki” çalışmaları olarak bilindiğini yazar: Karanlık bir odada sabit bir ışığın ne kadar hareket ettiğini tahmin eden katılımcılar, grup içinde ortak bir tahmine yaklaştı ve bir hafta sonra tek başlarına sınandıklarında da bu grup normunu korudu. Sherif bunu toplumsal normların içselleştirilmesi diye yorumladı.
Ankara ve gözaltı
Vikipedi’ye göre 1935’ten sonra Ankara Üniversitesi’nde ders verdi. Sözcü, 1939’da Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde psikoloji bölümünün kuruluşunda yer aldığını yazar. 1000Kitap’a göre 1943 tarihli Irk Psikolojisi kitabında ırk üstünlüğü görüşlerini eleştirdi. Vikipedi, 1944’te kısa süre gözaltına alındığını; Aslıtürk ve Cherry ise dört ay tutuklu kaldığını ve Amerikalı meslektaşlarının desteğiyle serbest bırakıldığını belirtir.
Amerika Birleşik Devletleri
Vikipedi’ye göre 1945’te ABD’ye kalıcı olarak döndü ve Carolyn Wood ile evlendi. 1947’de Hadley Cantril’le The Psychology of Ego Involvements’ı yayımladı, 1949’da Oklahoma Üniversitesi’ne geçti ve 1952’de orada Grup İlişkileri Enstitüsü’nü kurdu. 1954’teki Robbers Cave deneyinde yaklaşık 11 yaşındaki 22 çocuk iki gruba ayrıldı; gruplar arasındaki gerilim, iki grubun ancak birlikte ulaşabileceği “üst amaçlar”la azaldı. Bu çalışma, Carolyn Wood Sherif’le geliştirilen gerçekçi çatışma kuramının temeli sayılır. Vikipedi, deneyin son yıllarda etik açıdan da tartışıldığını not eder. 1966’da Pennsylvania Eyalet Üniversitesi’ne geçti, 1967’de Guggenheim bursu aldı. 16 Ekim 1988’de Alaska’nın Fairbanks kentinde kalp krizinden öldü.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Doğum yeri: Vikipedi bilgi kutusu ve 1000Kitap Ödemiş diyor; Aslıtürk ve Cherry’nin yazısı yalnızca “İzmir” yazıyor. Vikipedi’nin metin kısmı doğum yerini açıkça söylemiyor, yalnızca ilkokulu Ödemiş’te okuduğunu belirtiyor.
- Doğum yılı: Kaynakların çoğu 1906 veriyor; Routledge’ın 2015 tarihli derleme kitabının tanıtımı 1905 yazıyor.
- Tutukluluk süresi: Vikipedi “kısa süre” diyor; Aslıtürk ve Cherry dört ay, 1000Kitap 1944’te tutuklanıp 1945’te serbest bırakıldığını yazıyor.
Bilmediklerimiz
- Ödemiş’in hangi mahallesinde doğdu?
- Ödemiş Belediyesi’nin 2013 tarihli kitabı doğum yeri hakkında hangi belgelere dayanıyor?
- Ailesi Ödemiş’ten İzmir’e ne zaman taşındı?
Muzafer Şerif Hakkında Sık Sorulanlar
Muzafer Sherif kimdir?
1906–1988 yılları arasında yaşamış sosyal psikologdur. Otokinetik etki deneyleri ve 1954’teki Robbers Cave deneyiyle grup normları ile gruplar arası çatışma üzerine çalıştı.
Muzafer Sherif nereli, nerede doğdu?
İngilizce Vikipedi’nin bilgi kutusuna ve 1000Kitap’a göre 29 Temmuz 1906’da İzmir’in Ödemiş ilçesinde doğdu. Bazı akademik yazılar yalnızca “İzmir” diyor.
Türkçe adı neydi?
Doğum adı Muzaffer Şerif Başoğlu’dur; ABD’de Muzafer Sherif adını kullandı.
Robbers Cave deneyi nedir?
1954’te Oklahoma’da yaklaşık 22 çocukla yapılan deneydir; iki grup arasındaki çatışmanın ortak üst amaçlarla azaldığını gösterdi.
Ne zaman ve nerede öldü?
16 Ekim 1988’de Alaska’nın Fairbanks kentinde öldü.
Ödemiş'in Değerleri
Tümünü görKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.