İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Stoacı filozof · y. MS 50/55 – y. 135

Hierapolisli Epiktetos

Denizli / Pamukkale

Epiktetos (y. MS 50/55–135), bugün Pamukkale ilçesinde kalan Hierapolis’te doğan Stoacı filozoftur; köleyken Musonius Rufus’u dinledi, Nikopolis’te okul açtı.

Hayatı

Epiktetos, Stanford Encyclopedia of Philosophy’deki Margaret Graver maddesine göre MS 50’li yıllarda Frigya’daki Hierapolis’te doğmuş, gençliğini Roma’da köle olarak geçirmiş Stoacı filozoftur. Hierapolis’in kalıntıları bugün Denizli’nin Pamukkale ilçesinde, travertenlerin hemen üstündedir. Kendisi bir şey yazmadı; öğrencisi Arrianos’un derlediği Söylevler ve Encheiridion (El Kitabı) onun derslerini bugüne taşıdı.

Hierapolisli Epiktetos kimdir?

Epiktetos, insanın gücünün yalnızca kendi yargılarına ve tercihlerine yettiğini, dış olayların ise denetimi dışında kaldığını öğreten bir Stoacı öğretmendir. Britannica bu öğretiyi şöyle özetler: insanın gerçekten kendisine ait olan tek şey iradesidir; aklına gelen düşüncelerden sorumlu değildir ama onları nasıl kullandığından sorumludur. Vikipedi’ye göre adı Yunanca “sonradan edinilmiş” anlamına gelen bir sözcükten türer.

Kölelik ve Roma yılları

Stanford Ansiklopedisi’ne göre Epiktetos, Nero’nun sarayında önemli bir yönetici olan azatlı Epaphroditos’un kölesiydi ve sonradan özgürlüğüne kavuştu; Roma’ya ne zaman geldiği bilinmiyor. Kölelik yıllarında Stoacı senatör Musonius Rufus’un derslerini izledi. Britannica, ömür boyu topal ve hastalıklı yaşadığını yazar; Stanford Ansiklopedisi bu topallığın kimi anlatımlarda romatizmaya, kimilerinde kölelik döneminde gördüğü kötü muameleye bağlandığını belirtir.

Nikopolis’teki okul

İmparator Domitianus filozofları Roma’dan sürünce Epiktetos Yunanistan’ın kuzeybatısındaki Epir bölgesinde, Nikopolis’e yerleşti ve orada kendi okulunu açtı. Stanford Ansiklopedisi’ne göre ölümüne kadar burada ders verdi ve yaklaşık 135’te öldü. Okulun en tanınmış öğrencisi tarihçi Arrianos’tur. Britannica’ya göre Söylevler’in dört kitabı günümüze ulaştı; Stanford Ansiklopedisi eserin aslında sekiz ya da daha fazla kitaptan oluştuğunu yazar. Encheiridion bu derslerin kısa bir özetidir.

Etkisi

Vikipedi’ye göre İmparator Marcus Aurelius (121–180) Epiktetos’u hiç görmemiş olsa da ona hayrandı ve Düşünceler’inde ondan alıntı yaptı. Encheiridion, Stoacı ahlakın en çok okunan özetlerinden biri olarak kaldı.

Hierapolis bugün

Doğduğu kentin kalıntıları ve travertenler Pamukkale Travertenleri ve Hierapolis Ören Yeri sayfasında, kentten çıkan buluntular Hierapolis Arkeoloji Müzesi sayfasında anlatılıyor.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Doğum yılı: Britannica MS 55, Stanford Ansiklopedisi 50’li yıllar, Vikipedi yaklaşık 50 veriyor; Vikipedi bu tarihin, filozofun 108’de kendini yaşlı diye anmasından çıkarıldığını yazıyor.
  • Doğum yeri: Stanford Ansiklopedisi Hierapolis’i kesin bir bilgi gibi verirken Britannica “muhtemelen”, Vikipedi “varsayılan” diye niteliyor.
  • Sürgün yılı: Stanford Ansiklopedisi Domitianus’un 89 tarihli fermanını, Britannica 90’ı, Vikipedi yaklaşık 93’ü veriyor.

Bilmediklerimiz

  • Epiktetos’un asıl adı neydi?
  • Hierapolis’ten Roma’ya hangi yaşta ve nasıl götürüldü?
  • Ne zaman ve nasıl azat edildi?
  • Söylevler’in kayıp dört kitabında neler vardı?

Hierapolisli Epiktetos Hakkında Sık Sorulanlar

Hierapolisli Epiktetos kimdir?

MS 1. ve 2. yüzyılda yaşamış Stoacı filozoftur. Gençliğinde Roma’da köleydi, sonra Nikopolis’te okul açtı; dersleri öğrencisi Arrianos’un Söylevler ve Encheiridion’u ile bize ulaştı.

Epiktetos nereli, nerede doğdu?

Stanford Ansiklopedisi ve Britannica’ya göre Frigya’daki Hierapolis’te doğdu. Hierapolis bugün Denizli’nin Pamukkale ilçesindedir; Britannica bu bilgiyi “muhtemelen” kaydıyla verir.

Epiktetos köle miydi?

Evet. Nero’nun sarayında görevli azatlı Epaphroditos’un kölesiydi, sonradan azat edildi.

Epiktetos’un kitabı var mı?

Kendisi yazmadı. Söylevler’in dört kitabı ve kısa Encheiridion, öğrencisi Arrianos’un derlemeleridir.

Epiktetos ne zaman öldü?

Stanford Ansiklopedisi ve Britannica’ya göre yaklaşık 135’te, Nikopolis’te.

Pamukkale'nin Değerleri

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?