İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Düşünür, yazar, çevirmen · 12 Aralık 1916 – 1987

Cemil Meriç

Hatay / Reyhanlı

Cemil Meriç (1916–1987), Bu Ülke ve Umrandan Uygarlığa’nın yazarı düşünür ve çevirmen; Reyhanlı’da doğdu, İstanbul’da Karacaahmet’te yatıyor.

Hayatı

Cemil Meriç, 12 Aralık 1916’da bugün Reyhanlı olan Reyhaniye’de doğdu. Balzac ve Victor Hugo çevirileri, Hind Edebiyatı, Bu Ülke ve Umrandan Uygarlığa gibi deneme ve incelemeleriyle tanındı. Doğduğu ev bugün Cemil Meriç Kültür Evi olarak düzenlendi. 1955’ten sonra görme yetisini tamamen kaybetti; 13 Haziran 1987’de İstanbul’da öldü ve Karacaahmet Mezarlığı’na gömüldü.

Cemil Meriç kimdir?

Cemil Meriç (1916–1987), Bu Ülke ve Umrandan Uygarlığa’nın yazarı düşünür ve çevirmen; Reyhanlı’da doğdu, İstanbul’da Karacaahmet’te yatıyor.

Gençliği ve eğitimi

Asıl adı Hüseyin Cemil’dir; 12 Aralık 1916’da Reyhaniye’de (bugünkü Reyhanlı) doğdu. Ailesi Balkan Savaşları sırasında, 1912’de Meriç nehri yakınlarındaki Dimetoka’dan Antakya’ya göç etmişti; babası Mahmud Niyazi Bey hâkimdi. 1923’te Reyhaniye Rüşdiyesi’ne başladı, 1928’de Antakya Sultânîsi’ne (Lycée d’Antioche) geçti. 23 Eylül 1933’te Antakya’da çıkan Yeni Gün gazetesinde “Geç Kalmış Bir Muhasebe” yazısıyla yayın hayatına başladı. 1935’te Fransız mandası döneminde hocalarıyla yaşadığı anlaşmazlık nedeniyle bitirme sınavlarına on beş gün kala liseden ayrılmak zorunda kaldı. 1936’da İstanbul’da Pertevniyal Lisesi’nin on ikinci sınıfına devam etti; Nâzım Hikmet ve Kerim Sadi gibi aydınlarla tanıştı; Mayıs 1936’da Antakya’ya dönerek liseyi Antakya Sultânîsi’nde tamamladı. 1936–1939 arasında İskenderun’a bağlı bir köy okulunda öğretmenlik, İskenderun Tercüme Bürosu’nda başkan yardımcılığı, kısa süreli nahiye müdürlüğü ve kâtiplik yaptı.

Çalışmaları

Nisan 1939’da gözaltına alınıp Antakya’da Hatay hükümetini devirmeye teşebbüsle suçlanarak idam talebiyle yargılandı ve beraat etti. 1940–1942’de İstanbul’da Yabancı Diller Yüksek Okulu’na devam etti ve Haziran 1942’de mezun oldu. 1942–1945 arasında Elazığ Lisesi’nde Fransızca öğretmenliği yaptı. 1943’te ilk kitabı olan Balzac çevirisi Altın Gözlü Kız yayımlandı. Aralık 1946’da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde Fransızca okutmanı oldu; bu görevi 1974’teki emekliliğine kadar sürdürdü. 1951’de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ne doktora öğrencisi olarak kaydoldu; 1952–1954 arasında Işık Lisesi’nde de Fransızca öğretti. 1954’teki göz ameliyatları ve 1955’te Paris’teki Quinze-Vingts Hastanesi’nde yapılan ameliyatlar başarısız oldu; görme yetisini tamamen kaybetti. 1963’te yaklaşık yirmi yıl sürecek günlüklerini (Jurnal) tutmaya başladı.

Son yılları

1964’te ilk telif kitabı Hind Edebiyatı yayımlandı. 1974’te olgunluk dönemi eserlerinin ilki sayılan Bu Ülke ile Umrandan Uygarlığa yayımlandı. Türkiye Millî Kültür Vakfı (1974, 1980), Türkiye Yazarlar Birliği (1981) ve Kayseri Sanatçılar Derneği (1982) tarafından ödüllendirildi. 1984’te beyin kanaması geçirerek felç oldu. 13 Haziran 1987’de İstanbul’da vefat etti; Karacaahmet Mezarlığı’na, eşi Fevziye Menteşeoğlu’nun yanına defnedildi. 2004’te Üsküdar Belediyesi’nin açtığı kültür merkezine adı verildi. Reyhanlı’da doğduğu ev 2014’te müzeye dönüştürüldü. 2015’te Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü.

Eserleri

  • Altın Gözlü Kız (Balzac’tan çeviri, 1943)
  • Hernani (Victor Hugo’dan çeviri, 1956)
  • Hind Edebiyatı (1964; genişletilmiş 2. baskı Bir Dünyanın Eşiğinde, 1976)
  • Saint-Simon: İlk Sosyolog-İlk Sosyalist (1967)
  • Bu Ülke (1974)
  • Umrandan Uygarlığa (1974)
  • Mağaradakiler (1978)
  • Kırk Ambar (1980)
  • Bir Facianın Hikâyesi (1981)
  • Işık Doğudan Gelir (1984)
  • Kültürden İrfana (1985)
  • Jurnal I-II (1992–1993, ölümünden sonra)
  • Sosyoloji Notları ve Konferanslar (1993, haz. Ümit Meriç)

Ödülleri

  • Türkiye Millî Kültür Vakfı ödülü (1974)
  • Türkiye Millî Kültür Vakfı ödülü (1980)
  • Türkiye Yazarlar Birliği, Yılın Yazarı (1981)
  • Kayseri Sanatçılar Derneği ödülü (1982)
  • Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü (2015, ölümünden sonra)

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Yükseköğrenim: TDV İA, Yabancı Diller Yüksek Okulu’ndan Haziran 1942’de mezun olduğunu yazar; TRT Haber ise 1944’te İstanbul Üniversitesi Fransız Filolojisi Bölümü’nden mezun olduğunu belirtir.
  • Ödül yılları: TDV İA ve TRT Haber Türkiye Millî Kültür Vakfı ödülünü 1980 (TRT’ye göre Kırk Ambar ile) verir; Türk Edebiyatı sitesi Kırk Ambar ödülünü 1983, Umrandan Uygarlığa ödülünü 1974 olarak gösterir.
  • Yılın Yazarı ödülünü TDV İA ve TRT Haber Türkiye Yazarlar Birliği’ne (1981), Türk Edebiyatı sitesi “Ankara Yazarlar Derneği”ne bağlar.

Cemil Meriç Hakkında Sık Sorulanlar

Cemil Meriç kimdir?

Cemil Meriç (1916–1987), Bu Ülke ve Umrandan Uygarlığa’nın yazarı düşünür ve çevirmen; Reyhanlı’da doğdu, İstanbul’da Karacaahmet’te yatıyor.

Cemil Meriç nereli?

Kaynaklara göre doğum yeri: Reyhaniye (bugünkü Reyhanlı), Hatay.

Cemil Meriç ne zaman öldü?

13 Haziran 1987, İstanbul.

Cemil Meriç’in kabri nerede?

Karacaahmet Mezarlığı, Üsküdar, İstanbul.

Cemil Meriç’in doğduğu ev nerede?

Reyhanlı’dadır; kaynaklara göre müze ve kültür evi olarak düzenlendi.

Reyhanlı'nın Değerleri

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?