İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Hikâyeci, romancı, diplomat · 1884 – 1952 · 1884 – 1952

Memduh Şevket Esendal

Tekirdağ / Çorlu

Memduh Şevket Esendal, TDV’ye göre 1884’te Çorlu’da doğan; Ayaşlı ve Kiracıları’nın yazarı, Bakü, Tahran ve Kabil’de elçilik yapmış hikâyecidir.

Hayatı

Memduh Şevket Esendal, İsmail Çetişli’nin TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki maddesine göre 28 Mart 1884’te Çorlu’da doğmuş hikâyeci, romancı ve diplomattır. Göttingen Üniversitesi Türkoloji Semineri’nde Rahel Hutgens’in hazırladığı biyografi metni de onu Çorlu’da doğmuş olarak tanıtır, ancak tarihi “muhtemelen” kaydıyla 29 Mart 1883 olarak verir. Çorlu bugün Tekirdağ iline bağlı bir ilçedir.

Memduh Şevket Esendal kimdir?

TDV, Esendal’ı modern Türk hikâyeciliğinin önemli yazarları arasında sayar. Yazı hayatının yanında uzun yıllar devlet görevinde bulundu: Bakü, Tahran ve Kabil’de elçilik yaptı, iki dönem milletvekili oldu. TDV, onun dilini somut olana yönelen bir anlatım olarak niteler ve bunu “Esendal mücerredin değil müşahhasın dili peşindedir” cümlesiyle özetler.

Çorlu’dan devlet hizmetine

TDV’ye göre düzenli bir okul eğitimi görmedi, kendi kendini yetiştirdi. Hutgens, üç kardeşin ikincisi olduğunu yazar. Bir süre çiftçilik yaptıktan sonra Reji Muhafaza Müdürlüğü’nde çalıştı. TDV’ye göre genç yaşta İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne katıldı, esnaf cemiyeti temsilciliği ve Anadolu vilayetleri müfettişliği gibi görevlerde bulundu. İstanbul’un işgalinden sonra İtalya’ya geçti, ardından Ankara’ya dönerek Millî Mücadele’ye katıldı.

Elçilik ve milletvekilliği

TDV’nin verdiği tarihlere göre Bakü’de 1920–1924, Tahran’da 1925–1930 ve Kabil’de 1933–1941 arasında elçi olarak görev yaptı. TDV, mesleki temsil konusundaki görüşlerinin dönemin tek parti yönetimiyle örtüşmediğini ve bu yüzden sık sık yurt dışı görevlerine gönderildiğini yazar. Elazığ (1931–1933) ve Bilecik (1941–1950) milletvekilliği yaptı; 1942–1945 arasında Cumhuriyet Halk Partisi genel sekreteriydi.

Hikâyeleri ve romanları

TDV’ye göre Ayaşlı ve Kiracıları romanı 1934’te Vakit gazetesinde tefrika edildi. Hikâyeleri Birinci Kitap ve İkinci Kitap adlarıyla 1946’da yayımlandı; Otlakçı 1958’de, Veysel Çavuş 1984’te çıktı. Vassaf Bey (1983) ve Miras (1988) romanları ölümünden sonra kitaplaştı. KÜRE Ansiklopedi’deki listede Temiz Sevgiler (1965), Kızıma Mektuplar (2001) ve Oğullarıma Mektuplar (2003) gibi sonraki yayınlar da yer alır. TDV, son dönem hikâyelerinin çoğu zaman girişsiz başladığını ve kesin bir sonuca bağlanmadan bittiğini belirtir.

Ölümü

TDV’ye göre 17 Mayıs 1952’de Ankara’da öldü. Hutgens, ölümün 16’yı 17 Mayıs’a bağlayan gece, çalışma masasında beyin kanamasıyla gerçekleştiğini yazar.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Doğum tarihi: TDV 28 Mart 1884, Hutgens “muhtemelen” 29 Mart 1883 der; gün ve yıl farklıdır.
  • Doğum yerinin kesinliği: TDV Çorlu’yu kesin olarak verir; Hutgens “muhtemelen” kaydını hem tarih hem yer için kullanır.
  • Bağımsızlık: KÜRE Ansiklopedi’deki madde TDV ile aynı yazara aittir; bu yüzden doğum yeri için ayrı bir kaynak saymadık.

Bilmediklerimiz

  • Çorlu’da hangi mahallede doğdu?
  • Doğum yılı için 1883 mü, 1884 mü belgeyle doğrulanabilir?
  • Çiftçilik yaptığı yıllarda Çorlu’da mı yaşadı?
  • Hikâyelerinde Çorlu ve çevresi geçiyor mu?

Memduh Şevket Esendal Hakkında Sık Sorulanlar

Memduh Şevket Esendal kimdir?

Hikâyeci, romancı ve diplomattır; TDV onu modern Türk hikâyeciliğinin önemli yazarları arasında sayar. Bakü, Tahran ve Kabil’de elçilik yaptı.

Memduh Şevket Esendal nereli, nerede doğdu?

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 28 Mart 1884’te Tekirdağ’ın Çorlu ilçesinde doğdu; Göttingen Üniversitesi’ndeki biyografi metni de Çorlu’yu verir, tarihi “muhtemelen” 29 Mart 1883 olarak yazar.

Esendal’ın bilinen eserleri hangileridir?

TDV’ye göre Ayaşlı ve Kiracıları (1934 tefrika), Vassaf Bey (1983), Miras (1988) romanları ile Hikâyeler (1946), Otlakçı (1958) ve Veysel Çavuş (1984) kitapları.

Esendal hangi görevlerde bulundu?

TDV’ye göre Bakü, Tahran ve Kabil elçilikleri, Elazığ ve Bilecik milletvekilliği ile 1942–1945 arasında CHP genel sekreterliği yaptı.

Esendal ne zaman öldü?

TDV’ye göre 17 Mayıs 1952’de Ankara’da öldü.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?