İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Astronom, matematikçi · y. MÖ 390 – y. MÖ 338

Knidoslu Eudoksos

Muğla / Datça

Knidoslu Eudoksos (y. MÖ 390–338), Datça yarımadasındaki Knidos’ta doğan matematikçi ve astronomdur; gezegen hareketleri için ilk eş merkezli küreler modelini kurdu.

Hayatı

Knidoslu Eudoksos, Springer’in Biographical Encyclopedia of Astronomers’ına göre yaklaşık MÖ 390’da Knidos’ta doğmuş, yaklaşık MÖ 338’de yine orada ölmüş bir matematikçi ve astronomdur. Knidos bugün Datça yarımadasının ucundadır. Gezegen hareketlerini açıklayan eş merkezli küreler modeli ve tükenme yöntemiyle antik bilimin önde gelen adlarından sayılır.

Knidoslu Eudoksos kimdir?

Eudoksos, MÖ 4. yüzyılda yaşamış Knidos doğumlu bir matematikçi, astronom ve hekimdir. Britannica onu oran kuramını büyük ölçüde geliştiren, takımyıldızların tanımlanmasına ve gözlemsel astronomiye katkı yapan bir bilim insanı olarak anıyor. Öklid’in Elemanlar’ının oran kuramını anlatan 5. ve alan-hacim hesabını anlatan 12. kitaplarının onun çalışmalarına dayandığı kabul edilir.

Yetişmesi

Biographical Encyclopedia of Astronomers’a göre matematiği Taraslı Arkhytas’tan, hekimliği Lokroili Philistion’dan öğrendi. Atina’da Akademi’nin derslerini dinledi ama Akademi’ye katılmadı. Spektrum’un Matematik Sözlüğü, Platon’u kişisel olarak tanıdığını ve felsefesinde Anaksagoras etkisinin daha belirgin olduğunu yazıyor.

Mısır ve Kyzikos

Yaklaşık MÖ 366/365’te Sparta kralı Agesilaos’un mektubuyla Mısır’a gitti, Heliopolis’te bir yıldan fazla rahiplerle çalıştı. MÖ 363–357 civarında Kyzikos’ta bir okul kurdu; öğrencileri arasında Menaikhmos ve Deinostratos vardı. Güney İtalya ve Sicilya’da da gözlem yaptı. Ardından birçok öğrencisiyle Atina’ya döndü. Ansiklopediye göre 52 yaşında öldü.

Bilime katkıları

  • Eş merkezli küreler: Hızlar Üzerine adlı eserinde yedi gök cisminin hareketini Dünya merkezli iç içe kürelerle açıkladı.
  • Tükenme yöntemi: Alan ve hacim bulmak için geliştirdiği yöntem Öklid’in 12. kitabında yer alır.
  • Oran kuramı: Rasyonel ve irrasyonel büyüklüklere uygulanabilen kuramı Öklid’in 5. ve 6. kitaplarına temel oldu.
  • Phainomena: Betimleyici astronomi eseri, Aratos’un ünlü şiirinin dayanağıdır.
  • Takvim: Sekiz yıllık takvim döngüsü (Oktaeteris).

Knidos’la bağı

Ansiklopediye göre Knidos kenti MÖ 365–360 civarında bugünkü Datça yakınından yarımadanın ucundaki Tekir’e taşındı; Eudoksos’un doğduğu kent eski yerdeydi. Kalıntılar için Knidos sayfasına bakabilirsin.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Yaşam yılları: Biographical Encyclopedia of Astronomers y. MÖ 390–338, Britannica y. MÖ 395/390–342/337, Spektrum y. MÖ 400–350 veriyor.
  • Platon ile ilişkisi: Bir kaynak Akademi’ye katılmadığını vurguluyor, öteki Platon’u kişisel olarak tanıdığını yazıyor.

Bilmediklerimiz

  • Eudoksos hangi yıllarda yaşadı: MÖ 390–338 mi, 400–350 mi?
  • Eserlerinden hiçbiri tam olarak günümüze ulaştı mı?
  • Knidos’taki gözlem yeri biliniyor mu?

Knidoslu Eudoksos Hakkında Sık Sorulanlar

Knidoslu Eudoksos kimdir?

MÖ 4. yüzyılda yaşamış, eş merkezli küreler modelini ve tükenme yöntemini geliştiren Knidos doğumlu matematikçi ve astronomdur.

Eudoksos nereli, nerede doğdu?

Datça yarımadasındaki antik Knidos kentinde doğdu.

Eudoksos’un Öklid’le ilişkisi ne?

Öklid’in Elemanlar’ının 5. ve 12. kitaplarındaki oran kuramı ve tükenme yöntemi onun çalışmalarına dayanır.

Knidos bugün nerede?

Muğla’nın Datça ilçesinde, Yazıköy sınırlarında, yarımadanın batı ucunda.

Datça'nın Değerleri

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?