Hayatı
Abdurrahman Gürses, Naci Demirci’nin TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki 2020 tarihli maddesine göre 1909’da Hendek’e bağlı Soğuksu köyünde doğmuş kıraat âlimi ve imamdır. Mehmet Sait Temel’in İslam ve İhsan’daki 2021 tarihli yazısı da Hendek’in Soğuksu köyünü doğum yeri olarak verir. Soğuksu bugün Sakarya ilinin Hendek ilçesi sınırlarındadır.
Abdurrahman Gürses kimdir?
Abdurrahman Gürses, İstanbul’da uzun yıllar Beyazıt Camii imamlığı yapmış, ömrünün son yıllarında reîsülkurrâ, yani kıraat âlimlerinin başı olarak anılmış bir hâfız ve kıraat hocasıdır. Demirci’ye göre babası, uzun süre Soğuksu köyünün imamlığını yapan Hâfız Said Efendi’dir. Temel, nüfus kaydındaki doğum tarihinin 1 Temmuz 1325 olduğunu belirtir.
Hendek’te ve İstanbul’da öğrenim
TDV maddesine göre Gürses, on üç-on dört yaşlarında hâfız oldu. Hendek’te Abdurrauf Hoca’dan tâlim ve tecvid, Hendek Yenicami Medresesi’nde Ali Niyazi Konuk’tan sarf, nahiv ve fıkıh dersleri aldı. Temel’in yazısı, gençlik yıllarında Hendek’te mahkeme-i şer’iyyede de çalıştığını aktarır.
Demirci’ye göre İstanbul’da Yenicami imamı Nuri Efendi’den faydalandı ve Erbilli Esad Efendi’nin sohbetlerine katıldı. Kıraat derslerini Üsküdar Selimiye Camii imamı Fehmi Efendi’den aldı ve 1937’de ondan aşere-takrîb icazeti aldı.
Beyazıt Camii yılları
TDV maddesine göre 1938 sonunda kısa bir süre Fatih’teki Mihrimah Sultan Camii’nde görev yaptı, ardından yaklaşık beş yıl Teşvikiye Camii’nde imamlık yaptı. 22 Mayıs 1944’te Beyazıt Camii’ne atandı ve 6 Haziran 1979’da emekli olana kadar burada kaldı.
Demirci’ye göre Gürses, Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı Haseki Eğitim Merkezi’nde 1976–1998 yıllarında kıraat dersleri verdi ve 100’ü aşkın öğrenciye aşere-takrîb icazeti verdi. Madde, öğrencileri arasında İsmail Biçer, Ramazan Pakdil, Sıtkı Gülle ve Fatih Çollak’ı sayar. Aynı kaynağa göre okuyuşu İstanbul geleneğini Mısır üslubuyla birleştiriyordu ve Fas’ta da okuyuşlar yaptı. Takrîb Kavâid Defteri adlı ders notunu hazırladı, İslâmın Nuru dergisinde yazılar yayımladı.
Reîsülkurrâlık ve vefatı
TDV maddesine göre Mehmet Öğütçü’nün 2 Ocak 1991’de vefat etmesi üzerine reîsülkurrâ oldu ve bu sıfatı ölümüne kadar taşıdı. Gürses 10 Ağustos 1999’da vefat etti ve Beyazıt Camii hazîresine defnedildi.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Doğum tarihi: TDV maddesi yalnız 1909 yılını verir; Temel, nüfus kaydına dayanarak 1 Temmuz 1325 tarihini yazar.
- Reîsülkurrâlık: TDV maddesi Mehmet Öğütçü’nün 1991’deki vefatından sonra bu sıfatı aldığını yazar; Temel, Gönenli Mehmet Efendi’nin vefatından sonra reîsülkurrâ olduğunu yazar.
- Beyazıt Camii’ndeki süre: TDV maddesi 22 Mayıs 1944 – 6 Haziran 1979 tarihlerini verir; Temel yaklaşık 40 yıl der.
- Vefat günü: TDV maddesi 10 Ağustos 1999 verir; Temel yalnız Ağustos 1999 yazar.
Bilmediklerimiz
- Soğuksu köyünde Gürses’in doğduğu ev ya da adını taşıyan bir yapı var mı?
- Hendek’teki mahkeme-i şer’iyye görevi hangi yıllarda sürdü?
- Okuyuşlarının ses kayıtları bir arşivde toplandı mı?
Abdurrahman Gürses Hakkında Sık Sorulanlar
Abdurrahman Gürses kimdir?
1944–1979 yıllarında İstanbul Beyazıt Camii’nde imamlık yapan, 1991’den ölümüne kadar reîsülkurrâ olarak anılan kıraat hocasıdır.
Abdurrahman Gürses nerede doğdu?
TDV İslâm Ansiklopedisi ve İslam ve İhsan’a göre 1909’da Sakarya’nın Hendek ilçesine bağlı Soğuksu köyünde doğdu.
Abdurrahman Gürses kimden icazet aldı?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Üsküdar Selimiye Camii imamı Fehmi Efendi’den 1937’de aşere-takrîb icazeti aldı.
Abdurrahman Gürses ne zaman vefat etti?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 10 Ağustos 1999’da vefat etti ve Beyazıt Camii hazîresine defnedildi.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.