İçeriğe geç
Abdülkadir Kemali Öğütçü portresi
Arka plan temsilî illüstrasyon · Fotoğraf: Bilinmeyen fotoğrafçı / Wikimedia Commons, Public domain

Hukukçu, gazeteci, I. Dönem TBMM Kastamonu mebusu · 1889 – 1949

Abdülkadir Kemali Öğütçü

Osmaniye / Merkez / Yarpuz

Abdülkadir Kemali Öğütçü (1889–1949), I. Dönem TBMM Kastamonu mebusu, hukukçu ve gazeteci; Yarpuz’da doğdu, romancı Orhan Kemal’in babasıdır.

Hayatı

Atatürk Ansiklopedisi’ne göre Abdülkadir Kemali Öğütçü, 1889’da o dönem Adana vilayetine bağlı Osmaniye kazasının Yarpuz köyünde doğdu. İstanbul Hukuk Mektebi’ni bitirdi, savcılık ve kaymakamlık yaptı, I. Dönem TBMM’ye Kastamonu mebusu olarak girdi. Gazeteler çıkardı, 1930’da Ahali Cumhuriyet Fırkası’nı kurdu. Romancı Orhan Kemal’in babasıdır; 1949’da Ankara’da öldü.

Abdülkadir Kemali kimdir?

Abdülkadir Kemali, Millî Mücadele döneminde TBMM’de görev yapmış bir hukukçu, gazeteci ve siyasetçidir. 1889’da bugün Osmaniye Merkez ilçesine bağlı Yarpuz köyünde doğdu; Yarpuz, Osmanlı’nın son döneminde bir süre Cebel-i Bereket sancağının merkeziydi. 1949’da Ankara’da öldü. Oğlu, Türk edebiyatının romancılarından Orhan Kemal’dir.

Eğitimi ve ilk görevleri

Atatürk Ansiklopedisi’ne göre babası emekli sorgu hâkimi Bekir Sıtkı Bey, annesi Emine Dilber Hanım’dı. Ceyhan’da ve Adana’da okudu, 1912’de İstanbul Hukuk Mektebi’ni bitirdi. Siirt’te savcı yardımcılığı, Basra’da savcılık yaptı; Birinci Dünya Savaşı’nda yedek subay olarak Çanakkale’de bulundu. 1918’den sonra Adana’da hukuk müdürü ve Kirmasti (bugünkü Mustafakemalpaşa) kaymakamı oldu. 1919’da Bilecik’teki görevi sırasında yaşanan olaylarla ilgili soruşturmada tutuklandı, Bursa Divan-ı Harbi’nde beraat etti ve Kastamonu’ya savcı olarak atandı.

Millî Mücadele ve TBMM yılları

Atatürk Ansiklopedisi’ne göre I. Dönem TBMM’ye Kastamonu mebusu olarak seçildi ve 10 Nisan 1920’de Ankara’ya geldi. Kısa süre Adliye müsteşarlığı yaptı, 1 Kasım 1920’de Adliye vekili seçildi, birkaç gün sonra sağlık gerekçesiyle istifa etti. Kasım 1920–Şubat 1921 arasında Pozantı İstiklal Mahkemesi’nin başkanıydı. Mecliste 129 konuşma yaptı ve Ankara’da bir hukuk mektebi açılmasını öneren teklif de dahil 9 kanun teklifi verdi. 1925’te İstiklal Madalyası aldı.

Gazeteciliği ve Ahali Cumhuriyet Fırkası

Atatürk Ansiklopedisi’ne göre öğrenciliğinden itibaren gazete çıkardı; 1923’te Mücâhede’yi, 1924’te Toksöz’ü yayımladı. Toksöz 1924 sonunda kapatıldı ve kendisi yargılandı. 29 Eylül 1930’da Adana’da Ahali Cumhuriyet Fırkası’nı kurdu ve Ahali gazetesini çıkardı. Parti Adana ve Maraş dışında örgütlenemedi; Aralık 1930’da hakkında soruşturma açılınca Suriye’ye geçti ve parti 21 Aralık 1930’da kapatıldı. Yaklaşık dokuz yıl yurt dışında kaldı, 1939’da yurda döndü ve bir süre Bergama’da hâkimlik yaptı.

Ölümü

Atatürk Ansiklopedisi’ne göre bir dava için bulunduğu Ankara’da hastalandı ve 21 Temmuz 1949’da öldü; Cebeci Asri Mezarlığı’na gömüldü. Kazandığı İstiklal Madalyası bugün Orhan Kemal Müzesi’nde sergileniyor.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Partinin kuruluş tarihi: Atatürk Ansiklopedisi 29 Eylül 1930 diyor; Küre Ansiklopedisi’nin parti maddesinde 24 ve 26 Eylül tarihleri de geçiyor.
  • Ölüm yılı: Küre’nin kişi maddesinde bir yerde 1947 yazıyor; madde de Atatürk Ansiklopedisi de 1949’u esas alıyor.
  • Yurt dışına gittiği yer: kişi maddesi Suriye, Orhan Kemal maddesi Beyrut diyor.

Abdülkadir Kemali Öğütçü Hakkında Sık Sorulanlar

Abdülkadir Kemali kimdir?

I. Dönem TBMM Kastamonu mebusu, Pozantı İstiklal Mahkemesi başkanı, gazeteci ve Ahali Cumhuriyet Fırkası’nın kurucusu; romancı Orhan Kemal’in babası.

Abdülkadir Kemali nereli, nerede doğdu?

1889’da o dönem Adana’ya bağlı Osmaniye kazasının Yarpuz köyünde doğdu; Yarpuz bugün Osmaniye Merkez ilçesinde.

Abdülkadir Kemali’nin kabri nerede?

Ankara’daki Cebeci Asri Mezarlığı’nda.

Abdülkadir Kemali Orhan Kemal’in nesi olur?

Babasıdır.

Ahali Cumhuriyet Fırkası ne zaman kuruldu?

Atatürk Ansiklopedisi’ne göre 29 Eylül 1930’da Adana’da; 21 Aralık 1930’da kapatıldı.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?