İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Âşık, Kureyşan Ocağı dedesi · 1925 – 1985 · 1925 – 1985

Davut Sularî

Erzincan / Çayırlı

Davut Sularî, Erzincan’ın Çayırlı ilçesinde doğan, Kureyşan Ocağı’na mensup Alevi-Bektaşi âşığı ve dedesidir; deyişleri ve atışmalarıyla tanınır.

Hayatı

Davut Sularî, Mehmet Söylemez ile Ayşegül Dinç’in 2026’da Etnomüzikoloji Dergisi’nde yayımlanan çalışmasına göre 1925’te Erzincan’ın Çayırlı ilçesinde doğmuş Alevi-Bektaşi âşığı ve Kureyşan Ocağı dedesidir. Hasan Bektaş’ın 2021 tarihli makalesi de doğum yerini Çayırlı olarak verir; Erol Parlak’ın 2025 sempozyum bildirisi ise yeri, o dönemki idari bağlılığıyla, Tercan’a bağlı Çayırlı bucağı olarak anar.

Davut Sularî kimdir?

Söylemez ve Dinç’e göre asıl adı Davut Ağbaba’dır; birden fazla mahlas denedikten sonra Sularî’de karar kılmıştır. Bektaş, ailenin soyadının Ağbaba olduğunu ve Sularî mahlasının sonradan soyadı olarak alındığını yazar. Aynı makale onu “yakın tarihte yaşamış, en önemli Alevî-Bektaşî âşıklardan biri” olarak tanıtır. Mahlasın bir rüyaya bağlanan hikâyesi, Söylemez ve Dinç’in aktarımında kızı Edibe Sularî’nin anlatımına dayanır; bu anlatım bir aile rivayeti olarak kalır.

Aile ve yetişme

Bektaş’a göre babası Veli, annesi Rindî’dir. Aile aslen Tunceli’nin Nizamiye bucağına bağlı Kureyşânlılar köyündendir ve dedesi Mehmet Kaltık zamanında Çayırlı’ya yerleşmiştir. Bektaş, Sularî’nin ilkokulu üçüncü sınıfa kadar okuduğunu, tarikat bilgisini tasavvuf şairi olan dedesinden aldığını ve saz çalmaya da onun teşvikiyle başladığını belirtir. Söylemez ve Dinç ise çocukluk ve gençlik yıllarının Erzincan köylerinde, tarım takviminin, dinî ritimlerin ve mevsimlik törenlerin içinde geçtiğini yazar.

Âşıklık ve dedelik

İki makaleye göre Sularî, Kureyşan Ocağı’na mensup bir dede olarak cem erkânlarını yürütmüş, deyişleriyle bu inancı aktarmıştır. Bektaş, onun dedelik görevinden aldığı “uma” ile ve âşıklık yaparak geçindiğini, Konya Âşıklar Bayramı’na defalarca katıldığını ve Âşık Erbabî’yi yanında yetiştirdiğini kaydeder. Söylemez ve Dinç, atışma, karşılaşma ve deyişme gibi sözlü türlerde öne çıktığını belirtir; makaleye eklenen 13 Temmuz ve 14 Eylül 1953 tarihli iki Milliyet haberi, yazarlara göre bir radyo programıyla ilgilidir.

Şiir ve ezgileri

Bektaş, şiirlerini dört temada inceler: dinî, ladinî (dünyevi aşk ve güzellik), toplumcu ve bireyci. Ona göre dinî şiirlerinde Pir Sultan’a, ladinî şiirlerinde Karacaoğlan’a yakın bir söyleyiş görülür. Aynı makaleye göre şiirlerinin bir kısmı 2018’de Sadık Yalsızuçanlar tarafından kitap olarak yayımlanmıştır. Tülay Coşkun’un 2012 tarihli yüksek lisans tezi, TRT repertuarına girmemiş 11 eserini müzikal açıdan çözümler. Söylemez ve Dinç, Çayırlı çevresinde yaptıkları alan araştırmasında bazı türkülerinin hiç derlenmediğini ve bölgede hâlâ söylendiğini tespit eder; 1982’de Tercan’ın Kızılca köyünde kaydedilen ve ona ait olduğu söylenen bir türküden de söz eder.

Ölümü ve anılması

Bektaş’a göre Erzurum’da bir âşık kahvesinde sanatını icra ederken rahatsızlanmış ve 19 Ocak 1985’te Erzurum’da ölmüştür; mezarı Çayırlı’dadır. Parlak da Erzurum’daki bir fasıldan sonra rahatsızlandığını ve aynı gün öldüğünü yazar, fakat tarihi 27 Aralık 1985 olarak verir ve cenazenin Çayırlı’daki aile mezarlığına gömüldüğünü belirtir. 30 Ekim 2025 tarihli bir habere göre Kureyşan Ocağı ve Aşık Davut Sulari Sempozyumu, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nin ev sahipliğinde Erzincan’da toplanmıştır; bildiri kitapçığındaki açış konuşması doğumunun 100. yılını anar.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Doğum yılı: Söylemez ve Dinç ile Parlak 1925, Bektaş 1926 verir.
  • Doğum yerinin idari adı: Söylemez, Dinç ve Bektaş “Çayırlı ilçesi” der; Parlak aynı yeri doğum yılındaki durumuyla “Tercan’a bağlı Çayırlı bucağı” olarak anar.
  • Ölüm tarihi: Bektaş 19 Ocak 1985, Parlak 27 Aralık 1985 verir; iki kaynak da Erzurum’daki bir âşık meclisinden sonra rahatsızlandığını yazar.
  • “Sümmani” mahlaslı metinler: Söylemez ve Dinç, 14.10.1939 tarihli Erzincan Köy Eğitmenleri Yetiştirme Kursu notlarındaki “Sümmani” mahlaslı metinlerin Sularî’ye ait olabileceğini öne sürer; bu bir yorumdur ve Sularî 1925 doğumluysa o tarihte 14 yaşındadır.

Bilmediklerimiz

  • Doğduğu köy ya da mahalle Çayırlı’nın neresidir?
  • 1985’teki ölümü ocak ayında mı, aralık ayında mı gerçekleşti?
  • 1953’teki radyo programında hangi eserlerini okudu?
  • Derlenmemiş türkülerinin kaçı bugün kayıt altına alınabilir?

Davut Sularî Hakkında Sık Sorulanlar

Davut Sularî kimdir?

Asıl adı Davut Ağbaba olan, Kureyşan Ocağı’na mensup Alevi-Bektaşi âşığı ve dedesidir; deyişleri ve atışmalarıyla tanınır.

Davut Sularî nerede doğdu?

Söylemez ve Dinç ile Bektaş’a göre Erzincan’ın Çayırlı ilçesinde doğdu; Parlak yeri o dönemki adıyla Tercan’a bağlı Çayırlı bucağı olarak verir.

Davut Sularî hangi yıl doğdu?

Söylemez ve Dinç ile Parlak 1925, Bektaş 1926 yılını verir.

Davut Sularî ne zaman öldü ve nereye gömüldü?

Bektaş 19 Ocak 1985, Parlak 27 Aralık 1985 tarihini verir; iki kaynağa göre de Erzurum’da rahatsızlanıp öldü ve Çayırlı’da toprağa verildi.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?